Yakın Eş Şiddeti Tutum Ölçeği-Gözden Geçirilmiş Formu

Özet

Yakın Eş Şiddeti Tutum Ölçeği-Gözden Geçirilmiş Formu (YESTÖ-GF), bireylerin yakın eş şiddetine (YŞŞ) yönelik tutumlarını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş olan orijinal ölçeğin Türkçe’ye uyarlanmış halidir. Bu uyarlama çalışması, Türkiye bağlamında şiddeti meşrulaştırma, normalleştirme veya küçümseme eğilimlerini ölçmeyi hedeflemektedir. Ölçek, özellikle Türkiye’de eşler arası şiddet konusundaki kültürel ve sosyal algıları psikometrik açıdan geçerli ve güvenilir bir şekilde incelemek için önemli bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Yakın eş şiddeti, tutum ölçeği, uyarlama, aile içi şiddet, psikometri, Türkiye, IPVAS-R

Yazarlar

Ezgi Toplu Demirtaş, Zeynep Hatipoğlu Sümer, Frank Fincham

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin yakın ilişkilerde görülen fiziksel, psikolojik veya cinsel şiddet eylemlerine karşı gösterdikleri kabul, hoşgörü, meşrulaştırma veya küçümseme düzeylerini ölçmektir. Bu ölçek, özellikle toplumsal cinsiyet rolleri ve şiddet algısının kültürlerarası farklılık gösterdiği Türkiye’de, tutumların şiddet davranışlarıyla ilişkisini anlamlandırmakta araştırmacılara yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

YESTÖ-GF, klinik ortamlarda risk değerlendirmesi yapmak ve şiddet önleme programlarının etkinliğini ölçmek için temel bir araç olarak kullanılabilir. Ayrıca, şiddete yönelik olumsuz tutumların geliştirilmesi amacıyla yürütülen eğitim ve müdahale çalışmalarının sonuçlarını değerlendirmede kritik rol oynar.

Yapı

Yakın Eş Şiddeti Tutum Ölçeği-Gözden Geçirilmiş Formu, genellikle tutumun çok boyutlu yapısını yansıtan alt boyutlardan oluşur. Orijinal IPVAS-R, şiddeti kabul etme veya meşrulaştırma düzeylerini değerlendirirken, bu adaptasyonun da benzer şekilde şiddetin farklı yönlerine (örneğin, fiziksel şiddeti meşrulaştırma, psikolojik şiddeti normalleştirme) odaklanan faktörlere sahip olması beklenir. Ölçek, katılımcıların çeşitli senaryolara veya ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirlemeye yönelik maddeler içerir.

Geçerlik

Kaynak referansta (Toplu Demirtaş vd., 2016) detaylı psikometrik analizler sunulmuştur. Bu çalışma kapsamında, ölçeğin yapı geçerliğini test etmek için genellikle faktör analizi yöntemleri (özellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi – DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin Türkçe formunun teorik olarak beklenen faktör yapısını koruduğunu veya kültürel bağlama uygun yeni bir yapı sergilediğini göstermelidir.

Ayrıca, ölçüt bağımlı geçerlik kapsamında, YESTÖ-GF puanlarının diğer ilgili yapılarla (örneğin, öfke yönetimi, çatışma çözme stilleri veya toplumsal cinsiyet rolleri tutumları) beklenen yönde ilişkili olup olmadığı incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin gerçekten yakın eş şiddetine yönelik tutumu ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, maddelerin iç tutarlılığı ve zaman içinde ölçüm sonuçlarının kararlılığı ile değerlendirilmiştir. İç tutarlılık, genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile rapor edilir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Uyarlama çalışmasında (Toplu Demirtaş vd., 2016), Türkçe formun alt boyutları ve genel ölçek için kabul edilebilir düzeyde iç tutarlılık katsayılarının (genellikle .70 ve üzeri) elde edildiği varsayılmaktadır. Ek olarak, test-tekrar test güvenirliği, ölçeğin kısa bir zaman aralığında uygulandığında tutarlı sonuçlar verdiğini doğrulamak için kullanılmış olabilir.

Faktör Analizi

Yakın Eş Şiddeti Tutum Ölçeği-Gözden Geçirilmiş Formu’nun Türkçe uyarlamasında, ölçeğin orijinal yapısının Türkiye örnekleminde doğrulanıp doğrulanmadığını test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Bu analiz, ölçek maddelerinin teorik olarak belirlenen alt boyutlara uygun şekilde yüklendiğini kontrol eder.

Çalışmanın sonuçları, model uyum indekslerinin (CFI, TLI, RMSEA) kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu göstererek, YESTÖ-GF’nin Türkiye kültürü için geçerli bir faktör yapısına sahip olduğunu desteklemektedir. Bu faktör yapısı, genellikle fiziksel şiddet tutumları, psikolojik şiddet tutumları ve şiddeti hafifletme/mazur görme tutumları gibi alt boyutları içerebilir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme (Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a doğru)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler

Age Group: 18 yaş ve üzeri

Population Details: Türkiye’de yaşayan genel yetişkin popülasyonu. Çalışma genellikle üniversite öğrencileri ve/veya evli/ilişkisi olan yetişkinler üzerinde yapılmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği. Bireylerin yazılı ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Yakın eş şiddeti tutumları, Cronbach Alfa, psikolojik test, yapı geçerliği, Doğrulayıcı Faktör Analizi, ilişki şiddeti

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Ezgi Toplu Demirtaş)

Correspondence Address: Kaynak makalenin yayımlandığı tarihte sorumlu yazarın bağlı bulunduğu üniversite veya kurum adresi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal formu F. Fincham tarafından geliştirilmiştir. Türkçe uyarlamasının kullanımı için sorumlu yazar Ezgi Toplu Demirtaş ile iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı (Uyarlama): 2016

Ücret: Ticari olmayan akademik araştırmalar için genellikle ücretsizdir, ancak yayıncı veya yazarlarla teyit edilmesi gerekir.

Kaynaklar

Toplu Demirtaş, E., Hatipoğlu Sümer, Z., & Fincham, F. (2016). Intimate partner violence in Turkey: The Turkish Intimate Partner Violence Attitude Scale-Revised. Journal of Family Violence, 1-8. doi: 10.1007/s10896-016-9852-9

Makalenin orijinal bağlantısı burada mevcuttur: link.springer.com

[quads id=5]

Yakın Eş Şiddeti Tutum Ölçeği-Gözden Geçirilmiş Formu Ölçek Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, orijinal kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için Toplu Demirtaş, Hatipoğlu Sümer ve Fincham (2016) tarafından yayımlanan makaleye başvurulmalıdır.