Türkçe / Türk Dili ve Edebiyatı Öğretimine Yönelik Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi

Özet

Türkçe / Türk Dili ve Edebiyatı Öğretimine Yönelik Tutum Ölçeği (TOAD), Karasakaloğlu ve Gencel (2009) tarafından, öğretmen adaylarının ve öğretmenlerin Türkçe ve Türk Dili ve Edebiyatı derslerini öğretmeye yönelik sahip oldukları duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, özellikle tutum ölçeği geliştirme yöntemlerine uygun olarak hazırlanmış olup, alandaki profesyonellerin ve öğrencilerin mesleki algılarını değerlendirmede önemli bir araçtır. Bu ölçek, Türkçe öğretimine yönelik olumlu veya olumsuz yaklaşımların belirlenmesi ve eğitim programlarının iyileştirilmesi için psikometrik açıdan sağlam bir zemin sunar.

Anahtar Kelimeler

Tutum, Türkçe Öğretimi, Türk Dili ve Edebiyatı, Ölçek Geliştirme, Öğretmen Adayı, Faktör Analizi, Psikometri.

Yazarlar

Nergiz Karasakaloğlu, İlker Emre Gencel.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, üniversitelerin Eğitim Fakültelerinde öğrenim gören Türkçe ve Türk Dili ve Edebiyatı öğretmen adaylarının, bu dersleri öğretmeye yönelik sahip oldukları genel tutum düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde tespit etmektir. Bu tespit, eğitim fakültelerindeki müfredatın, öğretmen eğitimi programlarının ve pedagojik yaklaşımların öğretmen adaylarının tutumlarını ne ölçüde etkilediğini anlamayı sağlamaktadır.

Ölçek aynı zamanda, öğretmen adaylarının mesleki motivasyonlarını ve alana olan bağlılıklarını yansıtan tutumlarını ölçerek, erken dönemde riskli tutumlara sahip bireyleri belirlemeye ve onlara yönelik rehberlik hizmetleri sunmaya olanak tanır. Elde edilen veriler, eğitim politikalarının ve uygulama standartlarının geliştirilmesine rehberlik eder.

Yapı (Construct)

Ölçek, bireylerin Türk Dili ve Edebiyatı öğretimine karşı geliştirdiği üç temel tutum bileşenini (bilişsel, duyuşsal ve davranışsal) ölçmeyi hedefler. Bilişsel bileşen, öğretim mesleği hakkındaki inanç ve düşünceleri; duyuşsal bileşen, mesleğe yönelik hissedilen coşku veya kaygıyı; davranışsal bileşen ise mesleğe yönelik pratik eylem eğilimlerini kapsar. Bu çok boyutlu yapı, öğretmen adaylarının mesleki yeterlilik algılarını derinlemesine incelemeye olanak tanır.

Ölçek, Türkçe derslerinin kültürel ve iletişimsel önemine dair inançlar ile bu dersleri öğretme eyleminin zorluklarına veya keyifli yönlerine dair algıları ayrıştırmakta ve böylece tutumun karmaşık yapısını ortaya koymaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirilmesi aşamasında yapı geçerliği çalışmaları yürütülmüştür. Bu çalışmalar genellikle, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen teorik yapıyı ne derece temsil ettiğini belirlemek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) içermektedir. Karasakaloğlu ve Gencel (2009) çalışmasında, uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği sağlanmış ve faktör yükleri incelenerek yapısal uygunluk gösterilmiştir. Kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, geliştirme çalışmaları ölçeğin bilimsel standartlara uygun olarak geçerli olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayıları ile raporlanmıştır. Tipik olarak bu tür psikometrik araçlarda Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı hesaplanır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri (genellikle .70 ve üzeri), ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir. Karasakaloğlu ve Gencel (2009) çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığının kabul edilebilir düzeyde olduğu ve dolayısıyla güvenilir bir ölçüm aracı olduğu sonucuna varılmıştır.

Faktör Analizi

Ölçek, yapı geçerliğini belirlemek amacıyla faktör analizine tabi tutulmuştur. Bu analizler sonucunda, ölçeğin orijinal çalışmada belirlenen teorik yapıya uygun çok boyutlu bir yapıyı ortaya koyduğu varsayılmaktadır. Faktör analizleri, ölçek maddelerinin hangi alt boyutlar altında toplandığını netleştirmiş ve her bir boyutun tutumun farklı yönlerini temsil ettiğini göstermiştir.

Analizler, Türkçe ve Türk Dili ve Edebiyatı Öğretimine Yönelik Tutumun homojen bir yapıdan ziyade, farklı bileşenlerden (örneğin, mesleki değer algısı, dersin zorluğuna ilişkin algı) oluştuğunu desteklemiştir. Bu, ölçeğin sadece genel bir tutumu değil, tutumun belirli alt bileşenlerini de ölçme yeteneğine sahip olduğunu doğrular.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Attitude Scale Development)

Format: Olasılıkla Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Genellikle 5’li veya 7’li Likert formatı kullanılır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri (Öğretmen Adayları)

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (18-25 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Türkçe Eğitimi veya Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi bölümlerinde öğrenim gören lisans öğrencileri.

Test Metodolojisi: Öz bildirim metodu (Self-report). Katılımcılar, verilen ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Mesleki Tutum, Öğretmen Yeterliliği, Eğitim Fakültesi, Likert Ölçeği, Cronbach Alfa.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişimi: Asuman Seda SARACALOĞLU)

Yazışma Adresi: Karasakaloğlu ve Gencel (2009) makalesinde belirtilen ilgili üniversite adresleri.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek 2009 yılında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri için sorumlu yazar Asuman Seda SARACALOĞLU veya makalenin orijinal yazarları (Karasakaloğlu ve Gencel) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Genellikle akademik araştırmalarda atıf yapılmak suretiyle ücretsiz kullanım mümkündür.

Referanslar

• Karasakaloğlu, N. ve Gencel, İ. E. (2009). Türkçe / Türk Dili ve Edebiyatı Öğretimine Yönelik Tutum Ölçeğinin geliştirilmesi. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi Özel Sayı. 17 (4), 469-480.

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: turkce-turk-dili-ve-edebiyati-ogretimine-yonelik-tutum-olceginin-gelistirilmesi-toad.pdf

Türkçe / Türk Dili ve Edebiyatı Öğretimine Yönelik Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler için orijinal makaleye (Karasakaloğlu ve Gencel, 2009) başvurulması gerekmektedir.