Üniversitelerin E-öğrenmeye Hazır Bulunuşluğu Ölçeği

Özet

E-öğrenme süreçlerinin üniversiteler düzeyinde başarılı bir şekilde uygulanabilmesi için kurumsal hazır bulunuşluk düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. 2015 yılında Ömer Demir ve Halil Yurdugül tarafından geliştirilen bu ölçek, üniversitelerin örgütsel ve teknik altyapı yeterliliklerini değerlendirir. Ölçek, 15 maddeden oluşmakta olup, kurumsal hazır bulunuşluk kavramını temel olarak iki ana faktör üzerinden incelemektedir: Yönetimsel Destek ve Kaynak Desteği.

Anahtar Kelimeler

E-öğrenme, Hazır Bulunuşluk, Üniversite, Yönetsel Destek, Kaynak Desteği, Likert Ölçeği, Yükseköğretim

Yazarlar

Ömer Demir, Halil Yurdugül

Amaç

Üniversitelerin E-öğrenmeye Hazır Bulunuşluğu Ölçeği, yükseköğretim kurumlarının uzaktan eğitim sistemlerini uygulamaya koyma veya mevcut sistemlerini sürdürme kapasitelerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Temel olarak, üniversite yönetiminin e-öğrenmeye yönelik stratejik yaklaşımını ve öğrencilere/öğretim elemanlarına sunulan teknik/altyapısal destek hizmetlerinin yeterliliğini nicel olarak belirlemek için tasarlanmıştır.

Bu araç, idari birimlere ve karar vericilere, e-öğrenme altyapısındaki güçlü ve zayıf yönleri tespit etmede yardımcı olarak, kaynakların optimize edilmesi ve kurumsal politikaların geliştirilmesi için sağlam bir veri tabanı sağlamaktadır. Ölçek, özellikle yükseköğretim bağlamında e-öğrenme başarısını etkileyen kurumsal faktörlere odaklanmaktadır.

Yapı

Ölçek, kurumsal hazır bulunuşluk kavramını iki temel boyutta ele almaktadır. Bu boyutlar, bir üniversitenin e-öğrenme ortamlarını etkili bir şekilde desteklemesi için gereken hem insan hem de fiziksel kaynakları kapsamaktadır.

Ölçeğin ölçtüğü yapılar şunlardır:

• Yönetsel Destek Faktörü: Bu boyut, üniversite yönetiminin e-öğrenmeyi destekleme konusundaki vizyonunu, politikalarını, teşvik mekanizmalarını ve organizasyonel yapısını ölçer. Toplam 9 maddeden oluşmaktadır.
• Kaynak Desteği Faktörü: Bu boyut, e-öğrenme sistemlerinin uygulanması için gerekli olan teknolojik altyapının, teknik personelin, eğitim materyallerinin ve erişilebilirlik olanaklarının yeterliliğini değerlendirir. Toplam 6 maddeden oluşmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde geçerlik çalışmalarına ilişkin detaylı bilgilere kaynak makalede tam olarak yer verilmemiştir; ancak yapısal geçerliğe dair bazı bulgular sunulmuştur. Ölçeğin faktör yapısının kuramsal beklentilerle uyumlu olduğu belirtilmiştir.

Raporlanan verilerde, yönetsel ve kaynak desteği faktörlerinin yapısal uyumunun 0,89 olarak hesaplandığı, ölçeğin genel yapısının ise 0,92 gibi yüksek bir uyum gösterdiği belirtilmiştir. Bu değerler genellikle ölçeğin faktör yapısının güçlü olduğunu ve kuramsal yapıyı başarıyla temsil ettiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını göstermektedir. Ölçeğin iç tutarlılık katsayıları yüksek bulunmuştur.

Rapor edilen yapı geçerliği (muhtemelen Kompozit Güvenirlik veya Yapısal Eşitlik Modellemesi uyum indeksleri olarak kullanılmıştır) değerleri, ölçeğin güvenilirliğini desteklemektedir:

• Yönetsel ve Kaynak Desteği faktörlerinin ayrı ayrı yapı geçerliği değeri: 0,89.
• Ölçeğin genel yapı geçerliği değeri: 0,92.

Bu yüksek değerler, ölçeğin farklı uygulamalarda istikrarlı sonuçlar vereceği ve ölçülen yapıyı tutarlı bir şekilde temsil edeceği anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi yöntemleri kullanılarak geliştirilmiş olup, nihai olarak 2 boyutlu bir yapıya sahiptir.

• Toplam Madde Sayısı: 15
• Toplam Boyut Sayısı: 2

Faktörlerin madde dağılımları şöyledir:

• Yönetsel Destek Faktörü: 9 madde
• Kaynak Desteği Faktörü: 6 madde

Ölçek

Test Türü: Geliştirme (Development)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Mevcut Diller: Türkçe

Hedef Kitle: Üniversite Yönetimi ve Öğretim Elemanları (Kurumsal düzeyde algı ölçümü)

Yaş Grubu: Yetişkinler (Üniversite personeli)

Popülasyon Detayları: Ölçek, akademik personelin algıları üzerinden üniversitelerin kurumsal hazır bulunuşluğunu ölçmek üzere tasarlanmıştır. Çalışma, akademik personeli hedef almıştır.

Test Metodolojisi: 7’li Likert Ölçeği kullanılmıştır. Derecelendirme seçenekleri şunlardır: 1) Bana hiç uygun değil (Kesinlikle Katılmıyorum) ile 7) Bana tamamen uygun (Kesinlikle Katılıyorum) arasında değişmektedir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Teknolojileri, Uzaktan Eğitim, Akademik Personel, Kurumsal Hazırlık, Öğretim Yönetim Sistemi, Ölçek Geliştirme

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Hacettepe Üniversitesi (Ömer Demir)

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2015

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik araştırmalarda kullanılabilir durumdadır. Ticari kullanım ve telif hakları için sorumlu yazar Ömer Demir ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: universitelerin-e-ogrenmeye-hazir-bulunuslugu-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Demir, Ö., & Yurdugül., H. (2015). Investigation of effect of e-learning readiness levels of academic staff on those of universities (Paper id=258), 195-203. Proceedings of 2015 International Business & Education Conference (ISSN:2157-9660). New York City, NY, ABD.

Makalenin çevrimiçi bağlantısı: academia.edu

Üniversitelerin E-öğrenmeye Hazır Bulunuşluğu Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte ölçeği oluşturan maddelerin metinleri açıkça sunulmamıştır. Yalnızca madde sayıları ve faktör dağılımları belirtilmiştir:

• Toplam 15 madde ve 2 boyut (faktör)
• Yönetsel Destek Faktörü: 9 madde
• Kaynak Desteği Faktörü: 6 madde

Derecelendirme: 7’li Likert tipi (1: Bana hiç uygun değil – 7: Bana tamamen uygun).