Anksiyete Okuryazarlığı Ölçeği

Özet

Anksiyete Okuryazarlığı Ölçeği, bireylerin anksiyete bozuklukları hakkındaki bilgi ve farkındalık düzeylerini ölçmek amacıyla 2019 yılında Türkçe olarak geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, 22 maddeden ve tek bir boyuttan oluşmaktadır. Yapılan psikometrik değerlendirmeler sonucunda, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik düzeylerinin yüksek olduğu saptanmıştır. Özellikle sağlık ve eğitim alanlarında, halkın anksiyete konusundaki bilgi eksikliğini tespit etmek ve buna yönelik müdahale programları geliştirmek için önemli bir kaynak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Anksiyete, Okuryazarlık, Psikometrik, Ölçek Geliştirme, Güvenirlik, Geçerlik, Türkiye

Yazarlar

Saniye GÖKTAŞ, Burcu IŞIKLI, Çiğdem YENİLMEZ, Selçuk METİNTAŞ

Amaç

Anksiyete Okuryazarlığı Ölçeği’nin temel amacı, toplumda anksiyete bozukluklarına ilişkin bilgi düzeyini, bu bozuklukların tanınmasını, nedenlerini, tedavi yöntemlerini ve ilgili damgalanmayı değerlendirmektir. Ölçek, bireylerin anksiyete ile ilgili doğru bilgilere ne ölçüde sahip olduğunu saptayarak, halk sağlığı kampanyalarının ve eğitim materyallerinin etkinliğini artırmayı hedeflemektedir.

Ölçeğin geliştirilmesi, özellikle Türkiye popülasyonunda kültürel olarak uygun ve psikometrik özellikleri kanıtlanmış bir ölçüm aracına olan ihtiyacı karşılamak için gerçekleştirilmiştir. Bu araç, klinisyenlere ve araştırmacılara, anksiyete okuryazarlığı düzeyinin ruh sağlığı hizmetlerine erişim ve tedavi arayışındaki rolünü inceleme fırsatı sunar.

Yapı

Ölçek, literatürde tanımlanan “Anksiyete Okuryazarlığı” yapısal alanını ölçmektedir. Bu yapı, sadece anksiyete belirtilerini bilmekten öte, bu durumların tıbbi bir sorun olduğunu kabul etmeyi, uygun yardım kaynaklarını tanımayı ve yanlış inanışlardan uzak durmayı içerir.

Ölçek, tek boyutlu bir yapıya sahiptir ve bu boyut, genel olarak bireyin anksiyete hakkındaki bilgi ve farkındalık seviyesini temsil eder. Ölçek maddeleri, anksiyete bozukluklarının doğasına, semptomlarına ve tedaviye yönelik tutumlara dair çeşitli ifadeleri kapsamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliğini test etmek amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. AFA sonuçlarına göre, ölçek maddelerinin faktör yüklerinin 0,30’dan büyük olduğu tespit edilmiştir ki bu, maddelerin ilgili faktöre yeterli düzeyde katkı sağladığını göstermektedir.

DFA bulguları, tek faktörlü yapının verilerle uyumunun kabul edilebilir düzeylerde olduğunu ortaya koymuştur. Uyum indekslerinin (örneğin, CFI, TLI, RMSEA) literatürde belirlenen kabul sınırları içerisinde yer alması, ölçeğin teorik yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda Anksiyete Okuryazarlığı Ölçeği’nin Cronbach alfa katsayısı 0,88 olarak saptanmıştır.

Bu değer (0.88), psikometrik standartlara göre mükemmel düzeyde bir iç tutarlılığa işaret etmektedir. Bu yüksek güvenirlik düzeyi, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı örneklemlerde benzer sonuçlar üretme yeteneğinin güçlü olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal özellikleri Faktör Analizi ile detaylı olarak incelenmiştir. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin tek faktörlü bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir. Bu tek faktörlü yapı, toplam varyansın %58,2’sini açıklamaktadır. Bu oran, tek boyutlu bir ölçek için oldukça yüksek ve tatmin edici bir açıklama gücüdür.

Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ise, AFA ile elde edilen tek faktörlü yapının teorik model olarak veri setine uygunluğunu doğrulamıştır. Uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olması, Anksiyete Okuryazarlığı Ölçeği’nin güçlü bir yapısal geçerliliğe sahip olduğunu teyit etmektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Developmental)

Format: 22 maddeden oluşan, tek boyutlu Likert benzeri bilgi testi formatındadır.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon (Özellikle yetişkinler ve üniversite öğrencileri üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır).

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Ölçeğin psikometrik özellikleri, Türkiye’deki üniversite öğrencileri ve/veya genel toplum örneklemi üzerinde değerlendirilmiştir.

Test Metodolojisi: Bilişsel bilgi düzeyini ölçen ifadeler sunulur. Yanıtlar, üç seçenekli bir derecelendirme sistemi kullanılarak toplanır.

Derecelendirme:

• Doğru
• Yanlış
• Bilmiyorum

Anahtar Kelimeler

Ruh Sağlığı, Anksiyete Bozukluğu, Psikometri, Faktör Yükü, İç Tutarlılık, Saniye Göktaş

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Saniye GÖKTAŞ

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Göktaş ve arkadaşları tarafından 2019 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımına yönelik izinler için sorumlu yazar Saniye GÖKTAŞ ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için özel izinler gerekebilir. Ölçek, 2019 yılında geçerlik ve güvenirlik çalışmaları tamamlanarak kullanıma sunulmuştur.

Kaynaklar

Göktaş, S., Işıklı, B., Yenilmez, Ç., Metintaş, S. (2019). Anksiyete Okuryazarlığı Ölçeği’nin Türkçe geçerlilik ve güvenilirliğinin değerlendirilmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 33(2), 167-174.

Anksiyete Okuryazarlığı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek 22 madde ve tek boyuttan oluşmaktadır.

Anksiyete bozukluğu olan insanlar genelde dağınık ve anlaşılmayacak şekilde konuşurlar.

Ölçeğin orijinal PDF dökümanına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

anksiyete-okuryazarligi-olcegi-toad.pdf

Ek bağlantı: toad.halileksi.net