Sporda Tutku Ölçeği (STÖ): Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Özet

Bu çalışma, Sporda Tutku Ölçeği (STÖ)’nin Türk kültürüne psikometrik açıdan uygunluğunu değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilen bir uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışmasıdır. Orijinal ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonlarda spor bağlamındaki tutku düzeylerini ölçme yeteneğinin araştırılması hedeflenmiştir. Çalışmanın temel amacı, spor psikolojisi araştırmalarında kullanılabilecek, yüksek güvenilirliğe ve geçerliğe sahip Türkçe bir ölçüm aracı sunmaktır. Elde edilen istatistiksel bulgular, ölçeğin Türkçeye başarılı bir şekilde uyarlandığını ve yüksek düzeyde geçerlik ve güvenirlik sergilediğini göstermektedir.

Ölçeğin güvenilirliğinin değerlendirilmesinde hem iç tutarlılık analizi hem de Birleşik Güvenirlik (CR) analizi kullanılmıştır. Geçerlik değerlendirmesi ise Açıklanan Ortalama Varyans (AVE) değeri üzerinden yapılmış olup, elde edilen yüksek değerler ölçeğin yapısal geçerliğini desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler

Sporda Tutku Ölçeği, STÖ, Tutku, Spor Psikolojisi, Ölçek Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Psikometri

Yazarlar

N. Özdayı, A. K. Kilci, C. N. Temiz, D. Emiroğlu

[quads id=5]

Amaç

Bu çalışmanın temel amacı, spor alanında bireylerin tutku düzeylerini ölçmek için geliştirilmiş olan orijinal ölçeği Türk kültürüne başarılı bir şekilde uyarlamak, dilsel ve kültürel eşdeğerliğini sağlamak ve elde edilen Türkçe versiyonun kapsamlı psikometrik özelliklerini incelemektir. Uyarlanan ölçeğin, Türk sporcuların ve sporla ilgilenen bireylerin spora yönelik tutku yapılarını doğru ve güvenilir bir şekilde ölçebilmesi hedeflenmiştir.

Yapılan analizler, ölçeğin yapısal bütünlüğünü koruyarak Türkiye’deki spor bilimi ve psikolojisi alanındaki araştırmacılar için kullanışlı ve yetkin bir araç haline getirilmesine odaklanmıştır. Bu uyarlama çalışması, uluslararası alanda kabul görmüş bir psikolojik yapının yerel araştırmalara kazandırılmasında önemli bir adım teşkil etmektedir.

Yapı

Sporda Tutku Ölçeği (STÖ), bireylerin spora veya sportif becerilere yönelik sahip oldukları yoğun ilgi ve bağlılık düzeyini ölçen psikolojik bir yapıyı temsil eder. Bu yapı genellikle tutkunun, bireyin yaşamında merkezi bir rol oynaması ve yoğun bir duygusal enerji kaynağı oluşturması ile karakterizedir. Ölçek, bireyin belirli bir sportif aktiviteye veya beceriye ne kadar zaman ve çaba harcamak istediğini, bu beceride uzmanlaşma arzusunu ve genel olarak spora olan derin bağlılığını değerlendirir.

Ölçeğin temel aldığı tutku yapısı, literatürde genellikle Vallerand’ın İkili Tutku Modeli (Dualistic Model of Passion) çerçevesinde incelenir, ancak bu uyarlama çalışmasında genel tutku düzeyine odaklanılmıştır. Ölçülen yapı, bireyin spor becerilerine olan bağlılığını, bu becerileri geliştirmeye yönelik motivasyonunu ve bu alandaki kişisel yeterlilik algısını yansıtan maddelerle temsil edilmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik analizleri, yapısal modelin yeterliliğini değerlendirmek üzere gerçekleştirilmiştir. Özellikle, ölçeğin birleşme geçerliği (Convergent Validity) incelenmiştir. Birleşme geçerliğinin sağlanıp sağlanmadığını belirlemek için Açıklanan Ortalama Varyans (AVE) değerine bakılmıştır.

Analiz sonuçlarına göre, Birleşik Güvenirlik (CR) değeri 0.927 olarak, Açıklanan Ortalama Varyans (AVE) değeri ise 0.617 olarak saptanmıştır. CR değerinin (0.927) AVE değerinden (0.617) büyük olması, ölçeğin birleşme geçerliğini sağladığını ve yapısal modelin yeterli düzeyde geçerli olduğunu açıkça göstermektedir. Bu bulgular, ölçeğin teorik yapıyı doğru bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Sporda Tutku Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanmış formunun güvenirlik değerlendirmesi, iç tutarlılık analizleri ve birleşik güvenirlik (CR) hesaplamaları aracılığıyla yapılmıştır. Ölçeğin iç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha, $alpha$) 0.814 olarak bulunmuştur.

Genel kabul görmüş psikometrik standartlara göre, 0.80 üzerindeki Cronbach’s Alpha değerleri, ölçeğin yüksek derecede güvenilir olduğunu ve maddelerin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Ayrıca, Birleşik Güvenirlik (CR) değerinin 0.927 gibi oldukça yüksek bir seviyede olması da, ölçeğin güvenilirliğinin güçlü bir şekilde desteklendiğini ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, STÖ’nün tekrarlanabilir ve tutarlı ölçümler yapma yeteneğine sahip olduğunu doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Uyarlanan ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek ve Türk kültürüne uygunluğunu doğrulamak amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yöntemlerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Bu tür uyarlama çalışmalarında, orijinal ölçeğin faktör yapısının korunduğunu kanıtlamak için DFA yaygın olarak kullanılır.

Geçerlik bölümünde sunulan Birleşik Güvenirlik (CR=0.927) ve Açıklanan Ortalama Varyans (AVE=0.617) değerlerinin hesaplanması, yapısal eşitlik modellemesi (YEM) tekniklerinin ve dolayısıyla bir doğrulayıcı faktör analizinin uygulandığını işaret etmektedir. Bu analizler, oluşturulan modelin veri ile uyumlu olduğunu ve ölçeğin tek bir yapıyı veya öngörülen alt boyutları başarıyla ölçtüğünü göstermiştir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal ölçek büyük ihtimalle İngilizcedir, ancak bu çalışma Türkçe uyarlamasını sunmaktadır.)

Popülasyon Grubu: Sporcular ve Sporla İlgilenen Bireyler

Yaş Grubu: Çalışmanın orijinal makalesinde belirtilen örneklem grubuna bağlıdır, ancak genellikle ergen ve yetişkin popülasyonları hedeflenir.

Popülasyon Detayları: Çalışma, Sporda Tutku Ölçeği’nin psikometrik özelliklerini Türk öğrenciler ve/veya sporcular üzerinde incelemek üzere gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert tipi bir derecelendirme formatı kullanır:

• 1 = Kesinlikle katılmıyorum
• 2 = Katılmıyorum
• 3 = Ne katılıyorum ne katılmıyorum
• 4 = Katılıyorum
• 5 = Kesinlikle katılıyorum

Anahtar Kelimeler

Sport Passion Scale, Doğrulayıcı Faktör Analizi, İç Tutarlılık, Birleşik Güvenirlik (CR), Açıklanan Ortalama Varyans (AVE), Psikometri

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiş

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar E-postası)

Yazışma Adresi: Ceren Nur TEMİZ (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek uyarlama çalışması 2021 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için yazarın belirtilen e-posta adresi aracılığıyla izin alınması tavsiye edilir. Ölçeğin yayımlandığı hakemli dergi ve makale bilgileri Kaynakça bölümünde sunulmuştur.

Orijinal PDF ve DOCX dosyaları aşağıdaki bağlantılardan indirilebilir:

• DOCX Dosyası: sporda-tutku-olcegi-sto-turkceye-uyarlama-gecerlik-ve-guvenirlik-calismasi-toad.docx
• PDF Dosyası: sporda-tutku-olcegi-sto-turkceye-uyarlama-gecerlik-ve-guvenirlik-calismasi-toad.pdf

Kaynakça

Özdayı, N., Kilci, A. K., Temiz, C. N. ve Emiroğlu, D. (2021). Sporda Tutku Ölçeği (STÖ): Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. OPUS–Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 18(41). doi: 10.26466/opus.933341

[quads id=5]

Sporda Tutku Ölçeği (STÖ) Maddeleri: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

1. Gerçekten tutkulu olduğum bir becerim var.
2. Sportif becerilerde iyi olmak için çok zaman harcamak isterim.
3. Tek bir beceride uzman olabileceğimi düşünürüm.