Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Ölçeği

Özet

Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Ölçeği (TCEÖ), Gözütok, Toraman ve Acar-Erdol tarafından 2017 yılında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin Toplumsal Cinsiyet Eşitliği (TCE) konusundaki tutumlarını ve algılarını psikometrik olarak geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Ölçek, özellikle Türkiye bağlamında toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin geleneksel ve modern yaklaşımları değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. TCEÖ, 5'li Likert Ölçeği formatında puanlanmaktadır ve akademik araştırmalarda kullanılmak üzere geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Toplumsal Cinsiyet Eşitliği, TCEÖ, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Likert Ölçeği, Cinsiyet Rolleri, Tutum Ölçeği.

Yazarlar

F. D. Gözütok, Çetin Toraman, T. Acar-Erdol

[quads id=5]

Amaç

Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Ölçeği'nin geliştirilmesindeki temel amaç, bireylerin toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik mevcut tutum düzeylerini ve bu tutumların yoğunluğunu belirleyebilecek standartlaştırılmış bir araç sağlamaktır. Geliştirme süreci, özellikle Türkiye'deki sosyo-kültürel yapıya uygun, geçerli ve güvenilir ölçümler yapmayı hedeflemiştir.

Ölçek, eğitim, sosyoloji ve psikoloji alanlarında yapılan araştırmalarda kullanılarak toplumsal cinsiyet eşitliğine dair farkındalık, eğitim programlarının etkinliği ve toplumsal normların bireyler üzerindeki etkilerinin incelenmesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Yapı

TCEÖ, Toplumsal Cinsiyet Eşitliği kavramını çok boyutlu bir yapı olarak ele almaktadır. Bu yapı, genellikle cinsiyetlerin sosyal yaşam, iş hayatı, aile içi roller ve siyasi katılım gibi farklı alanlarda eşit haklara ve sorumluluklara sahip olması gerektiği inancını ölçer. Ölçek, katılımcıların eşitlikçi veya gelenekselci tutumlar sergileyip sergilemediklerini ayırt edebilecek maddelerden oluşmaktadır.

Ölçeğin yapısal geçerliliğinin incelenmesi, TCE kavramının alt boyutlarını ortaya çıkarmayı amaçlamıştır. Bu alt boyutlar, bireylerin eşitliğe dair tutumlarının tek bir boyutta değil, farklı yaşam alanlarındaki spesifik inançlar üzerinden oluştuğunu göstermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin Geçerlik çalışmaları, ölçek geliştirme raporunda detaylı olarak sunulmuştur. Tipik olarak, bu tür geliştirme çalışmalarında yapı geçerliliğini sağlamak amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Yapı geçerliliği, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü gösterir.

Ayrıca, ölçeğin içeriği, kapsam geçerliliğini sağlamak için uzman görüşlerine sunulmuş ve maddelerin Toplumsal Cinsiyet Eşitliği yapısını temsil edip etmediği değerlendirilmiştir. Gözütok ve arkadaşları (2017), ölçeğin geliştirme sürecinde kapsamlı istatistiksel analizler yaparak TCEÖ'nün geçerli bir ölçüm aracı olduğunu bilimsel yöntemlerle ortaya koymuştur.

Güvenirlik

TCEÖ'nün Güvenirlik çalışmaları, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar verip vermediğini ve iç tutarlılığını incelemek için yapılmıştır. Ölçek geliştirme çalışmasında genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Güvenirlik analizleri, ölçeğin hem genel olarak hem de faktörler bazında yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu doğrulamıştır. Bu, ölçeğin tekrarlanan ölçümlerde stabil ve güvenilir sonuçlar üretebileceği anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Ölçeği'nin yapı geçerliliğini incelemek amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Ölçeğin geliştirme aşamasında, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak maddelerin hangi faktörler altında toplandığı belirlenmiş ve ölçeğin çok boyutlu yapısı ortaya çıkarılmıştır.

AFA sonuçları, ölçeğin teorik beklentilerle uyumlu olarak anlamlı ve belirgin faktörlere ayrıldığını göstermiştir. Bu faktörler, TCE kavramının farklı yönlerini temsil etmektedir. Faktör yapısının doğrulanması için daha sonra Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) de kullanılmış olabilir, bu da ölçek yapısının güçlü ve sağlam olduğunu kanıtlar.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek geliştirme çalışması)

Format: Yazılı beyan formu

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon (Ölçeğin geliştirildiği orijinal çalışma genellikle üniversite öğrencileri veya öğretmen adayları üzerinde yapılmıştır, ancak ölçek geniş bir popülasyona uygulanabilir niteliktedir.)

Yaş Grubu: Yetişkinler ve Ergenler (Akademik araştırmanın yapıldığı popülasyona göre değişmekle birlikte, genellikle 18 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Orijinal çalışma, ölçeğin psikometrik özelliklerini belirlemek üzere seçilen bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir. Detaylı örneklem bilgisi için kaynak makaleye başvurulmalıdır.

Test Metodolojisi: Katılımcılardan 5'li Likert Ölçeği (Kesinlikle Katılıyorum'dan Kesinlikle Katılmıyorum'a) üzerinde her bir maddeye ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Eşitlik, Toplumsal Cinsiyet, Psikometri, Ölçek, TCEÖ, Geçerlik, Güvenirlik.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil (Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.)

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar: Çetin Toraman)

Yazışma Adresi: Sorumlu yazar Çetin Toraman ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı genellikle orijinal yayıncıların ve yazarların iznine tabidir. Ticari kullanım için yazarlarla doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal dokümanına ait dosya aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

toplumsal-cinsiyet-esitligi-olcegi-toad.docx

Kaynaklar

Gözütok, F. D., Toraman, Ç. ve Acar-Erdol, T. (2017). Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Ölçeği'nin (TCEÖ) geliştirilmesi. İlköğretim Online, 16(3), 1036-1048.

Dergi Linki: ilkogretim-online.org.tr

[quads id=5]

Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

(NOT: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Ancak, ölçek geliştirme makalesine başvurularak maddelere ulaşılabilir. Aşağıdaki alan, orijinal maddeler elde edildiğinde buraya yerleştirilmek üzere ayrılmıştır.)

• (Örnek Madde 1) Kadın ve erkekler aynı işi yaptıklarında eşit ücret almalıdır.
• (Örnek Madde 2) Ev işleri sadece kadının sorumluluğundadır.
• (Örnek Madde 3) Siyasette kadınların temsil oranı erkeklerle eşit olmalıdır.