Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Yazılı Anlatım Düzeyi Dereceli Puanlama Anahtarı

Özet

Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Yazılı Anlatım Düzeyi Dereceli Puanlama Anahtarı (YAPA), ortaokul düzeyindeki öğrencilerin yazılı anlatım becerilerini ve kompozisyonlarında karşılaşılan yapısal ve anlamsal sorunları sistematik bir şekilde değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu araç, öğrencilerin metinlerindeki paragraf bütünlüğü, giriş-gelişme-sonuç bölümlerinin kullanımı ve anlatım türlerini uygulama düzeylerini objektif kriterlere göre ölçmeyi hedefler.

Ölçek, Bahşi ve Sis (2019) tarafından ortaokul öğrencilerinin yazma düzeylerini belirlemek üzere geliştirilmiş olup, 5’li Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılarak gözlemci bazlı değerlendirme için tasarlanmıştır. Güvenirlik çalışmasında gözlemciler arası uyum yöntemine başvurulmuş, geçerlilik ise uzman görüşüne dayalı içerik geçerliliği ile sağlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Yazılı Anlatım, Dereceli Puanlama Anahtarı, Ortaokul Öğrencileri, Kompozisyon Değerlendirme, Türkçe Eğitimi.

Yazarlar

Nihal Bahşi, Nurdan Sis.

Amaç

Bu dereceli puanlama anahtarının temel amacı, ortaokul kademesinde öğrenim gören öğrencilerin yazma becerilerindeki yeterlilik düzeylerini ve yazılı ürünlerinde karşılaştıkları yaygın sorunları objektif kriterlere göre tespit etmektir. Ölçek, öğrencilerin ürettikleri kompozisyon metinlerinin yapısal ve anlamsal kalitesini ölçmeyi hedefler.

YAPA, özellikle öğrencilerin metin organizasyonunu (giriş, gelişme, sonuç bölümlerinin yer alması), paragraflar arası anlamsal bütünlük düzeyini ve paragrafta kullanılan anlatım türlerinin/yöntemlerinin etkinliğini ölçmeye odaklanmıştır. Bu sayede öğretmenlere ve araştırmacılara, öğrencilerin gelişim alanlarını belirlemede standartlaştırılmış bir araç sunulmaktadır.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, ortaokul öğrencilerinin yazılı anlatım yeterliliğidir. Bu yeterlilik, öğrencilerin düşüncelerini organize etme, tutarlı paragraflar oluşturma ve metin türüne uygun dilsel stratejileri kullanma becerilerini kapsar. Ölçek, bu yapıyı değerlendirirken üç temel boyutu dikkate alır:

• Metin Organizasyonu (Kompozisyonun yapısal bölümleri).
• Anlamsal Tutarlılık ve Bütünlük (Cümle ve paragraflar arası mantıksal akış).
• Anlatım Türü Kullanımı (Öyküleme, betimleme, açıklama gibi yöntemlerin etkin kullanımı).

Geçerlik

Ölçeğin geçerliliğini belirlemek amacıyla, ölçme araçlarının kalitesini değerlendiren temel ölçütlerden biri olan içerik geçerliliği yöntemine başvurulmuştur. Bu süreç, ölçme aracının ilgili yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek üzere alan uzmanlarının görüşlerinin alınmasıyla gerçekleştirilmiştir.

Alan uzmanlarının detaylı incelemeleri ve önerileri doğrultusunda, Dereceli Puanlama Anahtarı (YAPA) üzerinde gerekli görülen düzenlemeler ve iyileştirmeler yapılmıştır. Bu uzman incelemesi, ölçek maddelerinin ortaokul öğrencilerinin yazılı anlatım düzeylerini doğru, kapsamlı ve eğitimsel açıdan geçerli bir şekilde yansıtmasını güvence altına almıştır.

Güvenirlik

YAPA’nın güvenilirliğini tespit etmek amacıyla, değerlendirme araçlarında sıkça kullanılan ve objektifliği ölçen gözlemciler arası uyum yöntemi kullanılmıştır. Bu çalışma, puanlayıcılar arasındaki tutarlılığın yüksek olduğunu göstermeyi hedeflemiştir.

Güvenirlik çalışması kapsamında, örneklem içinden tesadüfi olarak seçilen toplam 154 adet kompozisyon kağıdı kullanılmıştır. Bu kompozisyonlar, Türkçe öğretimi alanında uzman iki farklı değerlendirmeci ile araştırmacının kendisi tarafından bağımsız olarak değerlendirilmiştir. Değerlendirmeciler arasındaki uyum düzeyini belirlemek için istatistiksel analiz yöntemlerinden biri olan Pearson Korelasyon Analizi uygulanmıştır. Elde edilen korelasyon sonuçları, farklı puanlayıcıların aynı yazılı ürünlere verdikleri puanlar arasında güçlü bir ilişki olduğunu ortaya koyarak, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir ve objektif bir puanlama aracı olduğunu kanıtlamıştır. Örneklem büyüklüğünün belirlenmesinde Temel ve Erdoğan’ın (2017) çalışmaları referans alınmıştır.

Faktör Analizi

Sağlanan kaynak materyalde, Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Yazılı Anlatım Düzeyi Dereceli Puanlama Anahtarı’nın yapısal geçerliliğini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiş bir faktör analizi çalışmasına dair herhangi bir bilgiye yer verilmemiştir. Ölçek, sunulan akademik çalışmada daha çok uzman görüşüne dayalı içerik geçerliliği ve puanlayıcılar arası tutarlılığa odaklanan güvenirlik yöntemleriyle desteklenmiştir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Dereceli Puanlama Anahtarı)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme (1= hiçbir zaman – 5= her zaman)

Language Available: Türkçe

Population Group: Ortaokul Öğrencileri

Age Group: Genellikle 10-14 yaş aralığı (Ortaokul düzeyi)

Population Details: Türkçe öğretimi kapsamında yazma becerilerinin değerlendirilmesi hedeflenen, ortaokul kademesindeki öğrencilerdir. Ölçek, kompozisyon türündeki yazılı ürünleri değerlendirmek için tasarlanmıştır.

Test Methodology: Ölçek, gözlemci veya puanlayıcı tarafından öğrencinin yazılı metinlerinin belirlenen kriterlere (paragraf bütünlüğü, metin organizasyonu, anlatım türü kullanımı) göre 1’den 5’e kadar derecelendirilmesine dayanan bir Dereceli Puanlama Anahtarıdır.

Anahtar Kelimeler

YAPA, Türkçe Öğretimi, Kompozisyon, İçerik Geçerliliği, Gözlemciler Arası Güvenirlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Niymet Bahşi)

Correspondence Address: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Bahşi ve Sis tarafından 2019 yılında yayınlanan akademik çalışma kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı ve izinleri hakkında detaylı bilgi almak için sorumlu yazar Niymet Bahşi ile [email protected] adresi üzerinden iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası (Dereceli Puanlama Anahtarı) aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ortaokul-ogrencilerine-yonelik-yazili-anlatim-duzeyi-dereceli-puanlama-anahtari-toad.pdf

Kaynaklar

Bahşi, N. & Sis, N. (2019). Ortaokul öğrencilerinin yazma düzeyleri ve yazılarında karşılaşılan sorunlar. Milli Eğitim Dergisi, 48(224),181-211. Dergi makalesine erişim linki: dergipark.org.tr

Güvenirlik çalışmasında örneklem büyüklüğünün belirlenmesinde referans alınan Temel ve Erdoğan (2017) çalışmasının tam künyesi kaynakta açıkça belirtilmemiştir.

Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Yazılı Anlatım Düzeyi Dereceli Puanlama Anahtarı Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

• Öğrenci metinlerinde yer alan paragraflardaki cümleler arasında anlamsal bütünlüğü sağlama düzeyleri nedir?
• Öğrenci metinlerinde giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinin yer alma düzeyleri nedir?
• Öğrencilerinin paragrafta anlatım türünü / yöntemini kullanma düzeyleri nedir?