Erkeklerin Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Tutumu Ölçeği

Özet

Erkeklerin Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Tutumu Ölçeği (EÇETÖ), Gülten Uçan ve Halime Baydur tarafından 2016 yılında Türk erkeklerinin toplumsal cinsiyet eşitliği konusundaki tutumlarını ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış bir psikolojik ölçme aracıdır. Bu ölçek, özellikle aile içi şiddet, cinsel ilişkiler, üreme sağlığı ve ev işleri gibi yaşamın farklı alanlarında erkeklerin eşitlikçi veya geleneksel tutumlarını belirlemeyi hedefler. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik analizleri titizlikle gerçekleştirilmiştir.

Ölçek, toplumsal cinsiyet rollerine dair geleneksel ve modern yaklaşımlar arasındaki farkları yakalamakta etkili olup, özellikle müdahale programları ve sosyal politika geliştirmede kullanılabilecek değerli veriler sunmayı amaçlamaktadır. Toplam 23 maddeden oluşan bu araç, dört ana alt boyutta yapılandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Toplumsal Cinsiyet Eşitliği, Tutum Ölçeği, Erkekler, Uyarlama, Psikometri, Geçerlik, Güvenirlik, Aile İçi Şiddet, Cinsel İlişkiler.

Yazarlar

Gülten Uçan, Halime Baydur.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Türk kültüründe yaşayan erkeklerin toplumsal cinsiyet rolleri ve eşitliğine dair sahip oldukları mevcut tutumları sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Bu, özellikle geleneksel rollerin baskın olduğu alanlarda erkeklerin eşitlikçi yaklaşımlarını ya da direncini ortaya koymak için kritik öneme sahiptir.

Uyarlama çalışması, alanyazına toplumsal cinsiyet eşitliği araştırmalarında kullanılabilecek, güçlü psikometrik özelliklere sahip bir araç kazandırmayı amaçlamıştır. Elde edilen veriler, toplumsal değişim projelerinde ve eğitim programlarında hedef kitle analizleri için temel oluşturmaktadır.

Yapı

Erkeklerin Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Tutumu Ölçeği, dört temel alt boyuttan oluşan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu boyutlar, erkeklerin günlük yaşam pratikleri ve toplumsal sorumluluklar konusundaki eşitlik algısını derinlemesine incelemektedir. Ölçek, bireyin tutumunu gelenekselden eşitlikçiye doğru bir spektrumda konumlandırır.

Ölçeğin ölçtüğü temel psikolojik yapı, erkeklerin kadınlarla olan ilişkilerinde ve toplumsal yaşamdaki rollerine dair içselleştirdikleri eşitlik normlarıdır. Bu normlar, özellikle hassas kabul edilen alanlarda (şiddet ve cinsel sağlık gibi) belirginleşmektedir. Dört alt boyut, ölçeğin kapsam geçerliğini güçlendirmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, yapının teorik beklentilerle uyumlu olduğunu göstermek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda en önemli analiz, ölçeğin faktör yapısını doğrulamayı hedefleyen Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) olmuştur. DFA sonuçları, ölçeğin dört alt boyutlu yapısının Türk örnekleminde de kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığını göstermiştir.

Yapı geçerliğini desteklemek amacıyla ayrıca korelasyon analizleri yapılmış ve ölçek puanlarının ilgili teorik yapılarla beklenen yönde ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Ölçeğin madde ayırt ediciliğini test etmek için ise Student t-testi kullanılmış, bu testler her bir maddenin ölçülen toplam yapıya anlamlı katkı sağladığını kanıtlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla güvenirlik çözümlemeleri yapılmıştır. Temel güvenirlik göstergesi olarak Cronbach Alfa değeri hesaplanmıştır. Elde edilen Alfa katsayısının, ölçeğin farklı alt boyutları ve toplam puanı için yüksek düzeyde iç tutarlılığa işaret ettiği belirtilmiştir. Bu durum, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Ayrıca, ölçek maddelerinin her birinin toplam puan üzerindeki etkisini incelemek üzere madde-toplam korelasyonları hesaplanmıştır. Yüksek madde-toplam korelasyonları, ölçekteki her bir ifadenin genel yapının ölçülmesine önemli katkı sağladığını ve maddelerin homojen yapıda olduğunu ortaya koymaktadır.

Faktör Analizi

Erkeklerin Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Tutumu Ölçeği’nin uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde korunup korunmadığını test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Analiz, ölçeğin dört ana faktörden oluştuğunu desteklemiştir. Bu faktörler, ölçeğin teorik olarak dayandığı toplumsal cinsiyet eşitliği alanlarını temsil etmektedir.

Dört temel faktör (boyut), toplam 23 maddeden oluşmaktadır. Faktör yükleri ve uyum indeksleri, bu dört faktörlü yapının iyi bir model uyumu sergilediğini göstermiştir. Bu faktörler, Aile İçi Şiddet, Cinsel İlişki, Üreme Sağlığı ve Ev İşleri alanlarındaki tutumları ayrı ayrı değerlendirme imkanı sunmaktadır.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: Ölçek derecelendirmesi kaynakta açıkça belirtilmemiş olsa da, tutum ölçeklerinin standart uygulamaları göz önüne alınarak Likert tipi bir derecelendirme formatına sahip olduğu varsayılmaktadır. Toplam 23 maddeden oluşmaktadır.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Türk Erkekleri

Yaş Grubu: Yetişkin

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki yetişkin erkek örneklemi üzerinde uygulanmıştır. Çalışmanın detayları için referans makaleye bakılmalıdır.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Envanteri

Anahtar Kelimeler

DFA, Madde-Toplam Korelasyonu, Tutum, Cinsiyet Rolleri, VDI, RHDP, Psikometri.

Yazarlar (Detaylı)

Sorumlu Yazar: Gülten Uçan

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

İletişim Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin kullanımına ilişkin izinler için sorumlu yazar Gülten Uçan ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için gerekli izinler, yazarın takdirine bağlıdır.

Ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışması 2016 yılında yayımlanmıştır.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: erkeklerin-toplumsal-cinsiyet-esitligi-tutumu-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Uçan, G. ve Baydur, H. (2016). Türk Erkeklerinde Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Tutumu Ölçeği’nin geçerlik ve güvenirlik çalışması. International Journal of Social Science, 47, 289-308. Makalenin orijinal bağlantısı: jasstudies.com

Erkeklerin Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Tutumu Ölçeği Maddeleri

Ölçek, toplam 23 maddeden ve dört alt boyuttan oluşmaktadır:

• Aile İçi Şiddet Alanı Maddeleri (AİŞ) (Violence Domain Items – VDI): (6 madde)
• Cinsel İlişki Alanı Maddeleri (CİA) (Sexual Relationships Domain Items – SRDI): (7 madde)
• Üreme Sağlığı ve Hastalıkların Önlenmesi Alanı Maddeleri (ÜSHÖA) (Reproductive Health and Disease Prevention Domain Items – RHDP): (5 madde)
• Ev İşleri ve Gündelik Yaşam Alanı Maddeleri (EİGYA) (Domestic Chores and Daily Life Domain Items – DCDL): (5 madde)