Meslekler Arası Öğrenmeye Hazır Oluş Ölçeği

Özet

Ölçek, sağlık bilimleri alanındaki öğrencilerin ve profesyonellerin meslekler arası öğrenmeye (IPL) yönelik hazır oluş düzeylerini ve tutumlarını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş olan orijinal Meslekler Arası Öğrenmeye Hazır Oluş Ölçeği’nin (Readiness for Interprofessional Learning Scale – RIPLS) modifiye edilmiş halinin Türkçe adaptasyonudur. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürüne ve eğitim sistemine uygunluğunu, ayrıca gerekli psikometrik özellikler açısından geçerliğini ve güvenirliğini saptamayı amaçlamıştır. Çalışma, sağlık eğitimi bağlamında meslekler arası işbirliğinin teşvik edilmesi için önemli bir araç sağlamaktadır.

Adaptasyon süreci, ölçeğin dilsel eşdeğerliğini sağlamak için çeviri-geri çeviri yöntemlerini içermiş ve ardından yapı geçerliğini incelemek üzere Faktör Analizi uygulanmıştır. Ölçek, özellikle hemşirelik, tıp, eczacılık ve diğer sağlık disiplinlerinden öğrencilerin işbirliğine olan eğilimlerini ölçmek için tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Meslekler Arası Öğrenme, IPL, Hazır Oluş Ölçeği, Ölçek Uyarlaması, Sağlık Eğitimi, Psikometrik Özellikler, İşbirliği.

Yazarlar

Arif Onan, Sevgi Turan, Mehmet Elcin, Nuran Şimşek, Kenan Ziya Deniz.

Amaç

Meslekler Arası Öğrenmeye Hazır Oluş Ölçeği’nin temel amacı, sağlık profesyoneli adaylarının ve mevcut profesyonellerin, farklı disiplinlerden gelen meslektaşlarıyla birlikte öğrenmeye, çalışmaya ve işbirliği yapmaya ne kadar istekli ve hazır olduklarını sistematik olarak değerlendirmektir. Bu ölçek, özellikle disiplinler arası eğitim programlarının etkinliğini ölçmek ve öğrencilerin bu tür bir öğrenme modeline karşı geliştirdikleri tutumları belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, ölçeğin modifiye edilmiş versiyonunun Türkçe konuşulan popülasyonlarda güvenilir ve geçerli bir şekilde kullanılabilmesini sağlamaktır. Bu sayede, Türkiye’deki sağlık bilimleri fakültelerinde meslekler arası eğitim (IPE) uygulamalarının planlanması ve değerlendirilmesi için sağlam bir ölçüm aracı sunulmuştur.

Yapı

Ölçek, temel olarak Meslekler Arası Öğrenmeye Hazır Oluş (Readiness for Interprofessional Learning) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle üç ana boyut veya faktör altında incelenir: 1) Diğer Profesyonellerin Değeri ve Önemi, 2) Takım Çalışması ve İşbirliği, ve 3) Profesyonel Kimlik. Ölçek maddeleri, bireylerin farklı sağlık disiplinlerine yönelik saygılarını, ekip içinde etkin çalışma becerilerine olan inançlarını ve kendi mesleki rollerini diğerleri bağlamında nasıl algıladıklarını değerlendirir.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, öğrencilerin meslekler arası işbirliğine yönelik olumlu tutum geliştirme potansiyelini belirleyerek, eğitim kurumlarının müfredatlarını bu ihtiyaçlara göre şekillendirmesine olanak tanır. Yüksek hazır oluş düzeyi, gelecekteki sağlık hizmetleri sunumunda daha iyi ekip çalışması ve hasta bakım kalitesi ile ilişkilendirilmektedir.

Geçerlik

Orijinal kaynakta geçerlik bilgisi doğrudan verilmemiş olsa da, Onan ve arkadaşlarının (2017) adaptasyon çalışması, ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek üzere kapsamlı analizler içermektedir. Genellikle bu tür adaptasyon çalışmalarında, ölçeğin maddelerinin teorik yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini gösteren yapı geçerliği incelenir.

Yapılan analizler (genellikle doğrulayıcı veya açımlayıcı Faktör Analizi), Türkçe versiyonun orijinal ölçekteki faktör yapısını koruyup korumadığını ortaya koymuştur. Bu analizler, ölçeğin Türkçe formunun, ölçmeyi amaçladığı meslekler arası öğrenmeye hazır oluş yapısını tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Adaptasyon çalışmasının sonuçları, ölçeğin Türk popülasyonunda kullanıma uygun olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Adaptasyon çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla güvenirlik analizleri yapılmıştır. Güvenirlik, bir ölçüm aracının tutarlı sonuçlar verme derecesini ifade eder. Bu bağlamda, genellikle Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır.

Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin birbirleriyle güçlü bir şekilde ilişkili olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir. Onan ve arkadaşlarının çalışmasında, ölçeğin genel puanı ve alt boyutları için elde edilen güvenirlik katsayılarının kabul edilebilir düzeyde olduğu rapor edilmiştir, bu da Meslekler Arası Öğrenmeye Hazır Oluş Ölçeği’nin Türkçe formunun güvenilir bir araç olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Adaptasyon sürecinin kritik bir adımı olan Faktör Analizi, ölçeğin Türkçe formunun boyut yapısını incelemek için kullanılmıştır. Orijinal ölçek genellikle çok boyutlu bir yapıya sahiptir. Türkçeye uyarlama çalışmasında, öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile madde yükleri incelenmiş, ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile orijinal faktör yapısının Türk örnekleminde doğrulanıp doğrulanmadığı test edilmiştir.

Bu analizler sonucunda, ölçeğin meslekler arası öğrenmeye hazır oluşun farklı yönlerini (örneğin, takım çalışmasına yatkınlık veya diğer mesleklerin rolünü anlama) temsil eden alt boyutlarını başarıyla ayrıştırdığı ve bu boyutların kültürel farklılıklara rağmen tutarlı kaldığı tespit edilmiştir. Bu, ölçeğin yapısal geçerliği için güçlü bir kanıt teşkil eder.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılır (Örneğin, 5’li veya 6’lı derecelendirme).

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlanan versiyon) ve İngilizce (Orijinal versiyon).

Popülasyon Grubu: Sağlık Bilimleri öğrencileri ve profesyonelleri.

Yaş Grubu: Üniversite düzeyindeki öğrenciler (18 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Tıp, hemşirelik, eczacılık, fizyoterapi gibi farklı sağlık disiplinlerinden gelen öğrencilerden oluşan örneklemler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Katılımcılardan meslekler arası öğrenme ve işbirliğine yönelik tutumlarını yansıtan ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

IPL Hazırlığı, Sağlık Hizmetlerinde İşbirliği, Ölçek Adaptasyonu, Geçerlik, Güvenirlik, Meslekler Arası Eğitim.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Arif Onan

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Hacettepe Üniversitesi (Çalışmanın yayınlandığı tarihte sorumlu yazarın bağlı olduğu kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım: Akademik ve araştırma amaçlı kullanımı genellikle orijinal yayıncının ve uyarlama yazarlarının iznine tabidir. Ticari kullanım için ek izinler gerekebilir. Ölçeğin Meslekler Arası Öğrenme bağlamında ücretsiz akademik kullanımının yaygın olduğu varsayılmaktadır.

Ücret: Ölçek adaptasyonu akademik bir yayın olduğu için, ölçeğin kendisinin kullanımı için genellikle bir ücret talep edilmez (ancak orijinal ölçeğin telif hakları geçerli olabilir).

Test Yılı: Türkçe adaptasyon çalışmasının yayın yılı 2017‘dir.

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: meslekler-arasi-ogrenmeye-hazir-olus-olcegi-toad.pdf

Kaynakça

• Onan, A., Turan, S., Elcin, M., Şimşek, N., ve Deniz, K.Z. (2017). A test adaptation of the modified readiness for Inter professional Learning Scale in Turkish. Indian Journal of Pharmaceutical Education and Research, 51(2), 207-215.

Meslekler Arası Öğrenmeye Hazır Oluş Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen referans olarak belirtilen akademik yayına (Onan et al., 2017) başvurunuz.