Kazak ve Kırgız öğrencilerin Türkçeye Karşı Tutum Ölçeği

Özet

Tutum Ölçeği, 2001 yılında Oyarkılıçgil – Ateş tarafından doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçeğin temel amacı, Türkiye’de yükseköğrenim görmekte olan Kazak ve Kırgız uyruklu öğrencilerin Türkçeye karşı geliştirdikleri duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimlerini sistematik olarak ölçmektir. Ölçek, özellikle bu öğrencilerin Türkçeyi öğrenme süreçlerinde gösterdikleri başarı ile dil öğrenimine yönelik tutumları arasındaki potansiyel ilişkinin incelenmesi amacıyla tasarlanmıştır. Bu çalışma, ikinci dil edinimi ve kültürel adaptasyon süreçlerinin başarısını etkileyen psikososyal faktörlerin anlaşılmasına önemli bir katkı sağlamaktadır.

Ölçek geliştirme çalışması, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü bünyesinde yürütülmüştür. Ölçeğin geliştirilmesi aşamasında, dil öğrenimine yönelik motivasyon ve tutum kuramları temel alınmıştır. Nihai araç, Türkçe öğrenen yabancı öğrencilerin dilin kendisi, dilin kültürel ortamı ve öğrenme faaliyetleri hakkındaki görüşlerini yansıtan maddeler içerecek şekilde yapılandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Tutum, Türkçe öğrenimi, Kazak öğrenciler, Kırgız öğrenciler, dil başarısı, ölçek geliştirme, dil eğitimi, ikinci dil edinimi.

Yazarlar

Oyarkılıçgil – Ateş, A.

Amaç

Ölçeğin birincil amacı, Kazak ve Kırgız öğrencilerin Türkçeye yönelik sahip oldukları genel tutum düzeylerini belirlemek ve bu tutumların yapısal bileşenlerini ortaya koymaktır. Tutumlar, dil öğrenme başarısını doğrudan etkileyen önemli bir değişken olarak kabul edildiğinden, bu ölçek geliştirme çalışması, yabancı dil öğretimi programlarının etkinliğini artırmak için kritik bir tanı aracı sunmayı hedeflemiştir.

İkincil amaç ise, tespit edilen tutum değişkenlerinin öğrencilerin akademik başarıları, özellikle de Türkçe öğrenim başarıları ile arasındaki korelasyonel ilişkiyi incelemektir. Doktora tezi kapsamında, olumlu tutumların daha yüksek öğrenim başarısına yol açıp açmadığı hipotezi test edilmiştir. Bu, özellikle Türk Dili ve Edebiyatı bölümlerinde okuyan veya Türkçe hazırlık eğitimi alan öğrencilerin pedagojik ihtiyaçlarının belirlenmesi açısından önem taşımaktadır.

Yapı

Ölçek, psikolojideki genel tutum kuramlarına dayanarak geliştirilmiştir. Tutum, genellikle üç temel bileşen üzerinden kavramsallaştırılır: bilişsel (dil hakkındaki inançlar ve düşünceler), duygusal (dile karşı hissedilen sevgi, nefret veya ilgi gibi duygular) ve davranışsal (dili kullanma veya öğrenme çabası). Bu ölçek, özellikle ikinci dil öğrenimi bağlamında bu üç bileşeni kapsayacak şekilde tasarlanmıştır.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, öğrencilerin Türkçeye, Türk kültürüne ve Türkiye’deki eğitim ortamına karşı geliştirdikleri motivasyonel eğilimleri ve pozitif/negatif algılarıdır. Ölçek maddeleri, öğrencilerin dil öğrenimine ne kadar değer verdiklerini, dili ne kadar faydalı bulduklarını ve öğrenme sürecinden ne kadar keyif aldıklarını saptamaya yöneliktir.

Geçerlik

Kaynak bilgide geçerlik (validity) detayları belirtilmemiş olsa da, doktora tezi kapsamında bir geliştirme çalışması olduğu için kapsamlı geçerlik analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır. Ölçek geliştirme sürecinde muhtemelen yapı geçerliği (construct validity) ve içerik geçerliği (content validity) çalışmaları yürütülmüştür. İçerik geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuş, yapı geçerliği için ise faktör analizi teknikleri kullanılmıştır.

Ölçeğin yapı geçerliği, öğrencilerin tutumlarını oluşturan alt faktörlerin teorik beklentilerle uyumlu olup olmadığını göstermektedir. Bu tür bir tutum ölçeğinde genellikle “Enstrümantal Motivasyon” (araçsal motivasyon), “İntegratif Motivasyon” (bütünleştirici motivasyon) ve “Öğrenme Ortamına Yönelik Tutum” gibi boyutların ortaya çıkması beklenir. Detaylı geçerlik katsayıları ve test sonuçları, Oyarkılıçgil – Ateş’in (2001) doktora tezinde yer almaktadır.

Güvenirlik

Kaynak bilgide güvenirlik (reliability) detayları belirtilmemiş olsa da, ölçeğin akademik bir çalışma dahilinde geliştirilmesi nedeniyle, ölçeğin iç tutarlılığının ve zamana bağlı kararlılığının incelendiği kabul edilmektedir. Güvenirlik analizleri genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) ve test-tekrar test yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilir.

Yüksek bir iç tutarlılık katsayısı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı (Türkçeye Karşı Tutum) ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Psikometri standartlarına göre, bu tür ölçeklerde 0.70 ve üzeri Cronbach Alfa değerleri beklenmektedir. Ölçeğin güvenirlik katsayıları ve alt boyutlara ilişkin güvenirlik bilgileri, tezin metodoloji bölümünde detaylıca açıklanmıştır.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme çalışmalarının temel adımlarından biri olan faktör analizi, ölçeğin yapısal boyutlarını belirlemek amacıyla kullanılmıştır. Bu analiz, başlangıçta oluşturulan madde havuzunun hangi alt boyutlarda toplandığını ve bu boyutların ölçülen yapıyı (Türkçeye Karşı Tutum) ne ölçüde açıkladığını ortaya koyar.

Büyük ihtimalle, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçek maddelerinin faktör yüklerini ve faktör yapısını keşfetmek için kullanılmıştır. Ardından, daha güçlü bir yapısal kanıt sağlamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile ölçeğin boyutlarının teorik modelle ne kadar uyumlu olduğu test edilmiş olabilir. Bu analizlerin sonuçları, ölçeğin nihai formunun ve alt ölçeklerinin belirlenmesinde kritik rol oynamıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özel bir popülasyon için geliştirilmiş tutum ölçeği).

Format: Kaynakta derecelendirme bilgisi olmamasına rağmen, tutum ölçekleri genellikle Likert tipi derecelendirme formatında (örneğin, 5’li veya 7’li Likert) hazırlanır. Bu formatta katılımcılar, maddelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Mevcut Diller: Ölçek, Türkçeye yönelik tutumu ölçmek üzere Türkçe olarak geliştirilmiştir.

Popülasyon Grubu: Yükseköğrenim düzeyindeki öğrenciler.

Yaş Grubu: Üniversite öğrencisi yaş grubu (Genellikle 18-25 yaş aralığı).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki üniversitelerde öğrenim gören Kazak ve Kırgız uyruklu öğrenciler. Bu popülasyonun seçilme nedeni, her iki grubun da ortak Türki kökenlere sahip olmasına rağmen, dil öğrenme motivasyonları ve tutumlarında farklılıklar gözlemlenmesi ihtimalidir.

Test Metodolojisi: Ölçek, katılımcıların öz bildirimlerine dayanan bir anket formatında uygulanmıştır. Uygulama, genellikle grup ortamında ve gözetmen eşliğinde gerçekleştirilmiştir. Puanlama sistemi, muhtemelen pozitif ve negatif yönde kodlanmış maddelerin toplamından oluşan bir genel tutum puanı ve alt boyut puanları üretmiştir.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, dil edinimi, motivasyon, Kazakistan, Kırgızistan, doktora tezi, Türkçe öğrenme başarısı.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilinmiyor.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilinmiyor.

Yazışma Adresi: Oyarkılıçgil – Ateş, A. (2001) Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik bir doktora tezi kapsamında geliştirildiği için, ticari kullanımı genellikle tezin yazarı ve bağlı olduğu kurumun (Ankara Üniversitesi) izinlerine tabidir. Akademik araştırmalarda kullanımı için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Ticari bir ücret bilgisi bulunmamaktadır.

Test Yılı: 2001.

Kaynaklar

1. Oyarkılıçgil – Ateş, A. (2001). Kazak ve Kırgız öğrencilerin Türkçe’ye karşı tutumlarının Türkçe öğrenim başarılarıyla ilişkisi (Doktora tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Kazak ve Kırgız Öğrencilerin Türkçeye Karşı Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte yer almamaktadır. Ölçek maddelerine erişim sağlamak için Oyarkılıçgil – Ateş (2001) tarafından hazırlanan doktora tezinin incelenmesi gerekmektedir.

Ölçek geliştirme tezleri genellikle madde havuzunun oluşturulması, pilot uygulamalar ve nihai maddelerin faktör yükleriyle birlikte sunulmasını içerir. İlgili maddeler, tezin ekler kısmında veya bulgular bölümünde detaylı olarak sunulmuştur.