Basınç Ülseri Önleme Bilgi Değerlendirme Aracı

Özet

Basınç Ülseri Önleme Bilgi Değerlendirme Aracı (BÜÖBDA), sağlık profesyonellerinin ve özellikle hemşirelerin basınç ülseri (dekübitus ülseri) önleme yöntemleri hakkındaki bilgi düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu araç, Tulek ve arkadaşları tarafından 2016 yılında Türkçe diline uyarlama çalışması yapılarak Türk sağlık sistemine kazandırılmıştır. Ölçeğin temel amacı, uygulayıcıların teorik ve pratik bilgi eksikliklerini belirleyerek eğitim ihtiyaçlarını ortaya çıkarmaktır. Bu sayede, hasta bakım kalitesinin artırılması ve basınç ülseri insidansının düşürülmesi için hedefe yönelik eğitim programları geliştirilebilir.

Ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, ilgili literatürde yayımlanmış olup, aracın Türk popülasyonunda da güvenilir ve geçerli bir bilgi değerlendirme aracı olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Basınç Ülseri, Önleme, Bilgi Düzeyi, Değerlendirme Aracı, Hemşirelik, Güvenirlik, Geçerlik, Psikometri.

Yazarlar

Zeliha Tülek, Ceyda Polat, İlknur Özkan, Dimitrios Theofanidis, Rengin E. Toğrol.

Amaç

Basınç Ülseri Önleme Bilgi Değerlendirme Aracı’nın temel amacı, sağlık hizmeti sunucularının, özellikle de yataklı tedavi ünitelerinde çalışan hemşirelerin ve diğer bakım personelinin basınç ülseri etiyolojisi, risk faktörleri, sınıflandırılması ve standart önleme stratejileri hakkındaki mevcut bilgi seviyelerini sistematik olarak ölçmektir. Bu, uluslararası kılavuzlar doğrultusunda doğru uygulama bilgisinin ne ölçüde benimsendiğini ortaya koyar.

Ölçek, sağlık kurumlarında personel eğitimlerinin planlanması, mevcut bilgi boşluklarının tespiti ve eğitim etkinliklerinin değerlendirilmesi süreçlerinde bir referans noktası olarak kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Yeterli bilgi düzeyine sahip olmayan alanların belirlenmesi, hedef odaklı ve kaynakları verimli kullanan sürekli mesleki gelişim programlarının oluşturulmasına olanak tanır.

Yapı

BÜÖBDA, genel olarak sağlık personelinin basınç ülseri önleme konusundaki bilişsel yapısını ve yeterliliğini ölçen bir ölçek türüdür. Ölçtüğü yapı, teorik bilgi ve klinik karar verme süreçlerini destekleyen pratik bilgi bileşenlerini içerir. Bu bileşenler genellikle risk değerlendirme araçlarının kullanımı (örneğin Braden veya Norton skalaları), doğru pozisyonlama teknikleri, cilt bakımı ve beslenme yönetimi gibi kritik alanları kapsar.

Ölçek, katılımcıların yanıtlarına göre doğru ve yanlış bilgi ayrımı yaparak nicel bir bilgi skoru üretir. Bu skor, bireyin basınç ülseri önleme konusundaki yeterlilik düzeyini temsil eder ve genellikle çok boyutlu bir yapıyı yansıtır; ancak ana odak noktası, klinik uygulamaları destekleyen temel bilgi birikimidir.

Geçerlik

Basınç Ülseri Önleme Bilgi Değerlendirme Aracı’nın Türkçe versiyonunun geçerlik çalışması, Tulek ve arkadaşları (2016) tarafından detaylıca rapor edilmiştir. Çalışmada, ölçeğin ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini (yapı geçerliği) ve ilgili alandaki uzman görüşlerine uygunluğunu (kapsam geçerliği) belirlemek için çeşitli istatistiksel yöntemler kullanılmıştır.

Orijinal kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, yayınlanan makale (Tulek et al., 2016) aracın Türk kültürüne ve diline uygunluğunu, dilsel eşdeğerliğini ve psikometrik açıdan kabul edilebilir düzeyde geçerli olduğunu doğrulamaktadır. Detaylı geçerlik analizleri için referans makaleye bakılması gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (tutarlılık) çalışmaları da Türkçe uyarlama makalesinde sunulmuştur. Güvenirlik genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) ve/veya test-tekrar test yöntemleriyle değerlendirilir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.

Tulek ve arkadaşlarının çalışması, BÜÖBDA’nın Türkçe formunun kabul edilebilir düzeyde yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir. Bu, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı örneklemlerde uygulandığında tutarlı sonuçlar ürettiği anlamına gelir ve bu da onu klinik ve araştırma ortamlarında kullanıma uygun kılar.

Faktör Analizi

Orijinal ölçeğin faktör yapısını Türkçe popülasyonda doğrulamak amacıyla faktör analizi (genellikle Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi) yapılmıştır. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin kaç ana bilgi alanına ayrıldığını ve bu alt boyutların orijinal yapıyla ne kadar örtüştüğünü belirlemeye yardımcı olur.

Tulek ve arkadaşlarının adaptasyon çalışmasında, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk hemşirelik bağlamında da korunduğu veya yeniden tanımlandığı varsayılmaktadır. Faktör analizi sonuçları, ölçeğin teorik bilgi alanlarını ölçen alt ölçeklere ayrılıp ayrılmadığını istatistiksel olarak kanıtlar.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Bilgi Değerlendirme Testi (Knowledge Assessment Instrument). Genellikle çoktan seçmeli veya doğru/yanlış formatında maddelerden oluşur.

Mevcut Diller: Türkçe (Turkish), Orijinal Dil (Genellikle İngilizce).

Popülasyon Grubu: Sağlık Çalışanları, Hemşireler, Hemşirelik Öğrencileri.

Yaş Grubu: Yetişkin (Adults).

Popülasyon Detayları: Basınç ülseri riski taşıyan hastaların bakımıyla doğrudan ilgilenen klinik personel.

Test Metodolojisi: Bilişsel Bilgi Değerlendirme. Katılımcıların basınç ülseri önleme konusundaki teorik bilgilerini ölçmek için tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Basınç Ülseri Önleme, Hemşirelik Eğitimi, Klinik Bilgi, Dekübitus Ülseri, Psikometrik Özellikler, Adaptasyon, Zeliha Tülek.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar Zeliha Tülek).

Yazışma Adresi: Sorumlu yazar Zeliha Tülek’e ait yazışma bilgileri makalede belirtilmiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe adaptasyon çalışması 2016 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik veya klinik amaçlar için kullanımı genellikle orijinal yazarın ve adaptasyon çalışmasını yapan sorumlu yazarın (Zeliha Tülek) iznine tabidir. Kullanım ücreti bilgisi için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Referanslar

Tulek, Z. (Sorumlu Yazar), Polat, C., Ozkan, I., Theofanidis, D., & Togrol, R. E. (2016). Validity and reliability of the Turkish version of the Pressure Ulcer Prevention Knowledge Assessment Instrument. Journal of Tissue Viability, 25 (4), 201-208. DOI: 10.1016/j.jtv.2016.09.001

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:
the-pressure-ulcer-prevention-knowledge-assessment-instrument-toad.pdf

Basınç Ülseri Önleme Bilgi Değerlendirme Aracı Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Bu akademik giriş için sağlanan kaynak içerikte, Basınç Ülseri Önleme Bilgi Değerlendirme Aracı’nın maddeleri (soru listesi) bulunmamaktadır. Ölçek maddelerinin orijinal hali, sorumlu yazar (Zeliha Tülek) ile iletişime geçilerek veya belirtilen referans makale incelenerek temin edilmelidir.