Teknoloji Okuryazarlığı Ölçeği

Özet

Teknoloji Okuryazarlığı Ölçeği (TOÖ), 2011 yılında Emine Özlem Yiğit tarafından doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Ölçeğin temel amacı, Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının teknoloji okuryazarlığı düzeylerini ve bu düzeylerin, teknoloji ile bütünleştirilmiş Sosyal Bilgiler öğretimine yönelik görüşleri üzerindeki etkisini belirlemektir. Bu araç, öğretmen adaylarının modern eğitim süreçlerinde kritik öneme sahip olan teknolojik yeterliliklerini kapsamlı bir şekilde değerlendirmek üzere tasarlanmıştır.

Ölçek geliştirme çalışması, Türkiye bağlamında gerçekleştirilmiş olup, özellikle eğitim alanında görev alacak profesyonellerin teknolojiye yönelik bilgi, beceri ve tutumlarını ölçmeye odaklanmıştır. Ölçek, teknolojik yeterliliğin çok boyutlu doğasını yakalamayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Teknoloji okuryazarlığı, ölçek geliştirme, öğretmen adayları, sosyal bilgiler, psikometri, teknoloji.

Yazarlar

Emine Özlem Yiğit

Amaç

Teknoloji Okuryazarlığı Ölçeği’nin birincil amacı, Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının genel teknoloji okuryazarlığı düzeylerini nicel olarak ölçmektir. İkinci olarak, bu okuryazarlık düzeylerinin öğretmen adaylarının teknoloji entegrasyonuna dair pedagojik yaklaşımlarını ve görüşlerini nasıl etkilediğini analiz etmektir. Bu bağlamda ölçek, eğitim fakültelerinde teknoloji entegrasyonu eğitimlerinin etkinliğini değerlendirmek için bir temel sağlamaktadır.

Ölçek, öğretmen yetiştirme programlarının teknolojiye yönelik mevcut durumu anlamasına ve müfredat içeriklerini çağın gereksinimlerine uygun olarak revize etmesine yardımcı olacak güçlü bir tanı aracı olarak hizmet vermektedir.

Yapı

Ölçek, bireyin teknolojik bilgiyi anlama, kullanma, yönetme, değerlendirme ve etik olarak uygulama becerisini ifade eden teknoloji okuryazarlığı yapısını ölçmektedir. Bu yapı genellikle aşağıdaki temel boyutları içerecek şekilde tasarlanmıştır:

• Teknolojik Bilgi ve Kavramlar: Temel teknolojik ilkeler ve sistemler hakkındaki bilgi düzeyi.
• Teknolojik Süreçler ve Beceriler: Araçları etkin bir şekilde kullanma, sorun giderme ve yeni teknolojilere adapte olma yeteneği.
• Teknolojinin Etkisi ve Etik: Teknolojinin toplum, çevre ve birey üzerindeki etkilerini eleştirel bir şekilde değerlendirme becerisi.

Ölçeğin alt boyutları, öğretmen adaylarının hem teknik yeterliliklerini hem de teknolojiyi öğretim amaçlı kullanmadaki pedagojik yeterliliklerini kapsamaktadır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışması bir doktora tezi içerisinde gerçekleştirilmiş olmasına rağmen, kaynak içerikte geçerlik analizlerine dair spesifik istatistiksel değerler (örneğin, faktör yükleri, uyum indeksleri) belirtilmemiştir. Ancak geliştirme sürecinde, ölçeğin ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla kapsam geçerliği (uzman görüşleri ile) ve yapı geçerliği (Faktör Analizi ile) çalışmalarının yürütülmüş olması beklenmektedir.

Ölçeğin güvenilirliğini artırmak için yapılan geçerlik çalışmaları, genellikle yapı geçerliği kanıtlarını sunar. İlerideki çalışmalarda bu ölçeği kullanacak araştırmacıların, mevcut tezin tam metnini inceleyerek geçerlik analizlerine dair detaylı bilgilere ulaşması gerekmektedir.

Güvenirlik

Kaynak referansta güvenirlik analizlerine dair istatistiksel bir değer (örneğin, iç tutarlılık katsayısı) sunulmamıştır. Standart bir psikometrik ölçek geliştirme sürecinde, güvenirlik genellikle iç tutarlılık katsayısı hesaplanarak belirlenir. Bu amaçla yaygın olarak Cronbach’s Alpha değeri kullanılır.

Ölçeğin maddelerinin tutarlılığını gösteren bu katsayının, ölçeğin farklı uygulamalarda istikrarlı sonuçlar verdiğini göstermesi beklenmektedir. Güvenirlik değerleri için detaylı bilgiye tezin tam metninden ulaşılabilir.

Faktör Analizi

Teknoloji Okuryazarlığı Ölçeği bir geliştirme çalışması olduğu için, ölçeğin altında yatan faktör yapısını belirlemek amacıyla Faktör Analizi (muhtemelen Açımlayıcı Faktör Analizi – AFA) kullanılmıştır. Bu analiz, teknoloji okuryazarlığı yapısının kaç boyuttan oluştuğunu ve hangi maddelerin hangi boyuta ait olduğunu ortaya koyar.

Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin teorik yapıyla ne kadar uyumlu olduğunu gösterir ve ölçeğin çok boyutlu olup olmadığını kanıtlar. Bu analizlerin sonuçları, ölçeğin bilimsel sağlamlığı açısından hayati öneme sahiptir.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme

Format: Likert Tipi (Doktora tezi bağlamında standart bir tutum/yeterlilik ölçeği formatı olduğu varsayılmaktadır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri (Öğretmen Adayları)

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (Yaklaşık 19-25 yaş)

Popülasyon Detayları: Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde Sosyal Bilgiler Öğretmen Adayları.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-report scale)

Anahtar Kelimeler

Teknoloji okuryazarlığı, sosyal bilgiler, öğretmen eğitimi, ölçme ve değerlendirme, doktora tezi, öz bildirim.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geliştirildiği yıl 2011‘dir. Ölçek, bir doktora tezi kapsamında üretildiği için akademik ve ticari olmayan kullanımlar için izinler genellikle yazar Emine Özlem Yiğit ve ilgili üniversite (Marmara Üniversitesi) tarafından belirlenmektedir. Ticari kullanım için yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Bu ölçeğin birincil ve tek referansı, geliştirildiği doktora tezidir. Tezin tam metnine YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir. Tezin orijinal bağlantısı şöyledir: tez.yok.gov.tr

Yiğit, E. Ö. (2011). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının teknoloji okuryazarlığı düzeylerinin ve teknoloji ile bütünleştirilmiş sosyal bilgiler öğretimine yönelik görüşlerinin belirlenmesi (Doktora tezi). Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: teknoloji-okuryazarligi-olcegi-toad.pdf

Teknoloji Okuryazarlığı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri bu kaynak içerikte sunulmamıştır. Maddeler, yukarıda belirtilen doktora tezinin ekler bölümünde veya ilgili PDF belgesinde yer almaktadır. Kullanıcıların ölçek maddelerine erişim için tezin tam metnini incelemeleri gerekmektedir.