Tip 2 Diyabet ve Sağlığın Geliştirilmesi Ölçeği

Özet

Tip 2 Diyabet ve Sağlığın Geliştirilmesi Ölçeği (T2DSGÖ), tip 2 diyabet tanısı almış bireylerin sağlıklarını destekleyici davranışlarını ve yaşam tarzı seçimlerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu araç, Yildiz ve Kavuran (2018) tarafından Türkçe’ye uyarlama çalışması yapılarak Türk kültürüne kazandırılmıştır. Ölçek, diyabet yönetiminde bireyin aktif rolünü ve sağlık sağlığın geliştirilmesi stratejilerini ne ölçüde uyguladığını belirlemeyi hedefler. Orijinal ölçeğin güvenirlik ve geçerlik çalışmaları, adaptasyon sürecinde titizlikle incelenmiş ve metodolojik bir çalışma ile desteklenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Tip 2 Diyabet, Sağlığın Geliştirilmesi, Diyabet Yönetimi, Sağlık Davranışları, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik

Yazarlar

Esra Yıldız, Emine Kavuran

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, Tip 2 Diyabet hastalarının kendi sağlıklarını koruma ve geliştirme yönündeki davranış düzeylerini bilimsel olarak ölçmektir. Ölçek, özellikle diyabetin kronik doğası göz önüne alındığında, bireylerin beslenme, fiziksel aktivite, stres yönetimi ve tıbbi takip gibi alanlardaki sağlık teşvik edici eylemlerini nicel olarak değerlendirmeye olanak tanır.

Ölçek, klinik hemşirelik ve halk sağlığı araştırmalarında kullanılarak, diyabetli bireylere yönelik eğitim ve müdahale programlarının etkinliğini değerlendirmek ve ihtiyaç duyulan alanları tespit etmek için kritik veriler sağlar. Bu sayede, hastaların öz-bakım becerilerini artırmaya yönelik hedefe özel stratejiler geliştirilebilir.

Yapı

Tip 2 Diyabet ve Sağlığın Geliştirilmesi Ölçeği, genel olarak bireyin diyabetle ilgili sağlık teşvik edici davranışlarını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Bu yapı, genellikle alt boyutlar aracılığıyla beslenme alışkanlıkları, egzersiz yapma sıklığı, hastalığın takibi ve psikososyal destek arayışı gibi alanları kapsar. Ölçeğin temel sağlığın geliştirilmesi felsefesi, bireyin hastalığı yönetmede pasif bir alıcı yerine aktif bir katılımcı olması gerektiği varsayımına dayanır.

Ölçekteki maddeler, hastaların günlük yaşamlarında uyguladıkları somut eylemlere odaklanarak, teorik sağlık inançlarından ziyade fiili davranışları değerlendirmeyi amaçlar. Bu yapı, diyabet tedavisinin sadece medikal değil, aynı zamanda kapsamlı bir yaşam tarzı değişikliği gerektirdiği gerçeğini yansıtır.

Geçerlik

Yıldız ve Kavuran (2018) tarafından yürütülen uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe versiyonunun yapısal geçerliğini incelemiştir. Geçerlik analizleri, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı teorik yapıyı (diyabet ve sağlık geliştirme davranışları) ne kadar doğru ölçtüğünü göstermek için genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yöntemlerini içerir.

Çalışmada, faktör yapısının orijinal ölçek ile tutarlı olduğu ve maddelerin ilgili alt boyutlara yeterli düzeyde yüklendiği belirlenmiştir. Bu bulgular, T2DSGÖ’nün Türk popülasyonunda geçerlik açısından kabul edilebilir düzeyde olduğunu ortaya koymuştur, bu da klinik ve akademik araştırmalarda kullanıma uygunluğunu destekler.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının zaman içinde ve farklı koşullar altında ne kadar tutarlı olduğunu değerlendirmiştir. Adaptasyon çalışmasında iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri hesaplanmıştır.

Elde edilen yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğunu ve dolayısıyla ölçeğin oldukça güvenilir olduğunu göstermektedir. Bu yüksek güvenirlik düzeyi, ölçeğin diyabetli bireylerin sağlık geliştirme davranışlarını tutarlı bir şekilde ölçmek için uygun bir araç olduğunu teyit eder.

Faktör Analizi

Türkçe adaptasyon çalışmasında genellikle ölçeğin faktör yapısını doğrulamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk kültüründeki örneklemde de sürdürülüp sürdürülmediğini kontrol etmeye yarar.

Faktör analizi sonuçları, orijinal ölçeğin boyutlarının Türkçe versiyonda da korunduğunu ve iyi bir model uyumu sergilediğini göstermiştir. Bu, Tip 2 Diyabet ve Sağlığın Geliştirilmesi Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünün kültürlerarası adaptasyon sürecinde başarılı bir şekilde muhafaza edildiği anlamına gelir.

Enstrüman

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Özgün format belirtilmediğinden, yaygın olarak kullanılan Likert formatında olduğu varsayılmaktadır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Tip 2 Diyabetli Yetişkin Bireyler

Age Group: Yetişkin (Genellikle 18 yaş ve üstü)

Population Details: Tip 2 Diyabet tanısı almış, diyabet yönetimi konusunda bilgi sahibi olan veya sağlık hizmeti alan bireyler.

Test Methodology: Bireysel veya grup uygulaması şeklinde öz bildirim yoluyla tamamlanır.

Anahtar Kelimeler

T2DSGÖ, Sağlık Teşvik Davranışları, Öz-Bakım, Hemşirelik Araştırmaları, Kronik Hastalık Yönetimi

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2018 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için genellikle sorumlu yazar (Esra Yıldız veya Emine Kavuran) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım ve akademik araştırmalar için izin ve ücret koşulları, yayıncı kuruluş (Scandinavian Journal of Caring Sciences) ve yazarların politikalarına bağlıdır.

Referanslar

Yildiz, E., & Kavuran, E. (2018). The validity and reliability of the type 2 diabetes and health promotion scale Turkish version: a methodological study. Scandinavian journal of caring sciences, 32(1), 417-421.

Sorumlu Yazar İletişim: esra yıldız

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Makale Linki: onlinelibrary.wiley.com

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: the-type-2-diabetes-and-health-promotion-scale-toad.pdf

Tip 2 Diyabet ve Sağlığın Geliştirilmesi Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır.