Ulaşım Memnuniyeti Tutum Ölçeği

Özet

Ulaşım Memnuniyeti Tutum Ölçeği (UMTÖ), bireylerin kullandıkları ulaşım hizmetlerine yönelik sahip oldukları tutumları ve bu hizmetlerden duydukları memnuniyet düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, 2018 yılında Sert, Bozo ve Miman tarafından geliştirilmiş olup, Harran Üniversitesinde gerçekleştirilen bir uygulama çalışmasıyla geçerlik ve güvenirlik çalışmaları desteklenmiştir. Bu ölçek geliştirme çalışması, kullanıcıların ulaşım sistemlerinin çeşitli yönlerine (konfor, erişilebilirlik, hız, maliyet vb.) ilişkin algılarını sistematik olarak değerlendirmeyi hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Ulaşım memnuniyeti, tutum, psikometrik araç, ölçek geliştirme, Harran Üniversitesi, sosyal bilimler.

Yazarlar

H. Sert, A. Bozo, Mehmet MİMAN

Amaç

Ulaşım Memnuniyeti Tutum Ölçeği’nin temel amacı, bir popülasyonun belirli bir coğrafi alandaki (bu durumda Harran Üniversitesi ve çevresi) ulaşım hizmetleri hakkındaki genel ve spesifik tutumlarını ölçmektir. Geliştiriciler, bu ölçek aracılığıyla, ulaşım sistemlerindeki eksiklikleri ve kullanıcı memnuniyetini artırabilecek alanları tespit etmeyi amaçlamıştır. Elde edilen veriler, yerel yönetimlere ve ulaşım sağlayıcılarına hizmet kalitesini optimize etme konusunda kritik bilgiler sunmaktadır.

Yapı

Ölçek, psikolojideki tutum kavramı üzerine inşa edilmiştir. Ölçek geliştirme sürecinde, ulaşım memnuniyetinin çok boyutlu bir yapı olduğu varsayılmıştır. Bu yapı genellikle şu bileşenleri içerir:

• Duygusal Bileşen: Ulaşım hizmetlerine yönelik genel hisler ve duygusal tepkiler (örneğin, rahatlık, stres).
• Bilişsel Bileşen: Ulaşım sisteminin güvenilirliği, hızı, maliyeti ve erişilebilirliği hakkındaki inançlar ve değerlendirmeler.
• Davranışsal Eğilim: Ulaşım hizmetlerini kullanma veya kullanmama yönündeki niyet ve eğilimler.

UMTÖ, bu bileşenleri kapsayarak, bireyin ulaşım deneyiminin subjektif değerlendirmesini nicelleştirmeyi hedefler.

Geçerlik

Ölçek geliştirme makalesinde (Sert, Bozo ve Miman, 2018) belirtildiği üzere, ölçeğin geçerlik çalışmaları titizlikle yürütülmüştür. Tipik olarak, bu tür geliştirme çalışmalarında yapı geçerliği önceliklidir. Yapı geçerliği, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak incelenir.

Çalışmanın amacı, ölçeğin teorik olarak varsayılan yapıyı ölçüp ölçmediğini kanıtlamaktır. Bu kapsamda, maddelerin ilgili alt boyutlara yüklenimi ve faktör yapısının veri setine uygunluğu değerlendirilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve istikrarını değerlendirmeyi amaçlamıştır. Güvenirlik çalışmaları kapsamında, genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha) hesaplanmıştır. Yüksek bir Cronbach’s Alpha değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek düzeyde bir uyum sergilediğini gösterir. Ayrıca, ölçeğin zaman içinde tutarlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik analizleri de yapılmış olabilir.

Faktör Analizi

Ulaşım Memnuniyeti Tutum Ölçeği’nin geliştirilmesi sürecinde, ölçeğin boyutluluğunu belirlemek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, başlangıçta oluşturulan madde havuzunun hangi temel boyutlar altında toplandığını ortaya çıkarmıştır. Bu sayede, ulaşım memnuniyeti tutumunun tek bir faktör mü yoksa birden fazla alt faktörden mi oluştuğu belirlenmiştir. Bu analiz, ölçeğin nihai formunun ve puanlama yapısının temelini oluşturmuştur.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme (Yeni bir psikometrik aracın oluşturulması).

Format: Orijinal makalede derecelendirme bilgisi açıkça belirtilmemekle birlikte, tutum ölçekleri genellikle Likert tipi derecelendirme formatını kullanır (örneğin, 5’li veya 7’li Likert). Ölçek, katılımcıların ulaşım hizmetlerine yönelik ifadelerle ne ölçüde hemfikir olduklarını belirtmelerini gerektirir.

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Genel popülasyondan ziyade, belirli bir kurumsal bağlamdaki kullanıcılar.

Yaş Grubu: Üniversite öğrencileri ve/veya üniversite personeli (Yetişkin).

Popülasyon Detayları: Çalışma, Harran Üniversitesinde uygulanmıştır. Bu durum, örneklemin yükseköğrenim düzeyine sahip bireylerden oluştuğunu göstermektedir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemi kullanılarak anket formu şeklinde uygulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Ulaşım, memnuniyet, psikometri, tutum ölçeği, Harran Üniversitesi, hizmet kalitesi, Cronbach Alfa.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresi: Sorumlu yazarın (Mehmet MİMAN) iletişim adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Harran Üniversitesi, Şanlıurfa, Türkiye (Makale referansına göre).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar (Mehmet MİMAN) ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari amaçlı kullanım koşulları belirtilmemiştir.

Kaynaklar

Sert, H., Bozo, A. ve Miman, M. (2018). Ulaşım Memnuniyeti Tutum Ölçeği geliştirilmesi: Harran Üniversitesinde bir uygulama. Atlas International Refereed Journal on Social Sciences, 4(14), 1585-1594.

Makalenin orijinal PDF bağlantısı Atlas Journal web sitesinde bulunmaktadır: atlasjournal.net

Ölçeğe ait ek materyalleri içeren orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: ulasim-memnuniyeti-tutum-olcegi-toad.pdf

Ulaşım Memnuniyeti Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Ölçeğin tam maddelerine ve puanlama yönergelerine ulaşmak için ilgili makaleye (Sert, Bozo ve Miman, 2018) başvurulması gerekmektedir.