Tıp Fakültesi Öğrencilerinin Hasta Güvenliği Kültürüne İlişkin Tutum Ölçeği

Özet

Bu ölçek, tıp fakültesi öğrencilerinin gelecekteki mesleki uygulamalarında hayati önem taşıyan hasta güvenliği kültürüne yönelik tutumlarını ve algılarını sistematik olarak ölçmek amacıyla yabancı bir aracın Türkçeye uyarlanması sonucu ortaya çıkmıştır. Torun, Dinçer ve arkadaşları (2018) tarafından gerçekleştirilen bu adaptasyon çalışması, öğrencilerin tıbbi hatalara, profesyonel yetersizlik algısına ve ekip çalışmasına dair yaklaşımlarını değerlendirmeyi hedeflemiştir. Ölçek, sağlık eğitiminde hasta güvenliği bilincinin erken aşamalarda yerleştirilmesi ve eğitim programlarının etkinliğinin değerlendirilmesi için önemli bir araç sağlamaktadır.

Uyarlama çalışması, ölçeğin psikometrik özelliklerini Türk kültürü bağlamında incelemiş ve iç tutarlılık katsayıları aracılığıyla güvenilirliğini desteklemiştir. Elde edilen bulgular, ölçeğin tıp öğrencilerinin hasta güvenliğine ilişkin çok boyutlu tutumlarını geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebildiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Hasta güvenliği, hasta güvenliği kültürü, tıp öğrencileri, tutum ölçeği, uyarlama, takım çalışması, profesyonel yetersizlik, sağlık eğitimi.

Yazarlar

Nazan Torun, M Dinçer, D Öztaş, P Demir, S Sanisoğlu

Amaç

Ölçeğin temel amacı, tıp fakültesi öğrencilerinin klinik ortamlarda kritik öneme sahip olan hasta güvenliği kültürü kavramına ilişkin tutumlarını ve farkındalık düzeylerini belirlemektir. Bu, öğrencilerin mesleki hayatlarına başlamadan önce hata önleme, raporlama ve ekip içi iletişim konularındaki eğilimlerini saptamak için kritik bir öneme sahiptir.

Elde edilen veriler, tıp eğitim müfredatının hasta güvenliği bileşenlerini güçlendirmek, öğrencilerin eksik veya hatalı tutumlarını erken aşamada tespit ederek gerekli pedagojik müdahaleleri planlamak amacıyla kullanılmaktadır. Ölçek, öğrencilerin hasta güvenliği uygulamalarını ne ölçüde benimsediklerini gösteren nicel bir değerlendirme sunar.

Yapı

Ölçek, sağlık hizmetlerinde kalitenin ve hatasızlığın sağlanması için hayati önem taşıyan hasta güvenliği kültürüne yönelik tutumları ölçmektedir. Ölçülen temel yapılar arasında hatalara karşı tutum, profesyonel yetkinlik algısı ve kurumsal destek beklentisi gibi unsurlar bulunmaktadır.

Güvenirlik analizlerinden anlaşıldığı üzere, ölçeğin alt boyutları öğrencilerin hem bireysel sorumluluklarını hem de sistem içerisindeki etkileşimlerini değerlendirmektedir. Özellikle “Hata nedeni olarak profesyonel yetersizlik” ve “Takım çalışması” gibi alt boyutlar, öğrencilerin kişisel yeterliliklerine ve disiplinler arası işbirliğine verdikleri önemi yansıtmaktadır.

Geçerlik

Orijinal kaynakta spesifik geçerlik katsayıları doğrudan belirtilmemiştir. Ancak, ölçeğin Türkçeye uyarlanması çalışması (Torun ve ark., 2018), ölçeğin kavramsal yapısının Türk örnekleminde de korunup korunmadığını incelemek amacıyla yapı geçerliği analizlerinin (faktör analizi) uygulandığını göstermektedir.

Uyarlama sürecinde, maddelerin hedef yapıyı ölçme yeteneği, uzman görüşleri alınarak ve dilsel eşdeğerlik çalışmaları yapılarak sağlanmıştır. Bu metodolojik adımlar, ölçeğin içeriğinin ve yapısının Türk tıp fakültesi öğrencileri popülasyonu için uygun ve geçerli olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) ile incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve genel olarak oldukça yüksek bir güvenilirlik düzeyine sahip olduğunu göstermektedir.

Alt faktörler için elde edilen minimum iç tutarlılık katsayısı, “Hata nedeni olarak profesyonel yetersizlik” alt boyutu için 0.654 olarak belirlenmiştir. Maksimum iç tutarlılık katsayısı ise 0.845 ile “Takım çalışması” alt boyutuna aittir. Bu değerler, özellikle takım çalışması boyutunda mükemmel bir tutarlılığa işaret ederken, profesyonel yetersizlik boyutunun kabul edilebilir sınırların üzerinde olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışması, ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya çıkarmak ve orijinal yapının korunup korunmadığını test etmek amacıyla faktör analizine tabi tutulmuştur. Güvenirlik sonuçlarından yola çıkarak, ölçeğin birden fazla faktörden oluştuğu ve bu faktörlerin tıp öğrencilerinin hasta güvenliğine dair tutumlarının farklı yönlerini temsil ettiği anlaşılmaktadır.

Analiz, “Hata nedeni olarak profesyonel yetersizlik” ve “Takım çalışması” gibi belirgin alt boyutların varlığını kanıtlamıştır. Bu alt boyutların belirlenmesi, ölçeğin yalnızca genel bir tutumu değil, tutumun altında yatan spesifik eğilimleri de ölçtüğünü göstermesi açısından önemlidir. Detaylı faktör yükleri ve varyans oranları, yayımlanan makalede mevcuttur. Makalenin tam metnine dergipark.gov.tr adresinden ulaşılabilir.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Derecelendirme formatı (Orijinal ölçeğe bağlı olarak büyük olasılıkla Likert Tipi)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Tıp Fakültesi Öğrencileri

Yaş Grubu: Üniversite Çağı (Genellikle 18-25 yaş arası)

Popülasyon Detayları: Klinik öncesi (teorik eğitim) ve klinik (pratik eğitim) aşamalarındaki tıp fakültesi öğrencileri.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Anketi (Self-Report Survey)

Anahtar Kelimeler

Hasta güvenliği, tıp öğrencileri, tutum, psikometrik özellikler, Cronbach Alfa, adaptasyon, profesyonel yetersizlik, sağlık hizmetleri.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Nazan Torun

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanan kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Sağlanan kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018 (Uyarlama çalışmasının yayın yılı)

İzinler ve Ücret: Kullanım için izin ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Nazan Torun ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik amaçlı kullanımlar genellikle kaynak gösterimi ile mümkündür.

Kaynaklar

• Torun, N , Dinçer, M , Öztaş, D , Demir, P , ve Sanisoğlu, S . (2018). Tıp Fakültesi Öğrencilerinin Hasta Güvenliği Kültürüne İlişkin Tutum Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması. Journal of Contemporary Medicine, 8(2), 0-0. DOI: 10.16899/gopctd.424428

• Makalenin tam metni dergipark.gov.tr adresinde mevcuttur.

• Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: tip-fakultesi-ogrencilerinin-hasta-guvenligi-kulturune-iliskin-tutum-olcegi-toad.pdf

Tıp Fakültesi Öğrencilerinin Hasta Güvenliği Kültürüne İlişkin Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Sağlanan kaynak metin içerisinde ölçek maddeleri bulunmamaktadır. Maddeler için yayımlanan orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.