Watson- Glaser Eleştirel Akıl Yürütme Gücü Ölçeği

Özet

Watson-Glaser Eleştirel Akıl Yürütme Gücü Ölçeği (WG-EAYT), bireylerin eleştirel düşünme yeteneklerini ölçmek üzere tasarlanmış yaygın olarak kullanılan bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle çıkarsama, varsayımların farkına varma, tümdengelim, yorumlama ve karşı görüşlerin değerlendirilmesi gibi eleştirel düşünmenin beş temel bileşenini değerlendirmeyi hedefler. Vural ve Kutlu (2004) tarafından yürütülen bu spesifik çalışma, ölçeğin Türkiye’deki bir örneklem üzerindeki psikometrik özelliklerini, özellikle güvenirlik ve geçerlik kanıtlarını incelemeye odaklanmıştır. Ölçek, toplam 40 maddeden oluşmaktadır ve bu çalışma kapsamında elde edilen iç tutarlılık katsayılarının düşük olduğu rapor edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Eleştirel Düşünme, Watson-Glaser Eleştirel Akıl Yürütme Gücü Ölçeği, Psikometri, Güvenirlik, Geçerlik, Temel Bileşenler Analizi, Türkiye Adaptasyonu

Yazarlar

Ruken Akar Vural, Y. D. D. O. Kutlu

Amaç

Watson-Glaser Eleştirel Akıl Yürütme Gücü Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin mantıksal argümanları analiz etme, değerlendirme ve uygun sonuçlara varma becerilerini kapsayan eleştirel akıl yürütme yeteneklerini nicel olarak ölçmektir. Bu beceriler, akademik ve profesyonel başarının önemli belirleyicileri arasında kabul edilmektedir.

Vural ve Kutlu (2004) çalışmasının özel amacı ise, ölçeğin Türkçe Form S versiyonunun Türk üniversite öğrencileri popülasyonunda kullanıma uygunluğunu belirlemek amacıyla güvenirlik ve geçerlik çalışmalarını gerçekleştirmektir. Çalışma, özellikle iç tutarlılık düzeylerini ve akademik başarı ile olan ilişkisini incelemiştir.

Yapı

Ölçek, eleştirel akıl yürütme (Critical Reasoning) yapısını beş alt bileşen üzerinden ölçmektedir. Bu beş alt ölçek, eleştirel düşünme sürecinin farklı aşamalarını temsil eder ve bireyin karmaşık problemleri çözme yeteneğine katkıda bulunur.

• Çıkarsama (Inference)
• Varsayımların Farkına Varma (Recognition of Assumptions)
• Tümdengelim (Deduction)
• Yorumlama (Interpretation)
• Karşı Görüşlerin Değerlendirilmesi (Evaluation of Arguments)

Bu beş alt ölçek bir araya gelerek, bireyin bir metni veya durumu ne kadar mantıksal ve yansıtıcı bir şekilde değerlendirebildiğini ortaya koymaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları kapsamında çeşitli istatistiksel analizler gerçekleştirilmiştir. Maddelerin toplam puanla ve alt testlerle olan korelasyonları incelenmiş ve tüm alt testlerin toplam puanla korelasyonlarının orta düzeyde (.11 ile .18 arasında) olduğu tespit edilmiştir.

Ayrıca, halihazır geçerliğe (Concurrent Validity) ilişkin kanıtlar elde edilmiştir. Bu bağlamda, öğrencilerin Birinci Dönem sonu başarı ortalamaları ile WG-EAYT Form S’den aldıkları puanlar arasındaki ilişki Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Tekniği kullanılarak hesaplanmıştır. Birinci Dönem sonu genel akademik başarı arasındaki ilişki (r=.23) anlamlı bulunmuştur, bu da ölçek puanlarının öğrencilerin mevcut akademik performanslarıyla pozitif yönde ilişkili olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı kullanılarak yapılmıştır. Elde edilen genel Cronbach Alfa iç tutarlık katsayısı .16 düzeyinde olup, bu değer ölçeğin bu örneklemdeki iç tutarlılığının düşük olduğunu işaret etmektedir.

Alt testler için elde edilen iç tutarlık katsayıları da genel olarak düşük bulunmuştur. Bu katsayılar, alt ölçeklerin kendi içlerindeki maddeler arasında yeterli düzeyde homojenlik bulunmadığını düşündürmektedir.

• Çıkarsama Alt Ölçeği: .09
• Varsayımların Farkına Varma Alt Ölçeği: .14
• Yorumlama Alt Ölçeği: .22
• Tümdengelim Alt Ölçeği: .28
• Karşı Görüşlerin Değerlendirilmesi Alt Ölçeği: .28

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla Temel Bileşenler Faktör Analizi (Principal Components Factor Analysis) uygulanmıştır. Bu analiz, özellikle dikotomik maddelerden oluşan testler için uygun olan tetrakorik korelasyon matrisine dayalı olarak gerçekleştirilmiştir.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin teorik yapısının incelenmesine olanak tanımıştır. Faktör yapısı ve yükleri, ölçeğin eleştirel düşünmenin teorik olarak ayrılan beş alt boyutunu ne ölçüde temsil ettiğini anlamak için kritik bir adım olmuştur.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme/Uyarlama Çalışması (Orijinali 1940’larda Goodwin Watson ve Edward Glaser tarafından geliştirilmiştir.)

Format: 40 maddeden oluşmaktadır. (Tipik olarak çoktan seçmeli veya dikotomik yanıt formatındadır.)

Derecelendirme: Veri yok (Orijinal test genellikle doğru/yanlış veya geçerli/geçersiz gibi dikotomik puanlama kullanır.)

Mevcut Diller: Türkçe (Bu çalışmada kullanılan Form S)

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: Yetişkinler (Üniversite öğrencisi yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Vural ve Kutlu (2004) çalışması kapsamında Türk üniversite öğrencileri üzerinde uygulanmıştır.

Test Metodolojisi: Psikometrik analizler, tetrakorik korelasyon matrisi kullanılarak Temel Bileşenler Faktör Analizi ve iç tutarlılık için Cronbach Alfa hesaplamalarını içermektedir.

Anahtar Kelimeler

Eleştirel Akıl Yürütme, Watson-Glaser, Çıkarsama, Tümdengelim, Güvenirlik, Geçerlik, Tetrakorik Korelasyon, Psikometri

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ruken Akar Vural

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri yok

Kurum E-posta Adresleri: Veri yok

Yazışma Adresi: Veri yok

İzinler, Ücretler ve Uygulama Yılı

Ölçeğin orijinali Pearson Assessment tarafından ticarileştirilmiş olup, kullanım için genellikle izin ve ücret gerekmektedir. Ancak bu çalışma, 2004 yılında yayımlanmış akademik bir güvenirlik çalışmasını temel almaktadır. Çalışmanın referans yılı 2004’tür.

Kaynaklar

Vural, A. G. R. A. ve Kutlu, Y. D. D. O. (2004). Eleştirel düşünme: ölçme araçlarının incelenmesi ve bir güvenirlik çalışması. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(2), 189-200. (Makale Linki: dergipark.ulakbim.gov.tr)

Bu çalışmanın orijinal PDF’i buradan indirilebilir: elestirel-dusunme-olcme-araclarinin-incelenmesi-ve-bir-guvenirlik-calismasi-toad.pdf

Watson- Glaser Eleştirel Akıl Yürütme Gücü Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır; sadece toplam madde sayısı (40) belirtilmiştir.

40 maddeden oluşmaktadır.