Beliren Yetişkinliğin Boyutları Ölçeği

Özet

Beliren Yetişkinliğin Boyutları Ölçeği (BYBÖ), orijinal adı Inventory of the Dimensions of Emerging Adulthood (IDEA) olan psikometrik bir aracın Türkçe’ye uyarlama çalışmasıdır. Bu ölçek, özellikle 18 ila 25 yaşları arasındaki genç yetişkinlerin deneyimlediği ve Jeffrey Arnett tarafından kavramsallaştırılan Beliren Yetişkinlik döneminin temel boyutlarını ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, 2008 yılında Atak ve Çok tarafından gerçekleştirilmiş olup, Türk kültürü bağlamında bu gelişimsel dönemin özelliklerinin geçerli ve güvenilir bir şekilde değerlendirilmesine olanak tanır.

Ölçek, bireylerin kimlik keşfi, istikrarsızlık, kendine odaklanma, arada kalmışlık hissi ve olasılıklar algısı gibi Beliren Yetişkinliğin karakteristik özelliklerini ne ölçüde deneyimlediklerini belirlemek üzere tasarlanmıştır. Bu araç, alandaki araştırmacılar için önemli bir psikometrik kaynak teşkil etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Beliren Yetişkinlik, BYBÖ, IDEA, Uyarlama, Gelişim Psikolojisi, Genç Yetişkinlik, Ölçek.

Yazarlar

Hasan Atak, Figen Çok. (Uyarlama Yazarları)

[quads id=5]

Amaç

Beliren Yetişkinliğin Boyutları Ölçeği’nin temel amacı, Jeffrey Arnett’in teorisine dayanan Beliren Yetişkinlik dönemine özgü beş temel boyutu, Türk örnekleminde geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu dönem, geleneksel ergenlikten yetişkinliğe geçiş aşamasını kapsamakta olup, yaşamda büyük değişimlerin ve keşiflerin yaşandığı bir süreçtir.

Ölçek, araştırmacılara ve klinisyenlere, genç yetişkinlerin bu gelişimsel dönemin özelliklerini ne yoğunlukta yaşadıklarını belirleme ve kültürel farklılıkların bu deneyim üzerindeki etkilerini inceleme fırsatı sunmaktadır. Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin yapısal bütünlüğünü koruyarak kültürel eşdeğerliğini sağlamayı hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, Beliren Yetişkinlik kuramının temel aldığı beş ana boyutu ölçmektedir. Bu boyutlar, genç yetişkinlerin 18-25 yaş aralığında sıklıkla deneyimlediği psikososyal süreçleri temsil eder.

• Kimlik Keşfi (Identity Exploration): Aşk, iş ve dünya görüşü gibi alanlarda aktif olarak kendini arama ve deneme süreci.
• İstikrarsızlık (Instability): Yaşam düzenlemelerinde, ilişkilerde ve kariyer hedeflerinde sıkça değişiklik ve belirsizlik yaşanması.
• Kendine Odaklanma (Self-Focus): Ailevi veya sosyal yükümlülüklerden görece bağımsız olarak kişisel gelişim ve öz-yeterlilik üzerine yoğunlaşma.
• Arada Kalmışlık Hissi (Feeling In-Between): Bireyin artık ergen olmadığını ancak tam olarak yetişkin olarak da hissetmediği öznel deneyim.
• Olasılıklar Algısı (Possibilities/Optimism): Geleceğe dair yüksek umut ve birçok farklı yaşam yolunun açık olduğu inancı.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlamasına ait geçerlik çalışmaları, orijinal yapının Türk kültürüne uygunluğunu test etmek üzere yürütülmüştür. Kaynak metinde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, uyarlama sürecinde genellikle yapı geçerliği (Confirmatory Factor Analysis – CFA veya Exploratory Factor Analysis – EFA yoluyla) ve içerik geçerliği incelenir.

Yapılan uyarlama çalışmasında, ölçek maddelerinin kültürel açıdan uygunluğu ve tercüme eşdeğerliği sağlanmıştır. Ölçeğin, ölçmeyi amaçladığı Beliren Yetişkinlik boyutlarını doğru bir şekilde yansıttığı varsayılmaktadır. Detaylı geçerlik sonuçları için, ilgili akademik makalenin incelenmesi önerilir.

Güvenirlik

Kaynak verilerde spesifik güvenirlik bilgileri yer almamaktadır. Ancak, bir psikometrik aracın güvenilirliği, genellikle iç tutarlılık (içsel güvenirlik) ve test-tekrar test güvenilirliği yöntemleriyle değerlendirilir.

Atak ve Çok (2008) tarafından yapılan uyarlama çalışmasında, ölçeğin alt boyutlarının ve genel ölçeğin iç tutarlılığının yaygın olarak kullanılan bir ölçüsü olan Cronbach Alfa katsayısının hesaplandığı ve kabul edilebilir düzeyde olduğu varsayılmaktadır. Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle tutarlı sonuçlar ürettiğini gösterir.

Faktör Analizi

Beliren Yetişkinliğin Boyutları Ölçeği’nin (IDEA) Türkçe adaptasyonunda, orijinal beş faktörlü yapının Türk örnekleminde de korunup korunmadığını test etmek amacıyla Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin yapısal geçerliğini destekleyen kritik bir adımdır.

Uyarlama çalışmasında genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) tercih edilerek, orijinal ölçeğin teorik olarak belirlenmiş olan beş boyutlu yapısının, toplanan verilerle ne ölçüde uyumlu olduğu incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin psikometrik özelliklerinin uluslararası standartlara uygun olduğunu göstermeyi amaçlamaktadır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon) / Öz Bildirim Ölçeği

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılarak cevaplanır (Derecelendirme bilgisi kaynakta boş bırakılmıştır, ancak orijinal IDEA Likert formatındadır).

Language Available: Türkçe

Population Group: Genç Yetişkinler

Age Group: 18-25 yaş aralığı (Beliren Yetişkinlik dönemi)

Population Details: Üniversite öğrencileri veya genel genç yetişkin popülasyonu.

Test Methodology: Kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanan, katılımcıların maddelere kendi deneyimlerini yansıtan bir derecelendirme yapmasını gerektiren nicel bir ölçektir.

Anahtar Kelimeler

Hasan Atak, Figen Çok, Psikometrik Özellikler, Kimlik Keşfi, İstikrarsızlık, Öz-Odaklanma.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Hasan Atak)

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması 2008 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanım izinleri ve olası ücretlendirmeleri hakkında bilgi almak için sorumlu yazar Hasan Atak ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi yukarıda belirtilmiştir. Ölçeğin kullanımında etik kurallara ve telif haklarına uyulması zorunludur.

Kaynaklar

Atak, H., & Çok, F. (2008). The Turkish version of Inventory of the Dimensions of Emerging Adulthood (The IDEA). International Journal of Humanities and Social Sciences, 3(7), 148-154.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir:
inventory-of-the-dimensions-of-emerging-adulthood-idea-toad.pdf

[quads id=5]

Beliren Yetişkinliğin Boyutları Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğe ait maddeler, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır.