İfade Edilen Kızgınlık Ölçeği

Özet

İfade Edilen Kızgınlık Ölçeği (İEKÖ), bireylerin özellikle evlilik veya yakın ilişkiler bağlamında yaşadıkları kızgınlık ve diğer olumsuz duyguları nasıl ifade ettiklerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, Özen ve Sümer (2013) tarafından Türkçe’ye uyarlanmış olup, evlilik ilişkilerindeki duygu ifade biçimlerini dört temel boyutta incelemektedir. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye popülasyonunda geçerliğini ve güvenirliğini kanıtlamıştır.

Ölçek, toplam 20 maddeden oluşmakta ve bireylerin kızgınlık durumlarında sergiledikleri yapıcı, yıkıcı, pasif veya kaçınmacı davranışları 7 dereceli bir Likert tipi derecelendirme sistemiyle değerlendirmektedir. Bu araç, çift terapisi ve ilişki araştırmaları alanlarında önemli bir tanı ve değerlendirme potansiyeline sahiptir.

Anahtar Kelimeler

İfade Edilen Kızgınlık Ölçeği, Kızgınlık İfadesi, Evlilikte Duygu İfadesi, Pasif Kızgınlık, Uyarlama, Psikometri.

Yazarlar

Ayça Özen, Nazlı Sümer

[quads id=5]

Amaç

İfade Edilen Kızgınlık Ölçeği’nin temel amacı, evlilik veya partnerlik ilişkileri içerisinde bireylerin yaşadıkları kızgınlık, üzüntü ve suçluluk gibi güçlü duygusal tepkileri ne şekilde ifade ettiklerini sistematik olarak ölçmektir. Bu ölçek, özellikle çiftlerin çatışma çözme stillerini ve duygusal tepki mekanizmalarını anlamlandırmayı hedeflemektedir.

Ölçeğin uyarlanması, Türk kültüründeki evlilik dinamiklerinde görülen farklı ifade stillerini belirlemeye ve bu stillerin ilişki doyumu üzerindeki etkilerini araştırmaya olanak tanımıştır. Ölçek, klinik uygulamalarda ve akademik araştırmalarda bireylerin ilişki içi iletişim kalitesini değerlendirmek için kritik bir araç görevi görmektedir.

Yapı

İfade Edilen Kızgınlık Ölçeği, bireyin kızgınlık duygusunu yönetme ve ifade etme biçimlerini temsil eden dört ana alt boyuttan oluşan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, duygusal tepkilerin sadece açıkça ifade edilmesini değil, aynı zamanda pasif veya kaçınmacı stratejileri de kapsamaktadır.

Ölçek, toplam 20 maddeden oluşur ve bu maddeler, bireylerin eşleriyle yaşadıkları anlaşmazlıklar sırasında gösterdikleri tipik davranış kalıplarını yansıtır. Alt boyutlar, kızgınlığın hem yıkıcı hem de yapıcı potansiyelini değerlendirerek ilişkinin sağlığı hakkında kapsamlı bir profil sunar.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında, yapı geçerliğini incelemek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. Analiz sonuçları, ölçeğin orijinal yapısına uygun olan dört faktörlü bir çözümü desteklemiştir.

Dört faktörlü çözüm, kadınlar için toplam varyansın % 46.28’ini, erkekler için ise % 48.22’sini açıklamıştır. Bu oranlar, yapısal geçerliğin tatmin edici düzeyde olduğunu göstermektedir. Ayrıca, alt boyutların tümü için faktörler arası korelasyon değerinin .99 bulunması, kadın ve erkek örneklemlerinde faktör yapılarının özdeş olduğunu, yani ölçüm değişmezliğinin (invariance) sağlandığını kanıtlamaktadır. Bu bulgu, ölçeğin cinsiyetler arası karşılaştırmalarda güvenilir bir temele sahip olduğunu işaret eder.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach alfa güvenirlik katsayıları hesaplanarak belirlenmiştir. Elde edilen katsayılar, ölçeğin alt boyutlarının yüksek derecede iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Kadınlar için alt boyutların Cronbach alfa katsayıları sırasıyla .92, .88, .83 ve .82 olarak saptanmıştır. Erkekler için ise bu katsayılar sırasıyla .94, .88, .76 ve .89’dur. Tüm bu değerler, psikometrik standartlara göre mükemmel ve kabul edilebilir düzeyler arasında yer almakta olup, İfade Edilen Kızgınlık Ölçeği’nin güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Yapılan faktör analizi, ölçeğin teorik olarak beklenen dört alt boyutu başarıyla ayrıştırdığını göstermiştir. Bu dört faktör, bireylerin kızgınlık tepkilerini dört farklı ifade stili altında toplamaktadır: Yaygın Kızgınlık, Pasif Kızgınlık, Olumlu/Bütünleyici Kızgınlık ve Kaçınmacı Davranış.

Faktör yapısının hem kadınlar hem de erkekler için yüksek düzeyde özdeşlik göstermesi (faktör eşleşme değeri .99), ölçeğin yapısal tutarlılığını pekiştirmektedir. Bu bulgular, ölçeğin kültürel uyarlama sürecinin başarılı olduğunu ve ölçülen yapının evrensel psikolojik prensiplere uygunluğunu desteklemektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Öz Bildirim Formu)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkinler, özellikle evlilik veya yakın ilişki içerisinde olan bireyler.

Yaş Grubu: Yetişkin

Popülasyon Detayları: Evli veya uzun süreli partnerlik ilişkisi yaşayan bireylerin duygu ifade biçimlerini ölçmek için tasarlanmıştır.

Test Metodolojisi: 7 dereceli ölçek üzerinden değerlendirme (1 = hiçbir zaman, 4 = bazen, 7 = her zaman/sürekli olarak).

Anahtar Kelimeler

Evlilik, İlişki Çatışması, Duygu İfadesi, Psikometrik Özellikler, Cronbach Alfa, Faktör Analizi.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Ayça Özen (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal uyarlama çalışması 2013 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve izinleri için sorumlu yazar Ayça Özen ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Ölçeğin yayımlandığı akademik makaleye şu adresten ulaşılabilir: turkpsikolojiyazilari.com. Ayrıca, ölçeğin orijinal PDF dosyası şu adresten indirilebilir: ifade-edilen-kizginlik-olcegi-toad.pdf.

Kaynaklar

Özen, A. ve Sümer, N. (2013). Evlilikte kızgınlık, üzüntü ve suçluluk duygularının ifade biçimlerinin ölçümü. Türk Psikoloji Yazıları, 16(31), 36-55.

[quads id=5]

İfade Edilen Kızgınlık Ölçeği Maddeleri

Ölçek Yapısı: 4 alt boyut ve 20 madde

• Yaygın Kızgınlık (6 m): Ağır sözlerle saldırırım
• Pasif Kızgınlık (4 m): Hiç yüz vermeyerek sessiz ve soğuk davranırım
• Olumlu/Bütünleyici Kızgınlık (6 m): Problemi çözmeye/durumu düzeltmeye çalışırım
• Kaçınmacı Davranış (4 m): Kızgın olduğum halde, eşime kızgın olmadığımı söylerim