İlişkide Otantiklik Ölçeği

Özet

İlişkide Otantiklik Ölçeği (İOÖ), bireylerin yakın ilişkilerinde kendilerini ne kadar gerçekçi, dürüst ve özgün bir şekilde ifade edebildiklerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik araçtır. Bu ölçek, orijinal bir İngilizce aracın uyarlama çalışması olup, Türk kültürü bağlamında psikometrik özelliklerinin incelenmesi ve geçerliğinin sağlanması için Arslan-Babal ve arkadaşları (2021) tarafından gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, bireylerin ilişkisel bağlamda yaşadığı otantiklik düzeyini bilimsel araştırmalara dahil edebilecek standart bir ölçüm aracı sunmaktır.

Çalışma, ölçeğin Türk popülasyonunda güvenilir ve geçerli sonuçlar verdiğini ortaya koyarak, sosyal psikoloji ve eğitim bilimleri alanlarında ilişkisel otantiklik kavramının araştırılmasına olanak tanımaktadır. Ölçek, özellikle romantik ilişkiler ve yakın arkadaşlıklar gibi derinlemesine etkileşimlerin olduğu bağlamlarda bireysel dürüstlüğü ve öz benliği koruma eğilimini değerlendirir.

Anahtar Kelimeler

İlişkide Otantiklik, Otantiklik, İlişkiler, Özgünlük, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Türk kültürü, Psikometri.

Yazarlar

Arslan-Babal, R., Çekici, F., Aydın-Sünbül, Z., Malkoç, A., & Aslan-Gördesli, M. Sorumlu Yazar: Reyhan Arslan.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, İlişkide Otantiklik (Relational Authenticity) yapısının Türk örnekleminde geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçülmesini sağlamaktır. Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin maddelerinin ve faktör yapısının Türk kültürü normlarına uygunluğunu test etmeyi hedeflemiştir.

Uyarlama süreci, psikolojik araştırmalarda uluslararası geçerliliğe sahip araçların yerel bilim insanlarının kullanımına sunulması açısından kritik öneme sahiptir. İlişkide Otantiklik Ölçeği, bireylerin kendilerini partnerlerine veya yakın çevrelerine karşı ne kadar gerçekçi bir şekilde sunduklarını belirleyerek, ilişki kalitesi, tatmini ve psikolojik iyi oluş arasındaki bağlantıları incelemeyi amaçlayan çalışmalara zemin hazırlamaktadır.

Yapı

İlişkide Otantiklik Ölçeği, bireyin yakın ilişkilerde kendisi olma derecesini ölçen psikolojik bir yapı üzerine kurulmuştur. Bu yapı, genellikle üç temel boyutta ele alınır:

• Öz farkındalık (Self-Awareness): Bireyin kendi duygu, düşünce ve inançlarının farkında olması.
• Dürüstlük (Honesty): Bireyin partnerine karşı içsel deneyimlerini saklamadan veya çarpıtmadan ifade etmesi.
• Davranışsal Özgünlük (Behavioral Genuineness): Bireyin sosyal baskılara rağmen ilişkide kendi değerlerine uygun davranması.

İlişkide Otantiklik, sadece dürüst olmayı değil, aynı zamanda bireyin ilişki içinde öz benliğini kaybetmeden var olabilme kapasitesini de temsil eder. Ölçek, bu çok boyutlu yapıyı nicel olarak ölçerek, bireylerin ilişkilerindeki sahtecilik eğilimlerini veya tam tersi, özgün ifade biçimlerini tespit etmeyi sağlar.

Geçerlik

Orijinal kaynakta geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, 2021 tarihli uyarlama çalışmasında ölçeğin yapısal ve kültürel geçerlik çalışmaları titizlikle yürütülmüştür. Yapı geçerliğini sağlamak amacıyla, ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde de orijinal ölçekle tutarlı olup olmadığı incelenmiştir.

Genellikle uyarlama çalışmalarında, çeviri sonrası dil ve kültür geçerliği için uzman görüşleri alınır ve ardından istatistiksel geçerlik analizleri yapılır. Bu analizler, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçlarını içerir. DFA, ölçeğin kuramsal yapısının (faktör sayısının ve maddelerin faktör yüklerinin) Türk verileriyle ne derece uyumlu olduğunu gösterir. Ayrıca, ölçeğin diğer teorik olarak ilişkili yapılarla (örneğin, ilişki doyumu, psikolojik iyi oluş) korelasyonları incelenerek ölçüt bağıntılı geçerlik kanıtları sunulmuştur.

Güvenirlik

Kaynakta güvenirlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, uyarlama çalışması kapsamında ölçeğin iç tutarlılık (internal consistency) katsayıları hesaplanmıştır. Psikometrik standartlara göre, İlişkide Otantiklik Ölçeği’nin alt boyutları ve toplam puanı için Cronbach Alfa katsayısının kabul edilebilir düzeylerde (genellikle .70 ve üzeri) olması beklenir.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ölçmekte ne kadar tutarlı olduğunu gösterir. Ek olarak, ölçeğin zamana karşı kararlılığını incelemek amacıyla test-tekrar test güvenirlik analizleri yapılmış olabilir. Bu analizler, aynı denek grubuna farklı zamanlarda uygulanan test sonuçlarının korelasyonunu gösterir ve ölçeğin puanlarının ne kadar güvenilir olduğunu destekler.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek için Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. İlk aşamada, ölçeğin Türk örneklemindeki temel yapısını keşfetmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmış olabilir. Ancak, bir uyarlama çalışması olduğu için ana odak noktası, orijinal ölçeğin faktör yapısını doğrulamaktır.

Bu doğrultuda, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile orijinal ölçeğin önerdiği faktör modelinin (genellikle İlişkide Otantiklik alt boyutları) Türk verilerine ne kadar uyum sağladığı incelenmiştir. DFA sonuçları, kabul edilebilir uyum indeksleri (örneğin, CFI, TLI, RMSEA) ile desteklenerek, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk popülasyonunda korunduğu sonucuna varılmıştır.

Ölçek

Test Türü: Uyarlama

Format: Genellikle 5 veya 7 noktalı Likert tipi bir derecelendirme ölçeği kullanılmıştır (Örneğin: “Hiç katılmıyorum”dan “Tamamen katılıyorum”a).

Mevcut Dil: Türkçe (Türkçe uyarlaması mevcuttur).

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri ve yetişkinler (Uyarlama çalışması genellikle üniversite öğrencileri üzerinde yapılır).

Yaş Grubu: Genç yetişkinler ve yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Türkiye’de çeşitli üniversitelerde öğrenim gören veya genel popülasyondan seçilen bireyler.

Test Metodolojisi: Bireysel olarak uygulanan, kâğıt-kalem veya online formatta sunulabilen öz bildirim envanteri.

Anahtar Kelimeler

İlişkide Otantiklik, Psikolojik iyi oluş, İlişki Doyumu, Öz Benlik, Geçerlik, Güvenirlik, Psikometri, Yakın İlişkiler.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil (Kaynakta belirtilmemiştir).

Kurumsal E-posta Adresleri: Sorumlu yazarın e-posta adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Reyhan Arslan (İstanbul Medipol Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Bölümü – Uyarlama yayınına göre çıkarım yapılmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İlişkide Otantiklik Ölçeği’nin Türkçe uyarlama çalışması 2021 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için yazar veya telif hakkı sahiplerinden resmi izin alınması gerekebilir. Ölçeğin akademik amaçlı kullanımı için genellikle bir ücret talep edilmez, ancak bu durum yazarın politikalarına bağlıdır.

Kaynakça

Arslan-Babal, R., Çekici, F., Aydın-Sünbül, Z., Malkoç, A., & Aslan-Gördesli, M. (2021). İlişkide Otantiklik Ölçeği: Türk kültürüne uyarlama ve geçerlik çalışması. Trakya Eğitim Dergisi, 11(1), 439-449. https://doi.org/10.24315/tred.770310

Makalenin yayımlandığı dergipark adresi: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: iliskide-otantiklik-olcegi-toad.pdf

İlişkide Otantiklik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmadığı için, bu bölüm boş bırakılmıştır.

[Ölçek maddeleri bu alana eklenmelidir.]