UF/EMI Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeğini Türkçeye Uyarlama Çalışması

Özet

Bu çalışma, bireylerin Eleştirel Düşünme Eğilimi düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilen UF/EMI Ölçeği’nin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu sağlamak üzere gerçekleştirilen bir Uyarlama Çalışması‘dır. Çalışma, ölçeğin dilsel eşdeğerliğini, yapı geçerliğini ve güvenilirliğini inceleyerek, orijinal ölçekteki yapının Türk örnekleminde de geçerli olup olmadığını araştırmıştır. Elde edilen bulgular, ölçeğin 26 madde ve üç alt boyuttan oluştuğunu doğrulamış ve Türkçede kullanım için Psikometrik açıdan kabul edilebilir niteliklere sahip olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

UF/EMI, Eleştirel Düşünme Eğilimi, Ölçek Uyarlaması, Katılım, Bilişsel Olgunluk, Yenilikçilik, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Kılıç, H. E., Şen, A. İ.

Amaç

Bu araştırmanın temel amacı, bireylerin Eleştirel Düşünme Eğilimini ölçmek için tasarlanmış olan UF/EMI ölçeğinin Türkçeye uyarlanmasını sağlamak ve bu uyarlama sürecinde elde edilen psikometrik özelliklerini ortaya koymaktır. Ölçeğin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yapılması hedeflenmiştir.

Uyarlama çalışması, özgün ölçeğin kültürel ve dilsel farklılıklar nedeniyle Türk örnekleminde doğru sonuçlar verip vermeyeceğini test etmek için kritik öneme sahiptir. Bu bağlamda, ölçeğin maddelerinin dilsel eşdeğerliği sağlanmış ve yapı geçerliği Faktör Analizi yöntemleriyle incelenmiştir.

Yapı

UF/EMI Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği, bireylerin eleştirel düşünmeye olan yatkınlıklarını ve eğilimlerini ölçmektedir. Bu eğilim, sadece bilişsel yetenekleri değil, aynı zamanda kişinin bu yetenekleri kullanma istekliliğini de kapsayan üst düzey bir yapıdır.

Ölçek, orijinal yapısında olduğu gibi, Türkçe uyarlamasında da üç temel alt boyutta gruplanmıştır:

• Katılım (Engagement): Bireyin problemleri çözmek için alışılmışın dışındaki yöntemleri deneme ve kendini zorlama eğilimi.
• Bilişsel Olgunluk (Cognitive Maturity): Bireyin çeşitli konular hakkında bilgi edinme, karmaşık fikirleri anlama ve düşüncelerini derinleştirme isteği.
• Yenilikçilik (Innovativeness): Bireyin farklı görüşlere açık olma, kendi görüşleriyle çelişse bile başkalarının fikirlerini dikkatle dinleme ve yeni fikirlere karşı esnek olma eğilimi.

Geçerlik

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla kapsamlı analizler yürütülmüştür. Her ne kadar özet tabloda detaylı değerler belirtilmese de, makale içerisinde doğrulayıcı ve açıklayıcı Faktör Analizi sonuçları raporlanmıştır. Bu analizler, ölçeğin orijinal üç faktörlü yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu ve maddelerin ilgili alt boyutlarla tutarlı bir ilişki sergilediğini göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (iç tutarlılık) analizleri, Cronbach Alfa katsayısı gibi yöntemlerle incelenmiştir. Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçeğin zamana bağlı olmaksızın tutarlı sonuçlar ürettiğini ve maddeler arasındaki iç tutarlılığın yeterli düzeyde olduğunu işaret etmektedir. Bu sonuçlar, ölçeğin Türk kültüründe Psikometrik standartlara uygun olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin Türkçeye uyarlanması sürecinde gerçekleştirilen Faktör Analizi, orijinal UF/EMI ölçeğinin üç boyutlu yapısını doğrulamıştır. Analiz sonucunda 26 madde, beklenen alt boyutlar altında toplanmıştır:

• Katılım: 22 madde
• Bilişsel Olgunluk: 4 madde
• Yenilikçilik: 1 madde

Bu faktör yapısı, ölçeğin Eleştirel Düşünme Eğiliminin farklı yönlerini bağımsız olarak ölçebilme kapasitesini teyit etmektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Öz Bildirim Ölçeği

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri ve Genel Yetişkin Popülasyon

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması genellikle yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören bireyler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert Ölçeği formatında derecelendirilmiştir (1=kesinlikle katılmıyorum – 5=kesinlikle katılıyorum). Yüksek puanlar, bireyin ilgili alt boyutta daha yüksek Eleştirel Düşünme Eğilimine sahip olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Eleştirel Düşünme, Uyarlama Ölçeği, Likert Ölçeği, Psikometri, Eğitim ve Bilim, Hacettepe Üniversitesi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Ahmet İlhan Şen, Hacettepe Üniversitesi

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2014

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı ve izinleri için sorumlu yazar Ahmet İlhan Şen ile ([email protected]) iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Orijinal makale, Eğitim ve Bilim dergisinde yayımlanmıştır ve bilimsel amaçlı kullanımlar için ilgili yayın kuruluşu kuralları geçerlidir. Makaleye ait bağlantı şurada yer almaktadır: egitimvebilim.ted.org.tr

Çalışmanın orijinal PDF dosyası ise şuradan indirilebilir: ufemi-elestirel-dusunme-egilimi-olcegini-turkçeye-uyarlama-çalışması-toad.pdf

Kaynaklar

• Kılıç, H. E., & Şen, A. İ. (2014). UF/EMI Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeğini Türkçeye uyarlama çalışması. Eğitim ve Bilim, 39(176), 1-12.

UF/EMI Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

26 madde ve 3 alt boyut

• Katılım (22 m): Problemin doğru yanıtını bulmak için bildiğim yolların dışına çıkarım.
• Bilişsel Olgunluk (4 m): Pek çok konu hakkında bilgi edinmekten hoşlanırım.
• Yenilikçilik (1 m): Benimle aynı fikirde olmasalar bile, başkalarının fikirlerini dikkatlice dinlerim.