Topluluk Önünde Konuşmaya Yönelik Öz-Açıklamalar Ölçeği

Özet

Topluluk Önünde Konuşmaya Yönelik Öz-Açıklamalar Ölçeği (TOAÖ), bireylerin topluluk önünde konuşma durumlarına ilişkin sahip oldukları bilişsel değerlendirmeleri ve içsel diyalogları, yani öz-açıklamaları ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan bir psikometrik aracın Türkçe’ye uyarlanmış formudur. Bu ölçek, özellikle konuşma kaygısı veya performans anksiyetesi bağlamında, bireyin kendisiyle ilgili olumlu ve olumsuz düşüncelerini belirlemeyi hedefler. Ölçeğin Türkçe Formu’nun psikometrik özelliklerinin incelendiği uyarlama çalışması, Çalık ve arkadaşları tarafından 2018 yılında bir kongrede sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Topluluk Önünde Konuşma, Öz-Açıklamalar, Konuşma Kaygısı, Bilişsel Değerlendirme, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Merve Çalık, Ayşe Akın, Serap Özkaya, H. Şeyma Demirbacak.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, topluluk önünde konuşma gibi yüksek stresli sosyal performans durumlarında ortaya çıkan ve kaygıya aracılık eden spesifik bilişsel süreçleri (öz-açıklamaları) Türk kültüründe geçerli ve güvenilir bir şekilde değerlendirmektir. Bu değerlendirme, klinik uygulamalarda ve araştırmalarda, özellikle Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) yaklaşımlarında, bireylerin hatalı veya işlevsiz öz-açıklamalarını hedeflemek için kritik bir öneme sahiptir.

Ölçeğin uyarlanması, Türkiye’deki araştırmacılara ve ruh sağlığı uzmanlarına, konuşma kaygısıyla ilişkili bilişsel çarpıtmaları nicel olarak ölçebilecekleri standart bir araç sunmaktadır. Bu sayede, müdahale programlarının etkinliği daha kesin bir şekilde izlenebilir ve kültürel bağlamda öz-açıklamaların yapısı daha iyi anlaşılabilir.

Yapı

Topluluk Önünde Konuşmaya Yönelik Öz-Açıklamalar Ölçeği, bireyin bir konuşma etkinliğinden önce, konuşma sırasında ve sonrasında zihninde oluşan otomatik düşünceleri veya öz-açıklamaları ölçer. Bu yapı genellikle iki ana boyutta incelenir: Olumlu Öz-Açıklamalar (bireyin yeterliliğine ve başarısına dair destekleyici düşünceler) ve Olumsuz Öz-Açıklamalar (başarısızlık, yargılanma veya yetersizlik korkusuna dair eleştirel düşünceler).

Psikolojik literatürde, bu bilişsel yapı, duygusal tepkilerin ve davranışsal sonuçların temel belirleyicilerinden biri olarak kabul edilir. Ölçek, bu içsel diyalogların sıklığını veya yoğunluğunu belirleyerek, topluluk önünde konuşma performansını etkileyen temel bilişsel mekanizmaları ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe formunun geçerlik çalışması, Çalık ve arkadaşları tarafından 2018 yılında sunulan bildiri kapsamında ele alınmıştır. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal yapıyı koruyup korumadığını belirlemek için yapı geçerliği (faktör analizi) yöntemlerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Ancak, bu akademik kaynaktan sağlanan özet bilgide spesifik geçerlik katsayıları (örneğin, faktör yükleri veya uyum indeksleri) detaylandırılmamıştır.

Genellikle bu tür uyarlama çalışmalarında, ölçüt bağımlı geçerliği sağlamak amacıyla TOAÖ puanlarının, bilinen konuşma kaygısı veya sosyal anksiyete ölçekleriyle korelasyonu incelenir. Ölçeğin, ölçmek istediği yapıyı kültürel olarak uygun bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamak için dilsel ve kültürel adaptasyon süreçleri titizlikle yürütülmüştür.

Güvenirlik

Topluluk Önünde Konuşmaya Yönelik Öz-Açıklamalar Ölçeği’nin Türkçe formunun güvenirlik analizleri de 2018’deki bildiri sunumunda detaylandırılmıştır. Güvenirliğin temel olarak iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) yöntemleriyle incelendiği tahmin edilmektedir. İç tutarlılık katsayısı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Sunulan kaynakta sayısal güvenirlik bilgisi mevcut olmamakla birlikte, uyarlama çalışmasının, ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanılabilecek yeterli düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu gösterdiği varsayılmaktadır. Ayrıca, test-tekrar test güvenirliği gibi diğer yöntemlerin de ölçeğin zaman içinde kararlılığını değerlendirmek için kullanılmış olması muhtemeldir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasının temel bileşenlerinden biri olan faktör analizi, ölçeğin Türkçe formunun orijinal ölçekteki faktör yapısını (genellikle pozitif ve negatif öz-açıklamalar) koruyup korumadığını test etmeyi amaçlamıştır. Bu süreç, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile başlayıp, daha sonra Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile mevcut yapının Türk örnekleminde teyit edilmesi şeklinde ilerler.

Çalık ve arkadaşlarının çalışması, faktör analizleri sonucunda, ölçeğin Türkçe formunun geçerli bir yapı sergilediğini ve öz-açıklamalar yapısını başarıyla temsil ettiğini göstermiştir. Bu analizler, ölçeğin puanlaması ve alt boyutlarının yorumlanması için temel oluşturur.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Orijinal ölçeğe bağlı olarak Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanıldığı varsayılmaktadır, ancak derecelendirme (puanlama) bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yükseköğretim öğrencileri veya genel yetişkin popülasyonu (uygulama bağlamına göre değişir, ancak psikometrik çalışma genellikle üniversite öğrencileri üzerinde yapılmıştır).

Age Group: Genç yetişkinlik ve yetişkinlik.

Population Details: Uyarlama çalışmasının örneklem detayları (örneklem büyüklüğü, demografik özellikler) kongre bildirisinde yer almaktadır.

Test Methodology: Öz-bildirim ölçeği (Self-report scale).

Anahtar Kelimeler

Öz-Bildirim, Bilişsel Çarpıtmalar, Sosyal Anksiyete, Performans Kaygısı, BDT, Geçerlik Çalışması, Güvenirlik Çalışması.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değildir.

Correspondence Address: Sorumlu yazarın e-posta adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama Çalışması): 2018.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Merve Çalık ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari kullanım ve akademik araştırmalar için izin durumları yazarlara bağlıdır.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki adresten indirilebilir: topluluk-onunde-konusmaya-yonelik-oz-aciklamalar-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Çalık, M., Akın, A., Özkaya, S., ve Demirbacak, H. Ş. (2018, 27-30 Nisan). Topluluk Önünde Konuşmaya Yönelik Öz-Açıklamalar Ölçeği Türkçe Formu: Bir geçerlik ve güvenirlik çalışması[Bildiri sunumu]. X. Uluslararası Eğitim Araştırmaları Kongresi, Nevşehir, Türkiye.

Kongre Kitabı Linki: eab.org.tr

Topluluk Önünde Konuşmaya Yönelik Öz-Açıklamalar Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

(Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Bu nedenle buraya eklenememiştir.)