Yetişkinlere Yönelik Su Kullanımı Anketi

Özet

Yetişkinlere Yönelik Su Kullanımı Anketi (YSKA), bireylerin su kaynaklarının kullanımı ve korunması hakkındaki tutumlarını ve fiili davranışlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. Ölçek, çevresel farkındalık ve sürdürülebilir yaşam biçimi bağlamında yetişkinlerin su tüketimine yaklaşımlarını kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi hedeflemektedir. YSKA, iki temel alt ölçekten oluşmaktadır: Su Kullanımı-Tutum Alt Ölçeği ve Su Kullanımı-Davranış Alt Ölçeği.

Ölçeğin geliştirme çalışması 2010 yılında Yıldız Feyzioğlu ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilmiş olup, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları sonucunda psikometrik özelliklerinin yeterli olduğu tespit edilmiştir. Bu anket, özellikle çevre eğitimi ve kamu politikaları alanlarında, yetişkinlerin su koruma bilinci düzeylerini belirlemek için önemli bir kaynak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Su Kullanımı, Su Koruma, Su Kullanımı Tutumu, Çevre Davranışı, Ölçek Geliştirme, Yapı Geçerliği, Cronbach Alpha.

Yazarlar

Yıldız Feyzioğlu, Eylem, Akpınar, E., Ünal Çoban, G., Capellarro, E., Ergin, Ö.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, yetişkin bireylerin su kaynaklarına yönelik tutumlarını ve günlük yaşamdaki su kullanım davranışlarını standart ve güvenilir bir yöntemle ölçmektir. Geliştirme çalışması, Türkiye bağlamında suyun sorumlu kullanımına ilişkin farkındalığı ve uygulama düzeylerini belirleyebilecek, geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı ihtiyacına yanıt olarak ortaya çıkmıştır.

YSKA, özellikle eğitim bilimleri ve sosyal politika çalışmaları alanlarında, su tasarrufu kampanyalarının etkililiğini değerlendirmek ve bireysel düzeydeki çevresel sorumluluğu incelemek için tasarlanmıştır. Ölçek, hem bilişsel (tutum) hem de eylemsel (davranış) boyutları ele alarak su kullanımı konusundaki karmaşık yapıyı çözümlemeyi amaçlamaktadır.

Yapı/Ölçülen Yapı

Ölçek, yetişkinlerin su kullanımı ile ilgili iki ana psikolojik yapıyı ölçmektedir:

• Su Kullanımı-Tutum Alt Ölçeği (SKA-Tutum): Bireylerin suyun değeri, korunması gerekliliği ve israfın sonuçları hakkındaki inanç ve duygusal eğilimlerini ölçer. Bu alt ölçek 12 maddeden oluşmaktadır.
• Su Kullanımı-Davranış Alt Ölçeği (SKA-Davranış): Bireylerin su tasarrufu ve kaynakları koruma amacıyla günlük yaşamlarında sergiledikleri fiili eylemleri ve alışkanlıkları ölçer. Bu alt ölçek 13 maddeden oluşmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, ölçek geliştirme sürecinin kritik bir adımı olarak ele alınmış ve bu amaçla Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin teorik yapısını destekleyen alt boyutların varlığını göstermiştir.

Yapılan analizler, Yetişkinlere Yönelik Su Kullanımı Anketi’nin alt ölçeklerinin farklı faktör yapılarına sahip olduğunu ortaya koymuştur. SKA-Tutum alt ölçeği, iki faktörlü bir yapı sergilerken, SKA-Davranış alt ölçeği ise tek faktörlü, homojen bir yapıya sahiptir. Bu durum, tutum ve davranış boyutlarının ölçümde ayrı ancak ilişkili yapılar olarak ele alınması gerektiğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, madde toplam korelasyonları ve Cronbach Alpha katsayısı hesaplamaları yoluyla incelenmiştir. Elde edilen bulgular, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik analizlerinin sonuçları şöyledir:

• 12 maddeden oluşan Su Kullanımı-Tutum Alt Ölçeği için iç tutarlık katsayısı (Cronbach Alpha) 0.82 olarak hesaplanmıştır.
• 13 maddeden oluşan Su Kullanımı-Davranış Alt Ölçeği için iç tutarlık katsayısı (Cronbach Alpha) 0.87 olarak hesaplanmıştır.
• Ölçeğin tamamına ilişkin genel Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı ise 0.82 olarak belirlenmiştir. Bu değerler, YSKA’nın psikometrik açıdan güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal özelliklerini belirlemek amacıyla kullanılan Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçek yapısının teorik beklentilerle uyumlu olduğunu göstermiştir. YSKA’nın iki farklı yapıyı ölçtüğü için (tutum ve davranış), bu iki alt ölçek ayrı ayrı faktör analizine tabi tutulmuştur.

SKA-Tutum alt ölçeği, iki temel faktöre ayrılırken, bu faktörlerin su kullanımına yönelik farklı bilişsel ve duyuşsal boyutları temsil ettiği düşünülmektedir. SKA-Davranış alt ölçeğinin tek faktörlü yapısı ise, ölçülen su koruma davranışlarının tek bir genel davranışsal eğilim altında toplandığını işaret etmektedir. Bu sonuçlar, ölçek maddelerinin ilgili oldukları alt ölçeklerde yüksek yük değerlerine sahip olduğunu göstermektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek Geliştirme)

Format: Yazılı Anket

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkinler

Yaş Grubu: Yetişkin Yaş Grubu

Popülasyon Detayları: Türkiye’de yaşayan yetişkin bireyler.

Test Metodolojisi:

YSKA, beşli Likert tipi dereceleme sistemi kullanılarak yanıtlanmaktadır. Derecelendirme sistemi, ölçülen alt ölçeğe göre farklılık göstermektedir:

• Tutum Alt Ölçeği İçin Puanlama: Katılım düzeyini ölçer.
  • Tamamen katılıyorum (5 puan)
  • Katılıyorum (4 puan)
  • Kararsızım (3 puan)
  • Katılmıyorum (2 puan)
  • Kesinlikle katılmıyorum (1 puan)
• Davranış Alt Ölçeği İçin Puanlama: Sıklık düzeyini ölçer.
  • Çok sık (5 puan)
  • Sıkça (4 puan)
  • Ara sıra (3 puan)
  • Oldukça az (2 puan)
  • Hiçbir zaman (1 puan)

Anahtar Kelimeler

Çevre Eğitimi, Sosyal Politika, Su Tasarrufu, Likert Ölçeği, AFA, Psikometri.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Eylem Yıldız Feyzioğlu

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2010

Kullanım İzinleri ve Ücret: Akademik kullanım için genellikle kaynak gösterilerek serbestçe erişilebilir, ancak ticari kullanım veya adaptasyon için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı bilgileri Dergipark üzerinden erişime açıktır: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı bu bağlantıdan indirilebilir: yetiskinlere-yonelik-su-kullanimi-anketi-toad.pdf

Kaynaklar

Yıldız Feyzioğlu, E. ,Akpınar, E. , Ünal Çoban, G. , Capellarro,E. & Ergin, Ö.(2010). Yetişkinlere yönelik Su Kullanımı Anketi’nin geliştirilmesi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 22(22), 91-104.

Yetişkinlere Yönelik Su Kullanımı Anketi Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için yukarıda belirtilen akademik referansa veya sorumlu yazarın e-posta adresine başvurulması gerekmektedir.