Uluslararası İstem Dışı Zihinde Beliren Düşünceler Görüşme Formu

Özet

Uluslararası İstem Dışı Zihinde Beliren Düşünceler Görüşme Formu, bireylerin deneyimlediği istenmeyen, kontrol dışı ve rahatsız edici düşüncelerin doğasını ve şiddetini sistematik olarak değerlendirmek amacıyla uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu formun Türkçe uyarlama çalışması, Müjgan Altın tarafından 2009 yılında tamamlanan doktora tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir.

Temel olarak, ölçek, obsesif kompulsif bozukluk (OKB) semptomatolojisi ile yakından ilişkili olan zihinde beliren düşüncelerin farklı boyutlarını incelemek için tasarlanmıştır. Bu uyarlama, özellikle dindarlık ve dini bağlılık gibi kültürel faktörlerin OKB belirtileri üzerindeki rolünü karşılaştırmalı olarak araştırmayı hedefleyen kapsamlı bir çalışmanın parçasıdır.

Anahtar Kelimeler

İstem Dışı Düşünceler, Obsesyon, Obsesif Kompulsif Bozukluk, Psikometrik Uyarlama, Altın (2009), İntrusif Düşünceler.

Yazarlar

Müjgan Altın-İnözü

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin iradeleri dışında bilincine giren, genellikle kaygı uyandırıcı veya rahatsız edici nitelikteki istem dışı düşüncelerin sıklığını, yoğunluğunu ve yol açtığı rahatsızlık düzeyini standardize edilmiş bir görüşme formatında ölçmektir.

Ölçek, klinik ve araştırma ortamlarında, özellikle obsesif kompulsif bozukluk ve ilgili anksiyete bozukluklarının semptom profilinin derinlemesine anlaşılmasına katkıda bulunmak üzere geliştirilmiştir. Türkçe adaptasyonu, kültürel ve dini bağlamın psikopatoloji üzerindeki etkilerini analiz etme ihtiyacından doğmuştur.

Yapı

Ölçülen psikolojik yapı, bireyin farkında olmadan veya istemeden zihnine giren bilişsel olaylar olan **İstem Dışı Zihinde Beliren Düşünceler** (Intrusive Thoughts) yapısıdır. Bu yapı, genellikle üç ana bileşen etrafında incelenir:

• İçerik: Düşüncenin teması (örneğin, zarar verme, cinsel, dini veya bulaşma ile ilgili içerikler).
• Sıklık ve Yoğunluk: Düşüncenin ne kadar sık ortaya çıktığı ve ne kadar baskın olduğu.
• Ego-Distoni ve Rahatsızlık: Bireyin bu düşünceleri ne kadar yabancı, istenmeyen veya rahatsız edici bulduğu.

Bu form, istem dışı düşünceleri nötr bir bağlamda değerlendirerek, obsesyonların gelişimindeki erken veya subklinik belirtileri yakalamayı amaçlar. Bu durum, ölçeği standart obsesyon ölçeklerinden ayıran önemli bir özelliktir.

Geçerlik

Uluslararası İstem Dışı Zihinde Beliren Düşünceler Görüşme Formu’nun Türkçe uyarlama çalışmasına ait detaylı geçerlik analizleri (yapı geçerliği, ölçüt bağıntılı geçerlik vb.) kaynakta açıkça belirtilmemiştir. Orijinal ölçeğin geliştirme aşamasında kapsamlı geçerlik çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır.

Uyarlamayı içeren doktora tezi, ölçeğin **OKB semptomatolojisi** ile ilişkili yapıları ölçmek için kullanıldığını göstermektedir. Bu bağlamda, ölçeğin klinik araştırmalarda ilgili yapılarla korelasyon gösterdiği dolaylı olarak çıkarılabilir, ancak spesifik katsayılar ve yöntemler kaynakta yer almamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin Türkçe formunun iç tutarlılık (Cronbach Alfa) veya test-tekrar test güvenilirliği gibi temel psikometrik özellikleri kaynak referansta yer almamaktadır. Ölçeğin bir görüşme formu olması nedeniyle, değerlendiriciler arası güvenilirliğin de kritik öneme sahip olması beklenir.

Psikometrik özelliklere dair eksik bilgi, ölçeği kullanacak araştırmacıların veya klinisyenlerin, bu aracın güvenilirliğini kendi örneklemleri üzerinde ek çalışmalarla doğrulamaları gerektiğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Kaynak referansta, Uluslararası İstem Dışı Zihinde Beliren Düşünceler Görüşme Formu’nun Türkçe uyarlamasına ilişkin açımlayıcı veya doğrulayıcı faktör analizi sonuçlarına dair spesifik bir bilgi sunulmamıştır. Bu durum, ölçeğin yapısal boyutlarının (faktörlerinin) Türkçe kültüründe nasıl bir dağılım gösterdiğine dair kesin bir bilgi bulunmadığı anlamına gelmektedir. Orijinal ölçek, muhtemelen farklı istem dışı düşünce kategorilerini temsil eden çok boyutlu bir yapıya sahiptir.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Görüşme Formu / Öz Bildirim

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler (Klinik ve Klinik Olmayan Örneklemler)

Age Group: Belirtilmemiş (Uyarlamanın yapıldığı tez bağlamında genç yetişkinler/üniversite öğrencileri ağırlıklı olabilir.)

Population Details: Ölçek, obsesif kompulsif spektrum bozuklukları ve genel anksiyete ile ilişkili olan istem dışı düşünceleri değerlendirmek isteyen tüm yetişkin popülasyonları için uygundur.

Test Methodology: Görüşme Formu, bireylerin yaşadığı istem dışı düşüncelerin türü, sıklığı, yarattığı rahatsızlık ve bu düşüncelere verilen tepkiler hakkında detaylı bilgi toplamayı amaçlayan yapılandırılmış veya yarı yapılandırılmış bir metodolojiye dayanır.

Anahtar Kelimeler

İntrusif Düşünceler, Obsesyon, Görüşme Formu, Obsesif Kompulsif Bozukluk, Psikopatoloji, Dindarlık, Kültürel Araştırma.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Müjgan Altın-İnözü (Hacettepe Üniversitesi)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe adaptasyonu 2009 yılında doktora tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı için telif hakları ve izinler konusunda sorumlu yazar Müjgan Altın-İnözü ile doğrudan e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım ücretine dair kaynakta bilgi bulunmamaktadır.

Kaynaklar

• Altın, M. (2009). A cross-cultural investigation of obsessive compulsive disorder symptomatology: The role of religiosity and religious affiliation (Doctoral dissertation). Middle East Technical University The Graduate School of Social Sciences, Ankara.
• Doktora tezi linki: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

PDF İndirme Bağlantısı: uluslararasi-istem-disi-zihinde-beliren-dusunceler-gorusme-formu-toad.pdf

Uluslararası İstem Dışı Zihinde Beliren Düşünceler Görüşme Formu Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Kaynak referansta Uluslararası İstem Dışı Zihinde Beliren Düşünceler Görüşme Formu’nun maddeleri (soru içerikleri) açıkça sunulmamıştır. Maddelerin tam metnine ulaşmak için ilgili doktora tezinin incelenmesi gerekmektedir.