Üstün Yetenekliler Eğitimine Yönelik Tutum Ölçeği

Öz

Üstün Yetenekliler Eğitimine Yönelik Tutum Ölçeği (ÜYETÖ), öğretmenlerin üstün yetenekli öğrencilerin eğitimi, özel hizmetler ve destek mekanizmalarına ilişkin sahip oldukları tutumları ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Hasan Said Tortop tarafından 2014 yılında Türkiye bağlamında yeniden gözden geçirilmiş ve uyarlanmıştır. Ölçek, 14 maddeden oluşmakta ve üç ana alt boyutta incelenmektedir. Bu çalışma, ölçeğin yapısal geçerliğini Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test ederek, Türk eğitim sistemi içerisindeki öğretmenlerin üstün yetenekliler eğitimine dair algılarını ve desteğe yönelik eğilimlerini ortaya koymayı hedeflemektedir. Ölçeğin genel güvenirlik katsayısı yüksek olup, eğitim psikolojisi alanında önemli bir ölçüm aracı olarak kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Üstün yetenekliler, üstün yetenekliler eğitimi, öğretmen tutumları, psikometrik özellikler, tutum ölçeği, geçerlik, güvenirlik.

Yazarlar

Hasan Said Tortop

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin üstün yetenekli öğrencilere yönelik özel eğitim hizmetlerinin gerekliliği, faydası ve uygulanma biçimleri hakkındaki tutumlarını sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Ölçek, öğretmenlerin bu öğrencilere özel destek sağlanması, ayrı sınıf ortamlarında eğitim görmeleri ve bu tür yatırımların genel olarak desteklenmesine ne ölçüde olumlu veya olumsuz yaklaştıklarını belirlemeye odaklanmıştır.

Ölçek, eğitim politikalarının ve uygulama stratejilerinin belirlenmesinde, öğretmen eğitim programlarının üstün yetenekliler konusundaki farkındalığı artırma ihtiyacını tespit etmede önemli bir rol oynar. Böylece, eğitimcilerin bu özel öğrenci grubuna yönelik algıları üzerinden mevcut eğitim sistemindeki eksiklikler ve güçlü yönler anlaşılabilir.

Yapı

Üstün Yetenekliler Eğitimine Yönelik Tutum Ölçeği, üstün yetenekli öğrencilere yönelik tutum yapısını üç ana faktör (alt boyut) altında incelemektedir. Bu üç boyut, öğretmenlerin farklı boyutlardaki inanç ve yargılarını temsil eder. Ölçek, bu üç alt boyut aracılığıyla tutumun çok yönlü doğasını yakalamayı amaçlamaktadır.

Ölçeğin yapısal modeli, üstün yetenekli öğrencilerin ihtiyaçlarına verilen önemi, özel hizmetlerin potansiyel olumsuz etkilerine dair endişeleri ve özel sınıf ortamlarının etkinliğine dair inançları kapsamaktadır. Bu faktörler, alanyazında sıkça tartışılan üstün yetenekliler eğitimindeki temel ikilemleri yansıtmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliği, madde analizi ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. Madde analizi sonucunda düşük korelasyon gösteren bazı maddeler ölçekten çıkarılmış ve kalan maddelerin toplam madde korelasyonu değerlerinin 0.31 ile 0.56 arasında olduğu tespit edilmiştir. Bu aralık, maddelerin ölçeğin genel yapısıyla yeterli düzeyde uyumlu olduğunu göstermektedir.

DFA sonuçları, ölçeğin üç faktörlü yapısının veriyle uyumunu değerlendirmek için kullanılmıştır. Elde edilen uyum indeksleri şunlardır: χ²=235.7, serbestlik derecesi (df)=74, p=0.000. Uyum iyiliği oranları (χ²/df) 3.19 olarak bulunmuştur ki bu değer, kabul edilebilir sınırların içerisindedir (genellikle 5’in altı kabul edilir). Diğer önemli uyum indeksleri ise şöyledir: NFI=0.802, CFI=0.853, GFI=0.911 ve RMSEA=0.079. Özellikle GFI (Uyum İyiliği İndeksi) değerinin 0.90’ın üzerinde olması ve RMSEA (Yaklaşık Hata Karekökü Ortalaması) değerinin 0.08’in altında olması, modelin kabul edilebilir düzeyde iyi bir uyuma sahip olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı, Cronbach Alfa güvenilirlik katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Ölçeğin bütününe ait Cronbach Alfa katsayısı 0.801 olarak bulunmuştur. Bu değer, ölçeğin genel olarak yüksek düzeyde bir iç tutarlılığa sahip olduğunu ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir.

Alt boyutların güvenilirlik katsayıları ise şöyledir:

• Birinci alt boyut (Üstün Yeteneklilerin İhtiyaçları ve Destek Boyutu): 0.724
• İkinci alt boyut (Üstün Yeteneklilere Özel Hizmetlere Karşı Olma): 0.614
• Üçüncü alt boyut (Özel Yetenek Sınıfları Oluşturma): 0.749

Alt boyut güvenilirlik katsayıları, ikinci alt boyut hariç (0.614), kabul edilebilir düzeyde veya iyi düzeyde iç tutarlılığa sahiptir. İkinci alt boyutun katsayısı alt sınırda olmasına rağmen, psikometrik çalışmalar bağlamında genellikle kabul edilebilir bir aralıkta değerlendirilmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal bütünlüğünü test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, ölçeğin teorik olarak öngörülen üç boyutlu yapısının toplanan verilerle ne kadar uyumlu olduğunu belirlemeyi sağlamıştır. Analizler, başlangıçta yer alan maddelerin bazılarının atılmasıyla, 14 maddelik son formun üç faktörlü yapısını doğrulamıştır.

DFA sonuçları (χ²/df=3.19; NFI=0.802; CFI=0.853; GFI=0.911; RMSEA=0.079), modelin veriye genel olarak iyi uyum sağladığını göstermiştir. Bu sonuçlar, öğretmenlerin üstün yetenekliler eğitimine yönelik tutumlarının sadece tek bir genel faktör yerine, üç farklı ancak ilişkili alt boyutta ele alınması gerektiğini desteklemektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme/Uyarlama (Türkçe bağlam için yeniden gözden geçirme)

Format: Derecelendirme formatı (Kaynakta derecelendirme bilgisi net belirtilmemiş olsa da, tutum ölçeklerinde yaygın olarak 5’li veya 7’li Likert tipi kullanılır. Orijinal çalışmanın detayları bu bilgiye erişim sağlar.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkinler (Öğretmenlik mesleğini icra edenler)

Popülasyon Detayları: Üstün yetenekli öğrencilerin eğitimiyle ilgilenen veya bu alanda görev yapan öğretmenler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Katılımcılar, eğitim ve destek konularındaki ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Eğitim psikolojisi, özel yetenekler, öğretmen algısı, tutum ölçümü, psikometri, güvenirlik, Cronbach Alfa.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilinmiyor

Bağlantılı Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Hasan Said Tortop tarafından 2014 yılında yayımlanan makale kapsamında yeniden gözden geçirilmiştir. Kullanım izinleri için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir. Ölçeğin ticari kullanımına ilişkin ücret bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi, aşağıdaki adresten indirilebilir: The original PDF can be downloaded here: ustun-yetenekliler-egitimine-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Tortop, H. S. (2014). Öğretmenler İçin Üstün Yetenekliler Eğitimine İlişkin Tutum Ölçeği Türkiye için uyarlama çalışmasının yeniden gözden geçirilmesi. Üstün Yetenekliler Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi (UYAD), 2(2), 63-71. Erişim adresi: uyad.beun.edu.tr

Ölçek Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek toplam 14 madde ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır:

• Üstün Yeteneklilerin İhtiyaçları ve Destek Boyutu (7 m): Öğrenme güçlüğü olan öğrenciler için ayrılan yatırımların aynısını üstün öğrenciler için de yapmalıyız.
• Üstün Yeteneklilere Özel Hizmetlere Karşı Olma (3 m): Eğer üstün yetenekli çocuklara özel destek ve ilgi verilirse kibirli veya bencil olabilirler.
• Özel Yetenek Sınıfları Oluşturma (4 m): Üstün yetenekli öğrencilerin eğitim gereksinimlerinin karşılanmasının en iyi yolu onları özel sınıflara koymaktır.