Türk İşaret Dili Tutum Ölçeği

Özet

Türk İşaret Dili Tutum Ölçeği (TİD-TÖ), Türk İşaret Dili (TİD) hakkındaki bireysel tutumları ölçmek amacıyla 2021 yılında Bilgiç, Aslan, Özdemir Kılıç ve Kan tarafından geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, TİD’in kullanımına, yaygınlaşmasına ve işitme engellilerle iletişime yönelik bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimleri değerlendirmeyi hedefler. Geliştirme çalışması, bu alandaki tutumları bilimsel yöntemlerle incelemek için standartlaştırılmış ve güvenilir bir araç sunma ihtiyacından doğmuştur. Bu ölçek, özellikle eğitim, sosyal politika ve dil bilimi alanlarında araştırmacılar için önemli bir kaynak teşkil etmektedir.

Ölçeğin geliştirilmesi süreci, madde havuzunun oluşturulması, uzman görüşlerinin alınması ve ardından faktör analizi gibi geçerlik çalışmalarını içermiştir. TİD-TÖ, bireylerin işaret diline karşı sahip oldukları pozitif veya negatif eğilimleri nicel olarak belirleyerek, işaret dili eğitimi ve farkındalık programlarının etkinliğini ölçmede kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Türk İşaret Dili, Tutum, İşaret Dili Eğitimi, Psikometri, Ölçek Geliştirme, İşitme Engelliler, TİD-TÖ.

Yazarlar

H.C. Bilgiç, C. Aslan, C. Özdemir Kılıç, A. Kan.

Amaç

Türk İşaret Dili Tutum Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin Türk İşaret Dili‘ne (TİD) yönelik genel tutum düzeylerini ve bu tutumların altında yatan boyutları güvenilir ve geçerli bir şekilde belirlemektir. Bu tutumlar genellikle TİD’in sosyal statüsü, öğrenme isteği ve işitme engelli bireylerle etkileşim kurma eğilimi gibi alanları kapsamaktadır.

Ölçek, özellikle eğitim fakültelerinde, sosyal hizmetlerde ve sivil toplum kuruluşlarında çalışan veya bu alanlarda öğrenim gören bireylerin TİD konusundaki farkındalık ve kabul düzeylerini değerlendirmek için tasarlanmıştır. Elde edilen veriler, TİD’in toplumsal kabulünü artırmaya yönelik stratejilerin geliştirilmesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Yapı (Construct)

Ölçeğin ölçtüğü psikolojik yapı, bireyin Türk İşaret Dili‘ne karşı geliştirdiği genel ve çok boyutlu tutumdur. Bu tutum yapısının, bilişsel (TİD hakkındaki inançlar ve bilgiler), duyuşsal (TİD’e karşı hissedilen duygular) ve davranışsal (TİD öğrenme veya kullanma niyeti) bileşenlerden oluştuğu varsayılmaktadır.

Ölçek, tutumun yalnızca tek bir genel skorla değil, aynı zamanda belirlenen alt boyutlar aracılığıyla da incelenmesine olanak tanır. Bu alt boyutlar, araştırmacıların tutumun hangi yönlerinin (örneğin, TİD’in kültürel değeri veya pratik faydası) daha baskın olduğunu anlamalarına yardımcı olur.

Geçerlik

Türk İşaret Dili Tutum Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten TİD’e yönelik tutumu ölçtüğünü doğrulamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Geliştirme makalesinde (Bilgiç et al., 2021) detaylandırılan bu çalışmalar genellikle yapı geçerliği, kapsam geçerliği ve görünüş geçerliğini içerir.

Yapı geçerliği, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri kullanılarak test edilmiştir. Kapsam geçerliği için ise, madde havuzunun ilgili literatürü ve uzman görüşlerini yansıtıp yansıtmadığı incelenmiştir. Ölçeğin nihai formunun, teorik yapıyla uyumlu, yüksek düzeyde geçerli bir ölçüm sağladığı bildirilmektedir. Ancak, orijinal kaynakta spesifik geçerlik değerleri belirtilmemiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve istikrarını değerlendirmek için yapılmıştır. Genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) ve test-tekrar test güvenilirliği yöntemleri kullanılmıştır.

Attitude Scale for Turkish Sign Language (TSL-AS) makalesinde, ölçeğin iç tutarlılığının kabul edilebilir veya yüksek düzeyde olduğu rapor edilmiştir. Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve tesadüfi hatalardan kaynaklanan varyansın düşük olduğunu göstermektedir. Orijinal kaynakta spesifik güvenirlik değerleri belirtilmemiştir.

Faktör Analizi

Türk İşaret Dili Tutum Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak için faktör analizi yöntemleri uygulanmıştır. Geliştirme sürecinde ilk olarak Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak ölçeğin temel boyutları belirlenmiş, ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile bu yapının örneklem verileriyle ne kadar uyumlu olduğu test edilmiştir.

Bu analizler sonucunda ölçeğin çok faktörlü bir yapıya sahip olduğu ve TİD’e yönelik tutumun farklı alt boyutlardan oluştuğu tespit edilmiştir. DFA sonuçları, kabul edilebilir uyum indeksleri ile ölçeğin teorik yapısının doğrulandığını göstermiştir.

Araç (Instrument)

Test Türü: Geliştirme amaçlı Tutum Ölçeği (Attitude Scale).

Biçim: Orijinal çalışmada derecelendirme bilgisi verilmemiştir, ancak tutum ölçekleri genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme formatını kullanır (Örn: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri, öğretmen adayları veya Türk İşaret Dili ile ilgili alanlarda çalışan yetişkinler.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Genellikle 18 yaş ve üstü).

Popülasyon Detayları: Ölçek geliştirme çalışması genellikle ilgili alanda eğitim alan veya bilgi sahibi olan örneklem grupları üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Öz bildirimli, kağıt-kalem veya online uygulama formatına uygun Likert tipi bir ölçektir.

Anahtar Kelimeler

İşitme Engelliler Eğitimi, Psikolojik Ölçme, Geçerlik, Güvenirlik, Sosyal Tutum, TSL-AS.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Sorumlu Yazar (Cem Aslan) için: [email protected]

Yazışma Adresi: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2021.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanım izinleri ve ücret bilgisi için sorumlu yazar Cem Aslan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik araştırma amaçlı kullanımlar genellikle ücretsizdir, ancak ticari veya geniş ölçekli uygulamalar için izin alınması zorunludur.

Orijinal makale, Participatory Educational Research dergisinde yayımlanmıştır ve erişilebilir durumdadır.

Referanslar

1. Bilgiç, H.C., Aslan, C., Özdemir Kılıç, C., & Kan, A. (2021). Developing an Attitude Scale for Turkish Sign Language (TSL-AS). Participatory Educational Research, 8(1), 200-218. http://dx.doi.org/10.17275/per.21.11.8.1

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

turk-isaret-dili-tutum-olcegi-toad.pdf

Türk İşaret Dili Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

[Insert the original scale items from the source content here.]