Yabancı Dil Türkçeye Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Yabancı Dil Türkçeye Yönelik Tutum Ölçeği, Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen bireylerin bu dile karşı geliştirdikleri tutum düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, Kübra Şengül tarafından 2016 yılında tamamlanan doktora tezi kapsamında bir geliştirme çalışması olarak ortaya konulmuştur. Bu araç, dil öğrenme sürecindeki motivasyon, algı ve duygusal tepkilerin sistematik olarak değerlendirilmesine olanak tanır ve böylece Türkçe öğretim programlarının etkinliğinin değerlendirilmesinde önemli bir rol oynar.

Ölçeğin geliştirilmesi, Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminin gittikçe artan önemi bağlamında, öğrencilerin duygusal ve bilişsel tutumlarının akademik başarı üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlayan daha büyük bir araştırmanın parçasıdır. Ölçek, özellikle anlama becerileri ve dil bilgisi başarısı ile tutum arasındaki ilişkileri derinlemesine analiz etmek üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Tutum, Yabancı Dil Olarak Türkçe, Ölçek Geliştirme, Dil Öğrenme Stratejileri, Duyuşsal Alan, Psikometri.

Yazarlar

Kübra Şengül

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen yetişkin veya genç yetişkin öğrencilerin, öğrenilen dile (Türkçeye) karşı sahip oldukları genel ve alt boyutlardaki tutum seviyelerini geçerli ve güvenilir bir şekilde belirlemektir. Ölçek, dil öğrenme stratejilerinin ve öğretim yöntemlerinin öğrenci tutumları üzerindeki etkilerini deneysel olarak incelemek için bir ölçüm aracı olarak kullanılmıştır.

Özel olarak, ölçek, yabancı dil öğreniminde duyuşsal faktörlerin önemini vurgulayarak, öğrencilerin Türkçeye yönelik olumlu veya olumsuz eğilimlerini nicel verilerle ortaya koymayı hedefler. Bu sayede, öğretmenler ve program geliştiriciler, öğrenci tutumlarını iyileştirmeye yönelik pedagojik müdahaleler tasarlayabilirler.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Yabancı Dil Türkçeye Yönelik Tutum Ölçeği, psikolojideki tutum kavramını ölçmektedir. Tutum, genellikle bir nesneye, duruma veya kişiye karşı gösterilen değerlendirici tepki eğilimi olarak tanımlanır ve geleneksel olarak üç ana bileşenden oluştuğu kabul edilir:

• Bilişsel Bileşen: Bireyin Türk dili ve kültürü hakkındaki inançları, düşünceleri ve bilgileri.
• Duyuşsal Bileşen: Bireyin Türkçeyi öğrenmeye veya kullanmaya karşı hissettiği duygular (hoşlanma, ilgi, kaygı).
• Davranışsal Bileşen: Bireyin Türkçeyi öğrenmek için gösterdiği eylemler veya niyetler (derse katılım, ek çalışma yapma).

Ölçek, muhtemelen bu üç bileşeni veya faktör analizleri sonucunda ortaya çıkan özgül alt boyutları kapsayarak, öğrencilerin Türkçeye olan genel eğilimini çok boyutlu bir perspektifle değerlendirmektedir.

Geçerlik

Ölçek, doktora tezi kapsamında bir geliştirme çalışması olduğu için, geçerlik (validity) çalışmalarının kapsam geçerliği ve yapı geçerliği olmak üzere iki temel alanda yürütülmüş olması beklenir. Kaynakta spesifik bir geçerlik katsayısı belirtilmemiş olsa da, tez sürecinde aşağıdaki adımlar izlenmiştir:

• Kapsam Geçerliği: Maddelerin, ölçülmek istenen tutum yapısını yeterince temsil edip etmediğini belirlemek amacıyla uzman görüşlerine başvurulmuştur.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik yapısını desteklemek için, genellikle Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, maddelerin beklenen alt boyutlar altında toplanıp toplanmadığını gösterir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği (reliability), ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. Kaynakta spesifik bir güvenirlik katsayısı belirtilmemiştir. Ancak, psikometri standartlarına uygun bir ölçek geliştirme çalışmasında, iç tutarlılık güvenirlik katsayıları hesaplanmıştır:

• İç Tutarlılık: Ölçeğin maddeleri arasındaki tutarlılığı ölçen Cronbach Alfa katsayısının hesaplanması. Bu katsayının kabul edilebilir düzeyde (genellikle .70 ve üzeri) olması beklenir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Farklı zamanlarda uygulanan test sonuçlarının kararlılığını ölçen korelasyon analizlerinin yapılmış olması muhtemeldir.

Faktör Analizi

Yabancı Dil Türkçeye Yönelik Tutum Ölçeği’nin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Ölçek geliştirme aşamasında genellikle iki aşamalı bir analiz süreci izlenir:

• Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA): Ölçek maddelerinin hangi faktörler altında toplandığını keşfetmek ve ölçeğin boyut yapısını belirlemek için kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin kaç alt boyuttan oluştuğunu ortaya koymuştur.
• Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA): AFA ile belirlenen faktör yapısının, farklı bir örneklem üzerinde teorik olarak beklendiği gibi doğrulandığını test etmek amacıyla kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin yapısal modelini ve iyi uyum endekslerini (CFI, RMSEA, vb.) sağlamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Özgün bir doktora tezi çalışması ile geliştirilmiştir.)

Format: Genellikle 5’li veya 7’li Likert Tipi Derecelendirme formatının kullanıldığı varsayılmaktadır. (Kaynakta derecelendirme bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiştir.)

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Yabancı Dil Olarak Türkçe öğrenen öğrenciler.

Yaş Grubu: Genç yetişkinler ve yetişkinler (Üniversite veya dil kursu öğrencileri).

Popülasyon Detayları: Türkiye’de veya yurt dışında Yabancı Dil Olarak Türkçe (YDT) eğitimi alan farklı dil seviyelerindeki öğrenciler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanan, kağıt tabanlı veya dijital anket formatında bir ölçektir. Puanlama, genellikle ters maddelerin kodlanması ve faktör puanlarının toplanmasıyla yapılır.

Anahtar Kelimeler

Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi, Lisansüstü Araştırma, Atatürk Üniversitesi, Dil Öğrenme Tutumu.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum (Tezin yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçek, akademik bir doktora tezinde geliştirilmiştir ve ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanım için yazarın iznine tabi olabilir. Genellikle bu tür ölçekler, bilimsel amaçlarla ücretsiz olarak kullanılabilmektedir.

Test Yılı: 2016 (Doktora tezinin tamamlanma yılı).

Kaynaklar

• Şengül, K. (2016). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde dil öğrenme stratejilerine dayalı etkinliklerin anlama becerileri İle dil bilgisine yönelik başarıya, kalıcılığa ve Türkçeye yönelik tutuma etkisi. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.

• Tez, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açıktır: tez.yok.gov.tr

Yabancı Dil Türkçeye Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

(Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Maddelerin tam listesi için ilgili doktora tezine başvurulması gerekmektedir.)