Üniversite Öğrencilerinin Aile İletişimine Tutumu Ölçeği

Özet

Üniversite Öğrencilerinin Aile İletişimine Tutumu Ölçeği (ÜÖAİTÖ), Sevda Aslan ve Selahattin Gelbal tarafından 2015 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, üniversite düzeyindeki öğrencilerin aileleriyle kurdukları aile iletişimi süreçlerine yönelik sahip oldukları duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri yani tutumları belirlemek amacıyla oluşturulmuştur. Ölçeğin geliştirme çalışması, kapsamlı geçerlik ve güvenirlik analizlerini içermekte olup, ölçeğin psikometrik açıdan sağlam bir yapıya sahip olduğunu göstermeyi hedeflemiştir.

Ölçek, yükseköğrenim çağındaki bireylerin aile içi etkileşimlerini nasıl algıladıklarını ve bu etkileşimlere ne ölçüde değer verdiklerini ortaya koyarak, gelişimsel psikoloji ve rehberlik alanlarında önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Çalışmanın orijinal kaynağı 2015 yılında yayımlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Tutum, aile iletişimi, üniversite öğrencileri, ölçek geliştirme, psikometrik özellikler, genç yetişkinlik.

Yazarlar

Sevda ASLAN, Selahattin GELBAL

Amaç

Üniversite Öğrencilerinin Aile İletişimine Tutumu Ölçeği’nin temel amacı, üniversite çağındaki bireylerin aile içi iletişim biçimlerine ve kalitesine yönelik sahip oldukları olumlu veya olumsuz tutum düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu tutumların ölçülmesi, öğrencilerin kişisel ve sosyal uyum düzeyleri ile aile bağlarının gücü arasındaki ilişkiyi anlamak için kritik öneme sahiptir.

Ölçek, aile danışmanlığı, rehberlik ve psikolojik hizmetler alanlarında, öğrencilerin ailelerinden aldıkları sosyal destek algısını ve aileleriyle olan duygusal mesafelerini belirlemede tanılayıcı bir araç olarak kullanılabilir. Ayrıca, ilgili akademik çalışmalarda değişkenler arasındaki ilişkileri test etmek için standart bir ölçüt sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, bireyin aile iletişimine yönelik tutumunu ölçmektedir. Psikolojik yapı (konstrükt) olarak “Aile İletişimine Yönelik Tutum”, genellikle üç temel bileşenden oluşur:

• Bilişsel Bileşen: Bireyin aile içi iletişim hakkında sahip olduğu inançlar, fikirler ve düşünceler (Örn: “Ailemle açıkça konuşabileceğim inancına sahibim.”).
• Duygusal Bileşen: Aile içi iletişimle ilişkilendirilen duygular ve hisler (Örn: Aile ile konuşmaktan keyif alma veya kaçınma duygusu).
• Davranışsal Bileşen: Bireyin aile iletişimine yönelik sergileme eğiliminde olduğu davranışlar (Örn: Çatışma durumlarında aktif olarak konuşmaya katılma veya geri çekilme).

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışmasında, ölçülen yapının tutarlı olduğundan emin olmak için çeşitli geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Özellikle yapı geçerliği, keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizleri (DFA/KFA) aracılığıyla incelenmiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin kuramsal olarak öngörülen faktör yapısıyla ne ölçüde uyumlu olduğunu ortaya koyar.

Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen tutum yapısını uygun bir şekilde temsil ettiği gösterilmiştir. Ayrıca, ölçeğin kapsam geçerliği, alanında uzman akademisyenlerin görüşleri alınarak sağlanmış, böylece maddelerin ilgili konstrüktün tüm boyutlarını temsil ettiğinden emin olunmuştur.

Güvenirlik

Üniversite Öğrencilerinin Aile İletişimine Tutumu Ölçeği’nin güvenirlik çalışmaları, ölçeğin tutarlılığını ve ölçüm hatasının düşüklüğünü kanıtlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmaların başında iç tutarlılık analizleri gelmektedir.

Geliştirme makalesinde (Aslan & Gelbal, 2015), ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa değeri) hesaplanmıştır. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçekteki tüm maddelerin aynı psikolojik yapıyı ölçmekte olduğunu desteklemektedir. Ek olarak, ölçeğin zaman içindeki değişmezliğini incelemek üzere test-tekrar test güvenilirliği de incelenmiş olabilir, bu da ölçüm sonuçlarının farklı zamanlarda uygulandığında kararlı kaldığını gösterir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla faktör analizi kullanılmıştır. İlk aşamada, ölçeğin altında yatan boyutları keşfetmek için Keşfedici Faktör Analizi (KFA) uygulanmıştır. KFA sonuçları, ölçeğin kaç boyuttan oluştuğunu ve hangi maddelerin hangi boyuta yüklendiğini belirlemiştir.

KFA sonrasında elde edilen yapısal modelin yeterliliğini ve kuramsal beklentilere uygunluğunu test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, kabul edilebilir uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI vb.) sunarak, ölçeğin çok boyutlu yapısının üniversite öğrencilerinin aile iletişimine yönelik tutumlarını başarılı bir şekilde modellediğini teyit etmiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Orijinal çalışmada belirtilen derecelendirme formatının detayları, kaynağın incelenmesiyle kesinleştirilebilir.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: Genç Yetişkinlik dönemi (Genellikle 18-25 yaş arası)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerin lisans programlarına kayıtlı öğrenciler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanan, kağıt-kalem veya dijital formatta doldurulabilen bir tutum ölçüm aracıdır.

Anahtar Kelimeler

Tutum, aile ilişkileri, aile iletişimi, psikometrik özellikler, yükseköğrenim, ölçekleme.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Sevda ASLAN

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2015

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar Sevda Aslan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım şartları farklılık gösterebilir.

Orijinal makale, Procedia-Social and Behavioral Sciences dergisinde yayımlanmıştır ve erişim hakları yayıncıya (Elsevier) ait olabilir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: attitude-to-university-students-family-communication-scale-toad.pdf

Referanslar

1. Aslan, S., & Gelbal, S. (2015). Development of Attitude to University Students Family Communication Scale: Validity and Realibility Studies of Scale. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 186, 320-324.
2. Makale bağlantısı Google Scholar üzerinden erişilebilir: scholar.google.com.tr

Üniversite Öğrencilerinin Aile İletişimine Tutumu Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Maddelere erişim için orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.