Yakın Doğu Evlilikte Uyum Ölçeği

Özet

Yakın Doğu Evlilikte Uyum Ölçeği (YDEUÖ), evli bireylerin eşleriyle olan ilişkilerindeki uyum düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, 2017 yılında Bayraktaroğlu ve arkadaşları tarafından, evlilik ilişkilerinde yaşanan memnuniyet, çatışma çözme becerileri ve genel evlilik kalitesi gibi kritik boyutları değerlendirmek üzere bilimsel yöntemlerle geliştirilmiştir. Bu ölçek, özellikle kültürel bağlamda evlilik dinamiklerini incelemek isteyen araştırmacılar için önemli bir kaynak sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Evlilikte Uyum, Evlilik Kalitesi, Psikometrik Özellikler, Ölçek Geliştirme, Yakın Doğu, Aile Terapisi, İlişki Memnuniyeti

Yazarlar

Hüseyin Bayraktaroğlu, Mehmet Tezer, Uğur Beyazıt, Emine Çakıcı

Amaç

Yakın Doğu Evlilikte Uyum Ölçeği’nin temel amacı, evli bireylerin ilişkisel doyum ve uyum seviyelerini geçerli ve güvenilir bir şekilde belirlemektir. Ölçek, evlilik danışmanlığı ve araştırmalarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır, böylece çiftlerin yaşadığı uyum veya uyumsuzluk alanlarının objektif bir değerlendirmesini sağlamayı hedefler.

Bu araç, evlilikteki işlevselliği, duygusal yakınlığı ve eşler arasındaki karşılıklı anlayışı ölçerek, potansiyel risk altındaki evlilikleri erken teşhis etmeye yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi, özellikle bölgenin kültürel dinamiklerine uygun, yerel geçerliliği olan bir ölçüm aracı ihtiyacına cevap vermiştir.

Yapı (Construct)

Ölçek, psikolojideki evlilikte uyum (Marital Adjustment) yapısını ölçmektedir. Evlilikte uyum, bir çiftin ilişkideki çatışmaları başarıyla çözme, ortak hedeflere ulaşma ve genel yaşam memnuniyetini sürdürme yeteneği olarak tanımlanır. Bu yapı genellikle duygusal yakınlık, cinsel uyum, finansal anlaşma, boş zaman aktivitelerinde uyum ve problem çözme becerisi gibi alt boyutları içerir.

Geliştiriciler, bu ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ve evlilik uyumunun sadece çatışma yokluğu değil, aynı zamanda pozitif etkileşimlerin varlığıyla da karakterize edildiğini varsaymışlardır. Ölçek maddeleri, bu karmaşık yapının farklı yönlerini kapsayacak şekilde titizlikle oluşturulmuştur.

Geçerlik

Yakın Doğu Evlilikte Uyum Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten evlilik uyumu yapısını ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yapılan çalışmada, yapı geçerliğini belirlemek için hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır.

DFA sonuçları, ölçeğin teorik olarak öngörülen faktör yapısını destekler nitelikte olup, kabul edilebilir uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI) göstermiştir. Ayrıca, benzer yapıları ölçen diğer evlilik uyumu ölçekleri ile korelasyonlar incelenerek ölçüt bağımlı geçerlik (criterion validity) ve yakınsak geçerlik (convergent validity) kanıtları sunulmuştur. Yüksek korelasyonlar, YDEUÖ’nün evlilik uyumunu geçerli bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek için incelenmiştir. İç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Geliştirme çalışmasında, ölçeğin genel Cronbach Alfa değerinin yüksek olduğu (genellikle .80’in üzerinde) rapor edilmiştir, bu da ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Ek olarak, ölçeğin zamana karşı kararlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenirliği çalışmaları da yapılmış olabilir. Yüksek test-tekrar test korelasyonları, ölçek puanlarının kısa bir zaman aralığında kararlı kaldığını ve ölçüm hatasının düşük olduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Yakın Doğu Evlilikte Uyum Ölçeği’nin geliştirme aşamasında, yapısal boyutlarını ortaya çıkarmak için faktör analizi uygulanmıştır. Orijinal çalışmada (Bayraktaroğlu vd., 2017), ölçeğin çok boyutlu bir yapıda olduğu ve evlilik uyumunun farklı yönlerini temsil eden alt faktörlere ayrıldığı belirlenmiştir.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin maddelerinin ilgili faktörlere yüksek yükler verdiğini ve faktör yapısının teorik beklentilerle uyumlu olduğunu göstermiştir. Bu analizler, ölçeğin yapısal bütünlüğünü sağlamış ve araştırmacıların evlilik uyumunun hangi bileşenlerinin ölçüldüğünü netleştirmesine olanak tanımıştır.

Enstrüman

Test Türü: Geliştirme (Yeni bir ölçek olarak geliştirilmiş ve psikometrik özellikleri test edilmiştir)

Format: Derecelendirme formatı (Genellikle Likert tipi bir ölçek kullanılmıştır, ancak kesin derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Evli Bireyler

Yaş Grubu: Yetişkinler (Evli bireyler)

Popülasyon Detayları: Orijinal çalışma, Yakın Doğu bölgesindeki evli bireylerden oluşan bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği (Self-report scale). Katılımcılar, evlilik ilişkilerine dair maddelere ne derece katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Evlilik Uyum Ölçeği, Yakın Doğu, Psikometri, Cronbach Alfa, Evlilik İlişkileri, Aile Çalışmaları, Yapı Geçerliği

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Hüseyin Bayraktaroğlu (İletişim bilgileri için makaleye başvurulmalıdır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Geliştirme Yılı: 2017

Kullanım İzinleri: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için yazar(lar) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Ölçeğin akademik kullanımına dair ücret bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Ölçeğin orijinal dokümanı (DOCX formatında) aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: yakin-dogu-evlilikte-uyum-olcegi-toad.docx

Referanslar

Bayraktaroğlu, H., Tezer, M., Beyazıt, U. and Çakıcı, E. (2017). The Development and Assessment of Psychometric Properties of Near East Marital Adjustment Scale. International Journal of Educational Sciences, 19(2-3), 205-213.

Makalenin tam özetine ve detaylarına aşağıdaki resmi yayıncı linkinden ulaşılabilir: tandfonline.com

Yakın Doğu Evlilikte Uyum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Maddeler için orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.

[Ölçek maddeleri orijinal kaynakta açıkça belirtilmediği için buraya eklenememiştir. Maddelerin tam listesi için Bayraktaroğlu vd. (2017) makalesine başvurulması gerekmektedir.]