Üniversite Öğrencilerinin Spora Yönelik Tutumları Ölçeği

Özet

Üniversite Öğrencilerinin Spora Yönelik Tutumları Ölçeği (ÜÖSYTÖ), Funda Koçak tarafından 2014 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, üniversite öğrencilerinin spora karşı sahip oldukları tutumları kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, spora yönelik tutumları üç temel alt boyutta incelemektedir: Psikososyal Gelişme, Fiziksel Gelişme ve Zihinsel Gelişme. Yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, ölçeğin psikometrik açıdan sağlam olduğunu göstermektedir.

Ölçek, toplam 22 maddeden oluşmakta ve 5’li Likert tipi derecelendirme kullanmaktadır (5: Tam Katılıyorum, 1: Hiç Katılmıyorum). Bu araç, spor bilimleri ve eğitim psikolojisi alanlarında, öğrencilerin spor katılımını etkileyen faktörleri anlamak için değerli bir kaynak sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Spora yönelik tutum, üniversite öğrencileri, psikososyal gelişme, fiziksel gelişme, zihinsel gelişme, ölçek geliştirme, faktör analizi.

Yazarlar

Funda Koçak

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, yükseköğretim düzeyindeki öğrencilerin spora katılma, sporu takdir etme ve sporun bireysel gelişim üzerindeki etkilerine dair sahip oldukları algı ve tutum düzeylerini ölçmek ve belirlemektir. Ölçek, sporun yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda bilişsel ve duygusal faydalarına yönelik inançları değerlendirerek, öğrencilerin spora olan genel eğilimlerini nicelleştirmeyi hedefler.

Geliştirme çalışması, Türkiye bağlamında üniversite öğrencilerinin spora yönelik tutumlarını ölçmek için geçerli ve güvenilir bir araç sağlamıştır. Elde edilen veriler, üniversitelerin spor programlarını ve öğrenci sağlığını destekleyici girişimlerini planlamada rehber olarak kullanılabilir.

Yapı

Üniversite Öğrencilerinin Spora Yönelik Tutumları Ölçeği, spora yönelik tutumu üç ana boyut altında kavramsallaştırmaktadır. Bu üç faktörlü yapı, tutumun çok boyutlu doğasını yansıtmaktadır ve toplam 22 madde ile ölçülmektedir.

• Psikososyal Gelişme (12 madde): Spor yapmanın mutluluk, sosyal entegrasyon, stres yönetimi ve genel yaşam kalitesi gibi duygusal ve sosyal faydalarına odaklanır. Örnek madde: Spor yapmak insanı mutlu eder.
• Fiziksel Gelişme (6 madde): Sporun sağlık, fitness, kilo kontrolü ve fiziksel yeteneklerin iyileştirilmesi gibi somatik yönlerine ilişkin tutumları kapsar. Örnek madde: Spor yapmak kilo kontrolü sağlar.
• Zihinsel Gelişme (4 madde): Sporun bilişsel işlevler, karar verme becerisi, odaklanma ve problem çözme yeteneği üzerindeki olumlu etkilerine yönelik inançları ölçer. Örnek madde: Spor yapmak karar verme becerisini geliştirir.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerlik çalışmaları hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Madde analizi aşamasında, deneme ölçeğinin madde-toplam test korelasyonları incelenmiş ve korelasyon katsayıları (r=.307-.605) istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. İlk analiz sonucunda 7 madde ölçekten çıkarılmıştır.

DFA sonuçları, ölçeğin üç faktörlü yapısının veriye iyi uyum sağladığını göstermektedir. Hesaplanan uyum indeksleri şöyledir: Ki-kare/Serbestlik Derecesi ($chi^2/sd$) 2,53 olarak bulunmuştur (kabul edilebilir sınır olan 5’in altındadır). Diğer uyum indeksleri ise RMSEA 0.063, SRMR 0.061, NFI 0.90, NNFI 0.95, CFI 0.92, GFI 0.87 ve AGFI 0.85 olarak hesaplanmıştır. Bu değerler, ölçeğin yapısal geçerliğinin yüksek olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı, iki farklı yöntemle analiz edilmiştir ve sonuçlar yüksek düzeyde güvenirlik sergilemektedir. Spearman-Brown iç tutarlık katsayısı .839 olarak rapor edilmiştir.

Ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach’s Alfa değeri ise .891 olarak bulunmuştur. Bu değer, ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve psikometrik açıdan güvenilir bir araç olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, veri yapısının faktör analizine uygunluğunu değerlendirmek üzere Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Barlett Sphericity Testi uygulanmıştır. KMO değeri .85 olarak bulunmuş olup, bu değer veri setinin faktör analizi için mükemmel düzeyde uygun olduğunu işaret etmektedir. Barlett Sphericity Testi sonucu ise $chi^2$ değeri 3183,05 (p<.001) olarak anlamlı bulunmuştur.

Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) sonucunda, ölçekte üç faktörün tutulmasına karar verilmiştir. Bu üç faktörün birlikte açıkladığı toplam varyans (değişkenlik) oranı %50.35’tir. AFA sonrasında, yapısal netliği artırmak amacıyla 2 madde daha ölçekten çıkarılarak nihai 22 maddelik yapıya ulaşılmıştır. Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ise bu üç faktörlü yapının teorik modelle uyumunu teyit etmiştir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Özgün)

Format: Öz Bildirim Ölçeği

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: Genç Yetişkinlik (Tipik olarak 18-25 yaş arası üniversite öğrencileri)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki üniversitelerde öğrenim gören öğrenciler.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır. (5: Tam Katılıyorum, 1: Hiç Katılmıyorum).

Anahtar Kelimeler

Spor tutumu, psikometri, spor psikolojisi, üniversite eğitimi, ölçek, öğrenci sağlığı, yapısal eşitlik modellemesi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Funda Koçak, Ankara Üniversitesi, Spor Bilimleri Fakültesi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2014

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için yazar Funda Koçak ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

PDF Erişimi: Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: universite-ogrencilerinin-spora-yonelik-tutumlari-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Koçak, F. (2014). Üniversite öğrencilerinin spora yönelik tutumları: Bir ölçek geliştirme çalışması. Ankara Üniversitesi, Spor Bilimleri Fakültesi, 12(1), 59-69.

Üniversite Öğrencilerinin Spora Yönelik Tutumları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek toplam 3 alt boyut ve 22 maddeden oluşmaktadır.

• Psikososyal Gelişme (12 madde): Spor yapmak insanı mutlu eder.
• Fiziksel Gelişme (6 madde): Spor yapmak kilo kontrolü sağlar.
• Zihinsel Gelişme (4 madde): Spor yapmak karar verme becerisini geliştirir.