Kronik Venöz Hastalığı Yaşam Kalitesi Anketi

Özet

Kronik Venöz Hastalığı Yaşam Kalitesi Anketi (Chronic Venous Disease Quality of Life Questionnaire – CIVIQ-20), Kronik Venöz Hastalığı (KVH) olan bireylerin yaşam kalitesini spesifik olarak değerlendirmek üzere tasarlanmış bir ölçektir. Bu ölçek, hastalığın fiziksel, psikolojik ve sosyal boyutlar üzerindeki etkilerini ölçmeye odaklanır. Sunulan çalışma, orijinal CIVIQ-20 ölçeğinin Türk kültürüne olan uyarlama, güvenirlik ve geçerlik analizlerini içermektedir. Bu uyarlama, klinik ortamlarda KVH hastalarının subjektif deneyimlerini standart bir şekilde değerlendirme ihtiyacına cevap vermektedir.

Ölçek, 20 maddeden oluşur ve genellikle 4 temel alt boyutta (fiziksel ağrı, psikolojik işlev, sosyal işlev ve fiziksel kısıtlılık) hastanın algıladığı yaşam kalitesi üzerindeki olumsuz etkileri değerlendirir. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonda da tutarlı ve geçerli sonuçlar verdiğini göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Kronik Venöz Hastalığı, Yaşam Kalitesi, CIVIQ-20, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Venöz Yetmezlik, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Özlem Çınar Özdemir, Emre Tonga, Ayşe Tekindal, Yalçın Bakar.

Amaç

Kronik Venöz Hastalığı Yaşam Kalitesi Anketi’nin (CIVIQ-20) temel amacı, Kronik Venöz Hastalığı (KVH) tanısı almış bireylerde, hastalığın günlük yaşam, fiziksel aktivite ve duygusal durum üzerindeki etkilerini ölçerek yaşam kalitesindeki bozulma derecesini belirlemektir. Bu araç, tedavi öncesi ve sonrası hastaların durumlarındaki değişiklikleri izlemek ve klinik araştırmalarda sonuç ölçütü olarak kullanılmak için tasarlanmıştır.

Türkçe versiyonunun (Çınar Özdemir vd., 2016) özel amacı ise, uluslararası alanda kabul görmüş bu ölçeğin Türk popülasyonunda kültürel adaptasyonunu sağlamak ve psikometrik özelliklerini (geçerlik ve güvenirlik) doğrulayarak Türkiye’deki sağlık profesyonellerinin kullanımına sunmaktır. Bu uyarlama, Türkiye’de yapılan klinik çalışmalarda standart bir yaşam kalitesi ölçüm aracı ihtiyacını gidermiştir.

Yapı

CIVIQ-20, Kronik Venöz Hastalığı ile ilişkili olarak hastanın subjektif yaşam kalitesi deneyimini ölçen çok boyutlu bir yapıyı değerlendirir. Ölçeğin orijinal yapısı genellikle dört ana boyuttan oluşmaktadır. Bu boyutlar, KVH’nin karmaşık etkilerini kapsamlı bir şekilde yansıtmaktadır.

• Fiziksel Boyut: Ağrı, kramp, ağırlık hissi ve yürüme zorluğu gibi fiziksel semptomların etkilerini içerir.
• Psikolojik Boyut: Hastalığın neden olduğu anksiyete, depresyon ve duygusal sıkıntı düzeyini ölçer.
• Sosyal Boyut: Sosyal aktivitelerden geri çekilme, iş veya aile hayatındaki kısıtlılıklar gibi sosyal işlev bozukluklarını değerlendirir.
• Fiziksel Kısıtlılık Boyutu: Günlük aktiviteleri yerine getirmedeki genel zorlukları ve kısıtlamaları kapsar.

Türkçe uyarlama çalışması, bu çok boyutlu yapının Türk örnekleminde de korunduğunu ve kavramsal eşdeğerliliğin sağlandığını doğrulamıştır.

Geçerlik

Çınar Özdemir ve arkadaşları (2016) tarafından yürütülen Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliği ve diğer yaşam kalitesi ölçütleriyle olan ilişkisi incelenmiştir. Yapılan analizler, CIVIQ-20’nin Türkçe versiyonunun geçerli bir araç olduğunu göstermiştir.

• Yapısal Geçerlik: Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, ölçeğin orijinal 4 faktörlü yapısının Türk popülasyonunda da yeterli düzeyde uyum sağladığını ortaya koymuştur.
• Kriter Geçerliği: Ölçeğin, benzer yapıları ölçen diğer geçerli yaşam kalitesi ölçekleri (örneğin, SF-36) ile anlamlı korelasyonlar göstermesi beklenir. Bu korelasyonlar, CIVIQ-20’nin spesifik olarak KVH ile ilişkili yaşam kalitesi bozukluğunu ölçme yeteneğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin Türkçe versiyonunun tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla çeşitli güvenirlik testleri uygulanmıştır. Güvenirlik sonuçları, ölçeğin iç tutarlılığının yüksek olduğunu ve farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar verebildiğini göstermiştir.

• İç Tutarlılık: Ölçeğin genel Cronbach’s Alpha katsayısı, kabul edilebilir sınırların oldukça üzerinde bulunmuştur (genellikle 0.90 civarında veya üstünde). Bu yüksek değer, ölçek maddelerinin aynı yapıyı (KVH’ye bağlı yaşam kalitesi bozukluğu) tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Belirli bir zaman aralığıyla tekrar edilen uygulamalar arasındaki korelasyonlar incelenmiş ve yüksek korelasyonlar elde edilmiştir. Bu, ölçeğin zamana karşı kararlı olduğunu ve ölçtüğü özelliğin stabil olduğunu göstermiştir.

Faktör Analizi

Türkçe adaptasyon sürecinde, CIVIQ-20’nin yapısal geçerliğini doğrulamak için Faktör Analizi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin kuramsal olarak beklenen alt boyutlara ayrılıp ayrılmadığını kontrol eder.

Çınar Özdemir ve meslektaşları, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanarak orijinal Fransızca versiyonda tanımlanan dört faktörlü yapıyı test etmişlerdir. Sonuçlar, Fiziksel Ağrı, Psikolojik İşlev, Sosyal İşlev ve Fiziksel Kısıtlılık boyutlarından oluşan bu yapının Türk örnekleminde de kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğunu göstermiştir. Bu durum, ölçeğin kültürel uyarlama sürecinin başarılı olduğunu ve ölçüm yapısının korunduğunu işaret etmektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Kendi kendine raporlama anketi (Self-report questionnaire). 20 maddeden oluşur ve maddeler genellikle 5’li Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanır.

Language Available: Türkçe (Turkish), Orijinal (Fransızca/İngilizce).

Population Group: Kronik Venöz Hastalığı (KVH) tanısı konmuş bireyler.

Age Group: Yetişkin popülasyonu.

Population Details: Klinik ortamlarda tedavi gören veya hastalığı takip edilen venöz yetmezlik hastaları.

Test Methodology: Hastalığın yaşam kalitesi üzerindeki etkisinin şiddetini sorgulayan ifadeler sunulur. Yanıtlar genellikle “Hiçbir zaman”dan “Her zaman”a kadar uzanan bir derecelendirme üzerinden toplanır.

Anahtar Kelimeler

CIVIQ-20, Venöz Hastalık, Kronik Hastalık, Yaşam Kalitesi Ölçümü, Psikometri, Gelişim, Güvenirlik, Faktör Analizi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Çınar Özdemir, Ö. için makalede belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Özlem Çınar Özdemir (Sorumlu Yazar).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2016 yılında Çınar Özdemir ve arkadaşları tarafından Türkçe’ye uyarlanmıştır. Orijinal ölçeğin kullanımı için telif hakları ilgili geliştiricilere aittir. Türkçe uyarlama makalesi akademik bir dergide açık erişimli olarak yayınlanmıştır.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki adresten indirilebilir: kronik-venoz-hastaligi-yasam-kalitesi-anketi-toad.pdf

Kaynaklar

Çınar Özdemir, Ö., Tonga, E., Tekindal, A. & Bakar, Y. (2016). Cross-cultural adaptation, reliability and validity of the Turkish version of the Chronic Venous Disease Quality of Life Questionnaire (CIVIQ-20). SpringerPlus, 5(1), 1-6. doi: 10.1186/s40064-016-2039-2

Kronik Venöz Hastalığı Yaşam Kalitesi Anketi Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Maddeler kaynak içerikte yer almamaktadır. Ölçek maddeleri için ilgili makaleye (Çınar Özdemir vd., 2016) başvurulmalıdır.