Tercih Edilen Bilişsel Stiller Envanteri

Özet

Tercih Edilen Bilişsel Stiller Envanteri, bireylerin bilgi işleme, öğrenme ve karar verme süreçlerinde kullandıkları karakteristik yöntemleri veya eğilimleri ölçmek amacıyla uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle akademik veya mesleki ortamlarda bireylerin sorun çözme yaklaşımlarını ve tercih ettikleri düşünme biçimlerini belirlemeye odaklanmaktadır. Envanter, A. Arıcıoğlu tarafından 2008 yılında hazırlanan doktora tezi kapsamında Türkçeye uyarlanmış ve Psikolojik Danışmanlık alanındaki adayların yardım etme stillerini incelemek amacıyla kullanılmıştır. Bilişsel stillerin, danışman adaylarının profesyonel rollerini nasıl yürüttükleri üzerindeki etkisini anlamak için temel bir değerlendirme sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Bilişsel Stil, Tercih Edilen Stiller, Bilişsel stil Envanteri, Psikolojik Danışmanlık, Yardım Etme Stilleri, Uyarlama Ölçeği, Arıcıoğlu 2008, Psikometri.

Yazarlar

A. Arıcıoğlu (Uyarlayan), Orijinal Ölçek Yazarları (Bilinmiyor).

[quads id=5]

Amaç

Bu envanterin temel amacı, bireylerin farklı durumlara ve görevlere yaklaşırken kullandıkları tutarlı ve karakteristik bilişsel stil tercihlerini saptamaktır. Bilişsel stiller, zekanın “ne kadar” değil, “nasıl” kullanıldığı ile ilgilidir ve genellikle bireyin öğrenme, problem çözme ve karar verme süreçlerini etkiler.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, envanteri Türk kültürüne ve diline uygun hale getirerek, özellikle psikolojik danışman adaylarının mesleki eğitim süreçlerinde sergiledikleri yardım etme stilleri ile bilişsel tercihleri arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Bu sayede, danışmanlık eğitiminde bilişsel farklılıkların rolü daha iyi anlaşılabilir.

Yapı

Tercih Edilen Bilişsel Stiller Envanteri, psikolojideki bilişsel stiller yapısını ölçmektedir. Bilişsel stil, bireylerin bilgiyi algılama, organize etme ve işleme yöntemlerindeki bireysel farklılıkları temsil eden geniş bir kavramdır. Bu yapılar genellikle dikotomi (ikilik) şeklinde tanımlanır (örneğin, analitik vs. bütünsel, yasa koyucu vs. yürütmeci).

Arıcıoğlu’nun (2008) doktora tezinde kullanılan bu uyarlama, büyük ihtimalle, orijinal envanterin tanımladığı belirli bilişsel boyutları (örneğin, Sternberg’in Zihinsel Öz Yönetim Stilleri veya benzeri bir model) Türk örnekleminde geçerli kılmayı hedeflemiştir. Ölçeğin ölçtüğü spesifik alt boyutlar (örneğin, yaratıcı stil, koruyucu stil, hiyerarşik stil vb.) orijinal kaynak materyalde detaylandırılmamış olsa da, ana yapı bilişsel tercihlerin belirlenmesidir.

Geçerlik

Sunulan orijinal kaynak bilgisi, ölçeğin geçerlik (Validity) çalışmalarına dair spesifik bir özet sunmamaktadır (Kaynakta: ‘-‘). Ancak, bir doktora tezi kapsamında yapılan uyarlama çalışmasında, ölçeğin geçerliğini sağlamak için çeşitli istatistiksel yöntemlerin kullanılması beklenir. Bu yöntemler tipik olarak yapı geçerliği (faktör analizi yoluyla), ölçüt bağımlı geçerlik (ilgili dış değişkenlerle korelasyon) ve içerik geçerliğini içerir.

Detaylı geçerlik analizleri ve elde edilen geçerlik katsayıları için, araştırmacıların doğrudan Arıcıoğlu’nun (2008) “Psikolojik danışman adaylarının yardım etme stilleri” başlıklı doktora tezine başvurmaları gerekmektedir. Tezin tam metnine YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim mümkündür.

Güvenirlik

Kaynak verilerde ölçeğin güvenirlik (Reliability) değerlerine ilişkin spesifik bir bilgi bulunmamaktadır (Kaynakta: ‘-‘). Güvenirlik çalışmaları, ölçeğin zaman içinde ve farklı koşullarda tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini gösterir. Bir uyarlama çalışmasında, genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanır ve bu katsayı, envanterin maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı ne derece homojen bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Uyarlama çalışmasının güvenirlik sonuçlarına (örneğin, test-tekrar test güvenirliği veya Cronbach Alfa değerleri) ulaşmak için, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde tamamlanan doktora tezinin metnine başvurulması zorunludur. Bu tür bir ölçeğin psikometrik açıdan sağlam kabul edilmesi için yüksek iç tutarlılık değerleri beklenir.

Faktör Analizi

Tercih Edilen Bilişsel Stiller Envanteri’nin uyarlama sürecinde, orijinal ölçeğin yapısal geçerliğini Türkçe örnekleminde doğrulamak amacıyla faktör analizi (Factor Analysis) kullanılmış olması muhtemeldir. Faktör analizi, ölçek maddelerinin hangi temel bilişsel boyutları temsil ettiğini ve bu boyutların orijinal yapıyla ne kadar örtüştüğünü ortaya koyar. Bu analiz, genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) şeklinde gerçekleştirilir.

Spesifik faktör yükleri, faktör sayıları ve varyans açıklama oranları gibi detaylı istatistiksel sonuçlar, tez çalışmasının metin kısmında yer almaktadır. Bu analizler, ölçeğin Türk kültüründeki bilişsel stiller yapısını doğru bir şekilde temsil edip etmediği konusunda kritik bilgiler sunar.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme formatında, bireyin bilişsel tercihlerini işaretlemesini gerektiren öz bildirim envanteri.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri (Özellikle Psikolojik Danışman Adayları)

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Ölçek, A. Arıcıoğlu’nun doktora tezi kapsamında, psikolojik danışmanlık ve rehberlik alanında eğitim gören lisans veya yüksek lisans öğrencileri üzerinde kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Psikometrik bir envanter olup, bireyin bilişsel süreçlere dair tercihini bir derecelendirme ölçeği üzerinde ifade etmesine dayanır. Derecelendirme formatına dair spesifik bilgi kaynakta eksik olup (Kaynakta: ‘-‘), genellikle 5’li veya 7’li Likert ölçeği kullanıldığı varsayılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öz Bildirim Envanteri, Psikometrik Özellikler, YÖK Ulusal Tez Merkezi, Hacettepe Üniversitesi, Psikolojik Ölçüm, Cronbach Alfa.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilinmiyor

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Çalışmanın Yapıldığı Kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin ticari kullanımı veya serbest dağıtımı hakkında spesifik bir bilgi bulunmamaktadır. Akademik çalışmalarda kullanımı genellikle yazarın iznine veya orijinal ölçeğin telif haklarına tabidir. Doktora tezi kapsamında kullanıldığı için, akademik amaçlı atıf yapılması gereklidir.

Ücret: Ölçeğin kullanımı için herhangi bir ücret bilgisi mevcut değildir.

Test Yılı (Uyarlama): 2008

Kaynaklar

Bu envanterin uyarlanmasına ilişkin birincil ve tek referans, aşağıdaki doktora tezidir:

• Arıcıoğlu, A. (2008). Psikolojik danışman adaylarının yardım etme stilleri (Doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Bu tez çalışmasına ait bağlantı, tez.yok.gov.tr adresinde mevcuttur.

Envanterin orijinal PDF içeriği aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

• tercih-edilen-bilissel-stiller-envanteri-toad.pdf

[quads id=5]

Tercih Edilen Bilişsel Stiller Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri orijinal kaynak içerikte sağlanmadığı için, bu bölümde maddelerin tam metnine ulaşılamadığı belirtilmektedir. Maddelerin tamamına Arıcıoğlu (2008) doktora tezinden ulaşılabilir.

Ölçek maddeleri bu kaynakta mevcut değildir.