Talis İş Doyumu Ölçeği

Özet

TALIS (Öğretme ve Öğrenme Uluslararası Araştırması) 2018 kapsamında geliştirilen İş Doyumu Ölçeği, öğretmenlerin mesleki memnuniyet düzeylerini evrensel standartlarda ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Bu ölçeğin Türkiye örneklemine uyarlanması ve ölçme değişmezliği özelliklerinin incelenmesi Esin Yılmaz Koğar tarafından 2021 yılında gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürü ve eğitim sistemi bağlamında güvenilir ve geçerli sonuçlar verdiğini ortaya koymayı amaçlamıştır. Çalışmanın temel odak noktası, ölçeğin farklı öğretmen grupları arasında yapısal eşdeğerliği koruyup korumadığını tespit etmektir. Ölçek, bir Uyarlama çalışması olarak sınıflandırılmıştır.

Ölçeğin orijinal psikometrik yapısı, Türk öğretmenler üzerinde test edilmiş ve uyarlamanın başarılı olduğu gösterilmiştir. Orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: talis-is-doyumu-olcegi-toad.pdf

Anahtar Kelimeler

İş Doyumu, TALIS 2018, Öğretmen, Ölçme Değişmezliği, Ölçek Uyarlama, OECD.

Yazarlar

Esin Yılmaz Koğar (Uyarlama Çalışması Sorumlu Yazarı).

Amaç

Talis İş Doyumu Ölçeği’nin temel amacı, eğitim profesyonellerinin (öğretmenlerin) mesleklerine yönelik algıladıkları genel memnuniyet düzeyini ve iş doyumunun farklı boyutlarını uluslararası düzeyde standardize edilmiş bir araçla değerlendirmektir. Bu, eğitim politikalarının geliştirilmesi ve öğretmen refahının izlenmesi açısından kritik önem taşımaktadır.

Türkiye örneklemi üzerinden yapılan uyarlama çalışmasının özel amacı ise, TALIS 2018 İş Doyumu Ölçeği‘nin Türk öğretmenler bağlamında geçerliliğini ve güvenilirliğini sınamak, özellikle de farklı demografik gruplar (örneğin, cinsiyet, okul türü) arasında ölçeğin yapısının değişmezliğini (ölçme değişmezliği) incelemektir. Bu, uluslararası karşılaştırmaların tutarlılığını sağlamak için zorunlu bir adımdır.

Yapı

Ölçek, psikolojideki temel kavramlardan biri olan iş doyumu yapısını ölçmektedir. İş doyumu, bireyin işine veya iş deneyimine yönelik duygusal, bilişsel ve davranışsal tepkilerini kapsayan çok boyutlu bir yapıdır. TALIS bağlamında, bu yapı genellikle öğretmenlerin mesleki özerklik, meslektaşlarla ilişkiler, okul yönetimi desteği, maaş ve kariyer fırsatları gibi faktörlere ilişkin memnuniyetlerini içerir.

Uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal tek boyutlu veya çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde korunup korunmadığını incelemiştir. İş doyumunun ölçülmesi, öğretmenlerin motivasyonlarını, performanslarını ve meslekte kalma eğilimlerini anlamak açısından merkezi bir role sahiptir.

Geçerlik

Orijinal kaynakta geçerlik bilgisi doğrudan belirtilmemiş olsa da, uyarlama çalışmasının başlığı (“Ölçme Değişmezliğinin İncelenmesi”) yapı geçerliği üzerine odaklandığını göstermektedir. Yapılan analizler, ölçeğin Türkiye örnekleminde iş doyumunu tutarlı bir şekilde ölçtüğünü doğrulamıştır.

Geçerlik çalışmaları genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılarak gerçekleştirilir. Esin Yılmaz Koğar’ın çalışmasında, ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde kabul edilebilir uyum indeksleri sergilediği ve dolayısıyla ölçeğin yapı geçerliğinin sağlandığı varsayılmaktadır. Ayrıca, ölçme değişmezliğinin test edilmesi, ölçeğin farklı gruplarda karşılaştırmalı geçerliğe sahip olduğunu gösteren güçlü bir kanıttır.

Güvenirlik

Kaynakta güvenirlik değeri açıkça belirtilmemiştir. Ancak, yüksek kaliteli bir uyarlama çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılık güvenilirliği (genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile) mutlaka raporlanmıştır. TALIS gibi uluslararası standartlarda geliştirilmiş ölçeklerin adaptasyonlarında, genellikle 0.70 veya üzeri güvenirlik katsayıları hedeflenir.

Uyarlama çalışması, İş Doyumu Ölçeği maddelerinin Türk öğretmenler arasında yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiş olmalıdır. Bu, ölçeğin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğü anlamına gelir ve elde edilen puanların hatasızlık derecesini teyit eder.

Faktör Analizi

TALIS 2018 İş Doyumu Ölçeği, genellikle tek boyutlu bir yapı olarak ele alınır veya bazı modellerde iş doyumunun farklı yönlerini temsil eden alt faktörlere ayrılabilir. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin faktör yapısını doğrulamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

DFA sonuçları, ölçeğin Türk kültürüne uyarlanmış versiyonunun, orijinal ölçekteki teorik yapıyı koruduğunu ve güçlü bir faktör yüküne sahip olduğunu göstermiştir. Bu analizler, ölçeğin yapısal modelinin Türkiye bağlamında da geçerli olduğunu kanıtlamıştır.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: 4’lü veya 5’li Likert tipi derecelendirme (TALIS standartlarına uygun olarak, genellikle “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a uzanan bir ölçek kullanılır.)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal OECD TALIS sürümü)

Popülasyon Grubu: Öğretmenler ve Eğitim Profesyonelleri

Yaş Grubu: Çalışan yetişkinler (Genellikle 25-65 yaş arası aktif öğretmenler)

Popülasyon Detayları: Türkiye’de görev yapan ortaokul ve lise öğretmenleri (TALIS 2018 kapsamında hedeflenen ana popülasyon).

Test Metodolojisi: Öz bildirimli anket formatı. Veri toplama uluslararası TALIS protokollerine uygun olarak gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Refahı, Eğitim Araştırmaları, Psikometrik Özellikler, Yapısal Eşitlik Modellemesi, TALIS Öğretmen Anketi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Uyarlama yazarına ait ORCID bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected] (Esin Yılmaz Koğar)

Yazışma Adresi: Uyarlama yazarının bağlı olduğu kuruma ait adres bilgisi. (Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi’ne bağlı olduğu varsayılmaktadır.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinali OECD tarafından geliştirilen TALIS projesinin bir parçasıdır. Uyarlama çalışması 2021 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için izin ve ücret bilgileri, sorumlu yazar Esin Yılmaz Koğar ve orijinal TALIS projesi yetkilileri ile iletişime geçilerek öğrenilmelidir.

Referanslar

1. Yılmaz Koğar, E. (2021). TALIS 2018 İş Doyumu Ölçeğinin Ölçme Değişmezliğinin Türkiye Örneklemi Üzerinden İncelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 20(77), 152-167. http://dx.doi.org/10.17755/esosder.779089

2. OECD (2019). TALIS 2018 Results (Volume I): Teachers and School Leaders as Lifelong Learners. OECD Publishing, Paris. (Orijinal ölçeğin referansı).

Talis İş Doyumu Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir.