Venöz Yetmezlik Epidemiyolojik ve Ekonomik Çalışma-Yaşam Kalitesi / Belirtiler

Özet

Venöz Yetmezlik Epidemiyolojik ve Ekonomik Çalışma-Yaşam Kalitesi / Belirtiler Ölçeği (VIEEW-QoL/S), kronik venöz yetmezliği (KVY) olan bireylerin hem hastalık semptomlarının şiddetini hem de yaşam kaliteleri üzerindeki etkilerini değerlendirmek amacıyla tasarlanmış bir ölçektir. Ölçeğin Türkiye adaptasyonu, Kutlu ve arkadaşları tarafından 2011 yılında gerçekleştirilmiş olup, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonlarda güvenilir ve geçerli bir araç olarak kullanılmasına olanak sağlamıştır.

Bu uyarlama çalışması, ölçeğin klinik araştırmalarda, epidemiyolojik çalışmalarda ve tedavi sonuçlarının izlenmesinde kullanılabilirliğini kanıtlamıştır. VIEEW-QoL/S, hastalığın sadece fiziksel yönlerini değil, aynı zamanda hastanın günlük yaşam aktiviteleri üzerindeki ekonomik ve sosyal yükünü de kapsamlı bir şekilde ele almaktadır.

Anahtar Kelimeler

Venöz Yetmezlik, Yaşam Kalitesi, Semptom Ölçeği, Kronik Venöz Yetmezlik, Epidemiyolojik Çalışma, Psikometrik Özellikler, Adaptasyon.

Yazarlar

Adalet Kutlu, Emine Yılmaz, Dilek Çeçen, Ersin Eser, Ayşe Özbakkaloğlu.

Amaç

VIEEW-QoL/S’nin temel amacı, kronik venöz yetmezliğin (KVY) neden olduğu semptomların sıklığını ve şiddetini standart bir metotla belirlemek ve bu semptomların hastaların genel yaşam kalitesi üzerindeki olumsuz etkilerini ölçmektir. Ölçek, özellikle büyük ölçekli epidemiyolojik araştırmalar ve sağlık ekonomisi çalışmaları için tasarlanmıştır, böylece hastalığın toplumsal ve ekonomik yükü doğru bir şekilde hesaplanabilir.

Türkçe uyarlama çalışmasının spesifik amacı, orijinal ölçeğin psikometrik niteliklerini Türk kültürü ve diline uygunluğunu test ederek doğrulamaktır. Bu sayede, Türkiye’deki klinisyenler ve araştırmacılar, uluslararası alanda kabul görmüş, geçerliği kanıtlanmış bir değerlendirme aracını kullanabilmektedirler.

Yapı

VIEEW-QoL/S, teorik olarak iki ana bileşeni ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder: Yaşam Kalitesi (Quality of Life) ve Semptomlar (Symptoms). Yaşam Kalitesi alt ölçeği, venöz yetmezliğin fiziksel fonksiyon, sosyal fonksiyon, duygusal refah ve iş/aktivite kısıtlamaları üzerindeki etkilerini değerlendirir.

Semptomlar alt ölçeği ise, hastaların yaşadığı ağrı, ağırlık hissi, kramp, kaşıntı ve şişlik gibi venöz hastalığa özgü belirtilerin yoğunluğunu ve sıklığını ölçer. Bu ikili yapı, hastalığın hem klinik olarak gözlemlenebilir belirtilerini hem de hastanın sübjektif deneyimini bütüncül bir bakış açısıyla ele almayı sağlar.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama sürecinde geçerlik çalışmaları, Kutlu ve arkadaşları (2011) tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmalar, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde doğru ölçtüğünü belirlemeye odaklanmıştır. Geçerlik analizleri genellikle yapı geçerliği (faktör analizi) ve bilinen klinik ölçütlerle karşılaştırmayı içeren ölçüt bağımlı geçerliği kapsamaktadır.

Adaptasyon çalışması, VIEEW-QoL/S’nin Türk popülasyonunda kronik venöz yetmezliğin semptomlarını ve yaşam kalitesini ölçmede yeterli düzeyde geçerli olduğunu göstermiştir. Bu, ölçeğin klinik ve araştırma ortamlarında güvenle kullanılabileceği anlamına gelmektedir.

Güvenirlik

Türkçe VIEEW-QoL/S’nin güvenirliği, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla incelenmiştir. Güvenirlik analizleri, genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach alfa) ve test-tekrar test güvenirliği yöntemlerini içerir.

Kutlu ve arkadaşlarının 2011 tarihli çalışmasında elde edilen yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü doğrulamıştır. Bu sonuçlar, VIEEW-QoL/S’nin venöz yetmezliği olan hastalarda kararlı ve güvenilir ölçümler sağladığını göstermektedir.

Faktör Analizi

Türkçe adaptasyon çalışması sırasında uygulanan faktör analizi, ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde korunup korunmadığını incelemiştir. Beklendiği üzere, analizler ölçeğin temel Yaşam Kalitesi ve Semptomlar alt boyutlarına ayrıldığını teyit etmiştir.

Bu analizler, maddelerin ilgili faktörlere yüksek yükler verdiğini ve yapının kültürel farklılıklara rağmen sağlam kaldığını göstermektedir. Bu bulgu, VIEEW-QoL/S’nin çok boyutlu yapısının geçerliğini pekiştirmektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe, İngilizce (Orijinal)

Population Group: Kronik Venöz Yetmezlik (KVY) tanısı almış hastalar

Age Group: Yetişkinler (Adults)

Population Details: Venöz hastalığın farklı evrelerinde bulunan ve semptom yaşayan bireyler.

Test Methodology: Klinik ve epidemiyolojik tarama amaçlı kullanılan, genellikle Likert tipi derecelendirme ile semptom sıklığı ve yaşam kalitesi etkilerini ölçer.

Anahtar Kelimeler

VIEEW-QoL/S, Venöz Hastalıklar, Kronik Hastalık, Yaşam Kalitesi, Ölçek Uyarlaması, Sağlık Ekonomisi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Adalet Kutlu ([email protected])

İzinler, Ücret ve Test Yılı

VIEEW-QoL/S’nin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması 2011 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve potansiyel ücretler hakkında kesin bilgi edinmek amacıyla sorumlu yazar Adalet Kutlu ([email protected]) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

• Kutlu, A., Yılmaz, E., Çeçen, D., Eser, E., & Özbakkaloğlu, A. (2011). The Turkish validity and reliability of the Venous Insufficiency Epidemiological and Economic Study-Quality of Life/Symptoms Scales. Angiology, 62(4), 1-9. doi: 10.1177/0003319710394159

Ölçeğe ait orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: venous-insufficiency-epidemiological-and-economic-study-quality-of-lifesymptoms-toad.pdf

Ölçeğin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte Venöz Yetmezlik Epidemiyolojik ve Ekonomik Çalışma-Yaşam Kalitesi / Belirtiler Ölçeği’nin maddeleri sunulmamıştır. Ölçek maddelerine erişim sağlamak için lütfen yukarıda listelenen akademik referans kaynağına başvurunuz.