Üreme Sağlığı ve Aile Planlaması Tutum Ölçeği

Özet

Üreme Sağlığı ve Aile Planlaması Tutum Ölçeği, 2010 yılında Alper Tunga Kökcü tarafından doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, bireylerin üreme sağlığına, aile planlaması uygulamalarına ve özellikle gebeliğin sonlandırılması (kürtaj) gibi konulardaki etik ve sosyal tutumlarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle aile içi karar alma süreçlerinde cinsiyet rollerinin etkisine, yasal sürelere ve dini/etik bakış açılarına odaklanmaktadır. Ölçek, 5’li Likert Ölçeği formatında hazırlanmış olup, bu alandaki karmaşık etik ikilemlere yönelik derinlemesine bir bakış sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Üreme Sağlığı, Aile Planlaması, Tutum Ölçeği, Kürtaj, Etik Sorunlar, Cinsiyet Rolleri, Gebelik Sonlandırma, TSK Eğitimi, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Alper Tunga Kökcü

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin üreme sağlığı ve aile planlaması konularındaki tutumlarını, özellikle bu konularla ilişkili etik ikilemler bağlamında nicel olarak ölçmektir. Ölçek, gebeliği önleyici yöntemler, planlanmamış gebelik durumları ve kürtaj kararı gibi hassas konularda katılımcıların görüşlerini ortaya çıkarmayı hedefler.

Ölçek, aynı zamanda, aile içinde önemli kararların (özellikle gebeliğin devamı veya sonlandırılması) kim tarafından alınması gerektiği gibi toplumsal cinsiyet rollerine dair beklentileri de araştırmaktadır. Bu sayede, verilen eğitimlerin veya kültürel normların bireylerin bu konulardaki tutumlarını ne ölçüde etkilediği belirlenebilir.

Yapı

Üreme Sağlığı ve Aile Planlaması Tutum Ölçeği, çoğunlukla gebeliğin sonlandırılması (kürtaj) ve bu süreçteki etik/yasal/dini zorluklara yönelik tutumları ölçmektedir. Ölçek maddeleri, kararın tek bir cinsiyete ait olup olmadığı, kürtajın yasal ve dini sınırları, ve bazı istisnai durumlarda (tecavüz, annenin hayat tehlikesi) uygulanabilirliği gibi alt boyutları kapsamaktadır.

Ölçülen kavramsal yapı, bireylerin üreme hakları, tıbbi müdahalelere bakış açısı ve geleneksel aile değerlerine bağlılık düzeyleri arasındaki dengeyi yansıtmaktadır. Ölçek, bu hassas konulara yönelik tutumların ne kadar muhafazakar, yasalara uygun ya da liberal olduğunu belirlemeye yardımcı olur.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal kaynak materyalinde geçerlik çalışmalarına dair spesifik istatistiksel veriler sunulmamıştır. Ancak, bir doktora tezi kapsamında geliştirilmiş olması, ölçeğin kapsam geçerliği açısından uzman görüşlerine sunulmuş olabileceğini düşündürmektedir.

Gelecekteki çalışmalarda, ölçeğin yapı geçerliğini (örneğin, faktör analizi yoluyla) ve ölçüt bağımlı geçerliğini (ilgili diğer tutum ölçekleri ile korelasyonunu) detaylı olarak incelenmesi önerilmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizlerine dair istatistiksel sonuçlar (örneğin, Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı veya test-tekrar test güvenilirliği) kaynak materyalde açıkça belirtilmemiştir.

Tipik olarak bu tür geliştirme çalışmalarında, ölçek maddelerinin iç tutarlılığını sağlamak amacıyla güvenirlik analizlerinin yapılması esastır. Ölçeğin güvenilirliğinin belirlenmesi, elde edilen puanların zaman içinde tutarlı ve hatasız bilgi sağladığını garanti altına almak için kritik öneme sahiptir.

Faktör Analizi

Ölçek maddelerinin hangi alt boyutları temsil ettiğine dair bir faktör analizi bilgisi kaynakta sunulmamıştır. Ancak maddelerin içeriği incelendiğinde, ölçeğin birden fazla faktöre sahip olabileceği varsayılabilir. Olası faktörler şunlardır:

• Aile Kararlarında Cinsiyet Rolü Tutumu (Madde 1, 2).
• Kürtajın Yasal ve Tıbbi Görünümü (Madde 3, 4, 5, 6).
• Kürtajın Etik ve Dini Görünümü (Madde 8, 10).
• İstisnai Durumlarda Kürtaj Kabulü (Madde 9).

Araç

Test Tipi: Geliştirme (Özgün bir doktora tezi kapsamında oluşturulmuştur).

Format: 10 maddeden oluşur ve 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır (Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a).

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Yetişkinler. Ölçeğin geliştirildiği orijinal çalışma, TSK’nın (Türk Silahlı Kuvvetleri) bir eğitim birliğindeki personeli kapsamaktadır.

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan/Eğitim alan askeri personel).

Popülasyon Detayları: Orijinal uygulama, üreme sağlığı ve aile planlaması eğitimleri alan askeri personel üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Katılımcılardan, her bir maddeye ne ölçüde katılıp katılmadıklarını 5 dereceli bir ölçek üzerinde belirtmeleri istenir. Yüksek puanlar belirli bir tutumu (örneğin, kürtaja karşı daha katı veya geleneksel bir tutumu) yansıtabilir.

Anahtar Kelimeler

Üreme Sağlığı, Aile Planlaması Tutumları, Etik Karar Verme, Kürtaj, Gebelik Sonlandırma Etiği, Kürtaj Yasal Süreleri, TSK.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Osmangazi Üniversitesi, Eskişehir (Tez dönemindeki bağlılık).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2010.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim bilgileri mevcuttur.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki adresten indirilebilir:
ureme-sagligi-ve-aile-planlamasi-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Kökcü, T. A. (2010). TSK’nın bir eğitim birliği’nde verilmekte olan üreme sağlığı ve aile planlaması eğitimlerinin bu alandaki etik sorunlar üzerine etkisi (Doktora tezi). Osmangazi Üniversitesi, Eskişehir.

Üreme Sağlığı ve Aile Planlaması Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

1. Gebeliği önleyici yöntemlerin kullanılmasına rağmen gebe kalınması halinde gebeliğin devamına ya da sonlandırılmasına (kürtaj) erkek tek başına karar verir.
2. Ailede önemli kararlar erkek tarafından alınmalıdır.
3. Planlanmamış bir gebelik mutlaka sonlandırılmalıdır.
4. Kürtaj kadın için sıradan bir tıbbi müdahaledir.
5. Planlanmamış bir gebelik halinde gebelik süresi 10 haftayı geçmişse yasal süre aşıldığından kürtaj yaptırılmamalıdır.
6. Kürtaj yaptırabilmek için öngörülen 10 haftalık yasal süre yetersizdir.
7. Doğacak çocuğun cinsiyetini bilmek kürtaj kararını kolaylaştırır.
8. Kürtaj dini açıdan uygun olmadığı için yaptırılmamalıdır.
9. Kürtaj bazı durumlarda (tecavüz, annenin hayatının tehlikede olması, özürlü çocuk vb.) yaptırılabilir.
10. Kürtaj insan öldürmenin bir türüdür ve kesinlikle yasaklanmalıdır.