Üniversite Öğrencilerinin Fonksiyonel Besin Bilgi Düzeylerini Belirleme Ölçeği

Özet

Bu akademik ölçek girişi, 2007 yılında Hacer Savurdan tarafından geliştirilen Üniversite Öğrencilerinin Fonksiyonel Besin Bilgi Düzeylerini Belirleme Ölçeği‘ni (ÜÖFBBBDÖ) detaylandırmaktadır. Ölçeğin temel amacı, üniversite düzeyindeki öğrencilerin fonksiyonel besinler, bunların sağlık üzerindeki etkileri ve beslenme düzenindeki rolleri hakkındaki bilgi seviyelerini objektif ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Geliştirme çalışması, psikometrik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla bir yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir.

Ölçek, öğrencilerin modern beslenme eğilimleri ve sağlığı geliştirici gıdalar hakkındaki farkındalıklarını değerlendirmek için kritik bir araç sunmaktadır. Bu tür gıdaların popülaritesinin artması göz önüne alındığında, bireylerin doğru bilgiye sahip olup olmadıklarını tespit etmek, halk sağlığı ve beslenme eğitimi programlarının planlanması açısından büyük önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Fonksiyonel besin, beslenme, bilgi düzeyi, üniversite öğrencileri, ölçek geliştirme, psikometri.

Yazarlar

Hacer Savurdan

Amaç

Ölçeğin birincil amacı, Selçuk Üniversitesi öğrencileri üzerinde yapılan bir yüksek lisans tezi çalışması çerçevesinde, fonksiyonel besinler hakkındaki bilgi düzeylerini saptayacak geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı oluşturmaktır. Bu çalışma, öğrencilerin fonksiyonel gıdaların tanımı, faydaları, kaynakları ve tüketim şekilleri konusundaki bilgi eksikliklerini veya yeterliliklerini ortaya çıkarmayı hedeflemiştir.

Ölçek, gelecekteki beslenme ve halk sağlığı araştırmalarında kullanılması planlanarak geliştirilmiştir. Elde edilen veriler, üniversite gençliğine yönelik spesifik beslenme müdahaleleri ve eğitim materyallerinin tasarlanmasında temel teşkil etmeyi amaçlamaktadır.

Yapı

ÜÖFBBBDÖ’nün ölçtüğü temel yapı, “Fonksiyonel Besin Bilgisi”dir. Bu yapı, bilişsel bir alanı temsil eder ve öğrencilerin sadece gıdaların temel besin değerlerini değil, aynı zamanda sağlık üzerinde fizyolojik faydalar sağlayan bileşenleri (örneğin, probiyotikler, prebiyotikler, omega-3 yağ asitleri) ne kadar tanıdıklarını değerlendirir.

Ölçek, öğrencilerin fonksiyonel gıda kavramına yönelik doğru ve yanlış inanışlarını, bu gıdaların kronik hastalıkların önlenmesindeki potansiyel rollerine dair bilgilerini ve güncel beslenme literatürüne olan aşinalıklarını ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu bilgi düzeyi, öğrencilerin genel sağlık davranışlarını ve gıda seçimlerini etkileyen önemli bir faktör olarak kabul edilmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirilme sürecinde geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Kaynak bilgide spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, bir yüksek lisans tezi kapsamında, genellikle Kapsam Geçerliği (uzman görüşleri ile) ve Yapı Geçerliği (Faktör Analizi yoluyla) test edilmiştir.

Yapı geçerliği, ölçek maddelerinin teorik olarak temsil etmesi beklenen fonksiyonel besin bilgisi yapısını ne kadar doğru ölçtüğünü göstermektedir. Bu aşamada, ölçeğin kavramsal çerçeveye uygunluğu ve maddelerin ilgili alt boyutları ayrıştırma yeteneği incelenmiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Orijinal kaynakta spesifik bir güvenirlik katsayısı (örneğin, Cronbach Alfa değeri) sunulmamıştır.

Ancak, ölçek geliştirme metodolojisi gereği, iç tutarlılık analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır. Yüksek bir iç tutarlılık katsayısı, ölçekteki tüm maddelerin aynı temel yapıyı, yani Fonksiyonel Besin Bilgi Düzeyini, tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Faktör Analizi

ÜÖFBBBDÖ’nün yapı geçerliğini sağlamak amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Geliştirme çalışması yeni bir ölçek olduğu için, büyük ihtimalle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak ölçeğin faktör yapısı belirlenmiştir.

Bu analiz, ölçek maddelerinin hangi alt boyutlar altında toplandığını ve bu alt boyutların toplam varyansı açıklama oranını ortaya koyar. Faktör analizi sonuçları, ölçeğin çok boyutlu bir yapıyı mı, yoksa tek boyutlu bir yapıyı mı temsil ettiğini belirlemede kritik rol oynamıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Yeni bir ölçme aracı oluşturulmuştur.)

Format: Bilgi Düzeyi Testi (Çoktan seçmeli veya doğru/yanlış formatında bilgi maddeleri içermesi muhtemeldir.)

Kullanılabilir Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri

Yaş Grubu: Genellikle 18-25 yaş aralığı (Lisans eğitimi alan bireyler).

Popülasyon Detayları: Selçuk Üniversitesi’nde öğrenim gören lisans öğrencileri.

Test Metodolojisi: Psikometrik yöntemlerle geçerlik ve güvenirlik çalışmaları tamamlanmış, öz bildirim temelli bilgi değerlendirme ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Fonksiyonel gıda, beslenme eğitimi, bilgi ölçümü, lisans öğrencisi, ölçekleme, geçerlik, güvenirlik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değil.

Yazışma Adresi: Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü (Çalışmanın yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2007

İzinler ve Ücret: Ölçek, bir akademik tez çalışması kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri için sorumlu yazar Hacer Savurdan veya Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Tezin tam metnine Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilmektedir. Aşağıdaki bağlantı teze yönlendirmektedir: tez.yok.gov.tr

Kaynaklar

1. Savurdan, H. (2007). Üniversite öğrencilerinin fonksiyonel besin bilgi düzeylerini belirlemeye yönelik bir ölçek geliştirme: Geçerlik ve güvenirlik çalışması (Yayınlanmamış yüksek lisans). Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

• universite-ogrencilerinin-fonksiyonel-besin-bilgi-duzeylerini-belirleme-olcegi-toad.pdf

Üniversite Öğrencilerinin Fonksiyonel Besin Bilgi Düzeylerini Belirleme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için Savurdan (2007) tarafından hazırlanan yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.