Tıp Eğitimine Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Tıp Eğitimine Yönelik Tutum Ölçeği (TEYTÖ), Hüseyin Selvi ve İbrahim Başhan tarafından 2019 yılında geliştirilmiş, geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmış bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, tıp fakültesi öğrencilerinin veya tıp eğitimi almayı düşünen bireylerin, Tıp Eğitimi sürecine ve mesleğine yönelik sahip oldukları duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri, yani tutum düzeylerini belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirme çalışması, modern psikometrik standartlara uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, elde edilen sonuçlar ölçeğin ilgili popülasyon üzerinde kullanılmaya uygun olduğunu göstermiştir.

Ölçek geliştirme çalışması, Türkiye’deki tıp eğitimi bağlamına özgü kültürel ve akademik faktörleri dikkate alarak yapılmış, böylece alana özgü ve bağlama duyarlı bir ölçüm imkanı sunulmuştur. TEYTÖ, eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmede ve öğrencilerin motivasyon kaynaklarını anlamada önemli bir araç olarak kullanılabilir.

Anahtar Kelimeler

Tıp eğitimi, tutum, ölçek geliştirme, psikometrik özellikler, güvenirlik, geçerlik, öğrenci tutumu.

Yazarlar

Hüseyin SELVİ, İbrahim BAŞHAN

Amaç

Tıp Eğitimine Yönelik Tutum Ölçeği’nin temel amacı, tıp fakültesi öğrencilerinin tıp eğitimine karşı geliştirdikleri genel tutum düzeylerini nesnel ve yapılandırılmış bir biçimde ölçmektir. Bu ölçek, öğrencilerin eğitim sürecine adaptasyonunu, memnuniyetini ve motivasyonunu etkileyen tutumsal faktörleri tespit etmeye yardımcı olmayı hedefler.

Bu geliştirme çalışması, alanyazındaki ulusal bağlama özgü ölçüm aracı eksikliğini gidermek üzere tasarlanmıştır. Elde edilen veriler, eğitim yöneticilerine ve akademisyenlere, eğitim programlarını öğrencilerin tutumlarına göre optimize etme ve olumsuz tutumları erkenden tespit ederek müdahale etme imkanı sunar.

Yapı

Ölçek, bireylerin tıp eğitimi sürecine yönelik duygusal tepkilerini, bilişsel değerlendirmelerini ve davranışsal niyetlerini içeren çok boyutlu psikolojik bir yapı ölçmektedir. Tıp eğitimine yönelik tutum, genellikle mesleki prestij, derslerin zorluğu, öğrenme ortamı ve gelecekteki kariyer beklentileri gibi alt boyutlardan oluşur.

Ölçeğin yapısal geçerliği, öğrencilerin tıp eğitimine yönelik genel olumlu veya olumsuz eğilimlerini kapsamlı bir şekilde temsil edecek maddeler aracılığıyla sağlanmıştır. Bu kapsam, öğrencilerin eğitim süresince karşılaştığı zorlukları, mesleğe olan inançlarını ve eğitimden duydukları memnuniyeti yansıtan ifadeleri içermektedir.

Geçerlik

Tıp Eğitimine Yönelik Tutum Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten ölçmek istediği yapıyı ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda, öncelikle uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği sağlanmış, maddelerin alana uygunluğu ve anlaşılırlığı değerlendirilmiştir.

Yapı geçerliği ise Faktör Analizi teknikleri kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin kuramsal olarak beklenen alt boyutlar altında toplandığını ve ölçeğin tek bir genel tutum puanı yanı sıra, daha spesifik alt boyut puanları da verebileceğini göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının zamana ve koşullara göre tutarlılığını değerlendirmek için yapılmıştır. Ölçek geliştirme çalışmasında, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa değeri) hesaplanmıştır.

Yüksek düzeyde elde edilen Cronbach Alfa katsayıları, ölçek maddelerinin homojen olduğunu ve ölçülmek istenen tutum yapısına katkıda bulunduğunu göstermiştir. Bu bulgular, Tıp Eğitimine Yönelik Tutum Ölçeği’nin kararlı ve güvenilir ölçümler sağlayan bir araç olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

Tıp Eğitimine Yönelik Tutum Ölçeği’nin yapısal özelliklerini belirlemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. Bu analizler sonucunda ölçeğin çok faktörlü bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir. Faktörlerin isimlendirilmesi, maddelerin içerikleri dikkate alınarak yapılmış ve bu faktörlerin tıp eğitiminin farklı yönlerini (örn. mesleki zorluk algısı, sosyal sorumluluk algısı, akademik ilgi) temsil ettiği görülmüştür.

Analizler, toplam varyansın önemli bir yüzdesinin bu faktörler tarafından açıklandığını göstermiştir, bu da ölçeğin yapısal geçerliğinin güçlü olduğunu işaret etmektedir. Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ise bu çok boyutlu yapının örneklem verileriyle uyumlu olduğunu teyit etmek için kullanılmış olabilir.

Araç

Test Türü: Ölçek Geliştirme (Tutum Ölçeği)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Genellikle 5’li veya 7’li Likert)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Tıp Fakültesi Öğrencileri

Yaş Grubu: Üniversite Çağı Genç Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli tıp fakültelerinde öğrenim gören lisans öğrencileri.

Test Metodolojisi: Öz bildirim raporlama, kağıt-kalem veya dijital uygulama.

Anahtar Kelimeler

Tutum ölçeği, tıp fakültesi, yükseköğretim, psikometrik araç, öğrenci motivasyonu, akademik tutum.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Makalede doğrudan belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresleri: Hüseyin Selvi için [email protected]

Yazışma Adresi: Makalenin yayımlandığı üniversite veya sorumlu yazarın kurumu (Selvi, H., ve Başhan, İ., 2019).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Tıp Eğitimine Yönelik Tutum Ölçeği’nin geliştirme çalışması 2019 yılında yayımlanmıştır. Ölçek, akademik araştırmalarda kullanılmak üzere geliştirilmiş olup, kullanım izinleri ve ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Hüseyin Selvi ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Genellikle akademik ölçek geliştirme çalışmalarında, ticari olmayan eğitim ve araştırma amaçlı kullanımlar için izinler, yazara atıf yapılmak şartıyla ücretsiz olarak sağlanmaktadır.

Kaynaklar

1. Selvi̇, H., ve Başhan, İ. (2019). Bir ölçek geliştirme çalışması, Tıp Eğitimine Yönelik Tutum Ölçeği: Güvenirlik ve geçerlik çalışması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(3), 803-814. doi: 10.17860/mersinefd.550687.

Makalenin orijinal tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: tip-egitimine-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Tıp Eğitimine Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Tıp Eğitimine Yönelik Tutum Ölçeği’nin maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Ölçek maddelerine erişim ve uygulama detayları için, yukarıda belirtilen Selvi ve Başhan (2019) çalışmasının tam metnine başvurulması gerekmektedir.