Yükseköğrenim Yaşam Doyumu Ölçeği

Özet

Yükseköğrenim Yaşam Doyumu Ölçeği (YYDÖ), üniversite öğrencilerinin yükseköğrenim deneyimlerinden genel olarak elde ettikleri yaşam doyumu düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. Ölçek, özellikle öğrencilerin akademik, sosyal ve idari ortamlara yönelik algılarını içeren, yükseköğrenime özgü memnuniyet boyutlarını kapsamaktadır. 2016 yılında Erol ve Yıldırım tarafından geliştirilen bu ölçek, Türk yükseköğrenim bağlamına uygun, geçerli ve güvenilir bir ölçüm sağlamayı hedeflemektedir.

Ölçeğin geliştirme süreci, kapsamlı geçerlik ve güvenirlik analizlerini içermiş olup, elde edilen bulgular, YYDÖ’nün üniversite öğrencilerinin genel yaşam kalitesini ve üniversite deneyimlerinden duydukları memnuniyeti değerlendirmede etkili bir araç olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Yükseköğrenim, Üniversite Öğrencileri, Yaşam Doyumu, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Öğrenci Refahı.

Yazarlar

Murat Erol, İbrahim Yıldırım

Amaç

Yükseköğrenim Yaşam Doyumu Ölçeği’nin temel amacı, üniversite öğrencilerinin eğitim aldıkları kurum, aldıkları eğitim, sosyal çevre ve genel öğrenci yaşamına dair memnuniyetlerini çok boyutlu olarak ölçmektir. Geliştiriciler, mevcut genel yaşam doyumu ölçeklerinin yükseköğrenime özgü dinamikleri yakalayamadığı varsayımından hareketle, bu spesifik bağlama odaklanan bir araç oluşturmayı amaçlamışlardır.

Bu araç, eğitim araştırmacılarına ve üniversite yöneticilerine, öğrencilerin memnuniyet düzeylerini belirleyerek eğitim kalitesini artırma ve öğrenci refahını destekleme stratejileri geliştirmede somut veriler sunmak için tasarlanmıştır. Ölçek, öğrencilerin üniversite deneyimlerini subjektif değerlendirmelerini standart bir şekilde toplamayı mümkün kılmaktadır.

Yapı

Ölçek, bireylerin yükseköğrenim kurumlarındaki deneyimlerinden kaynaklanan genel yaşam doyumu düzeyini ölçen bir yapıyı temsil etmektedir. Bu yapı, öğrencinin akademik başarı beklentileri, üniversitenin sunduğu fırsatlar, öğretim üyeleriyle ilişkiler, idari hizmetler ve üniversite ortamına yönelik genel olumlu/olumsuz duygular gibi faktörleri içermektedir.

YYDÖ, genel yaşam doyumu kavramının eğitim bağlamına uyarlanmış hali olup, öğrencilerin üniversitelerini tekrar tercih etme isteği, beklentilerinin karşılanma düzeyi ve üniversite öğrencisi olmaktan duydukları gurur gibi spesifik göstergeler üzerinden bu doyumu değerlendirmektedir. Ölçek toplam 29 maddeden oluşmaktadır.

Geçerlik

Yükseköğrenim Yaşam Doyumu Ölçeği’nin geçerliliği, kapsamlı istatistiksel analizlerle incelenmiştir. Yapılan çalışmalar neticesinde ölçeğin hem yapı geçerliliği hem de ölçüt geçerliliği yeterli düzeyde bulunmuştur.

Yapı geçerliliği, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü göstermektedir. Bu, genellikle faktör analizi yöntemleri (açımlayıcı ve doğrulayıcı) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Ölçüt geçerliği ise ölçek puanlarının, teorik olarak ilişkili olması beklenen diğer dış ölçütlerle (örneğin, genel yaşam doyumu ölçekleri veya akademik başarı göstergeleri) ne derece korelasyon gösterdiğini belirlemek için kullanılmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçüm tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek üzere iki temel yöntemle incelenmiştir: iç tutarlılık katsayısı ve test-tekrar test güvenilirliği.

İç tutarlılık analizi için Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı kullanılmıştır. Bu katsayının yüksek olması, ölçek maddelerinin birbirleriyle tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir. Ayrıca, zaman içindeki kararlılığını belirlemek amacıyla test-tekrar test yöntemi uygulanmıştır. Bu yöntem, aynı öğrencilere farklı zamanlarda uygulanan ölçek sonuçlarının korelasyonunu inceleyerek, ölçek puanlarının zamana karşı ne kadar dirençli olduğunu ortaya koymuştur.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde, maddelerin altında yatan faktör yapısını belirlemek amacıyla faktör analizleri (büyük olasılıkla Açımlayıcı Faktör Analizi) kullanılmıştır. Bu analizler, 29 maddelik ölçeğin kaç boyuttan oluştuğunu ve her bir boyutun yükseköğrenim yaşam doyumunun hangi yönünü temsil ettiğini saptamıştır.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin teorik yapısını destekler nitelikte olup, yükseköğrenim doyumunun sadece tek bir genel faktörden ibaret olmadığını, aynı zamanda akademik, sosyal ve kurumsal memnuniyet gibi alt boyutları da içerdiğini doğrulamıştır. Bu çok boyutlu yapı, öğrencilerin üniversite deneyimlerini daha detaylı analiz etme imkanı sunar.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: Likert tipi, beşli derecelendirmeli. Puanlama şu şekildedir: (hiç katılmıyorum=1, katılmıyorum=2, kısmen katılıyorum=3, katılıyorum=4, tamamen katılıyorum=5). Ölçek toplam 29 madde içermektedir.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri (Yükseköğrenim seviyesindeki bireyler).

Yaş Grubu: Genç yetişkinlik dönemi (Tipik olarak 18-25 yaş aralığı).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerde öğrenim gören lisans ve ön lisans öğrencileri.

Test Metodolojisi: Öz bildirim envanteri.

Anahtar Kelimeler

Öğrenci Memnuniyeti, Cronbach Alfa, Test-Tekrar Test, Kurumsal Değerlendirme, Yükseköğrenim, Psikometri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilinmiyor

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Makale referansında belirtilen ilgili kurum adresi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Murat Erol ve İbrahim Yıldırım tarafından 2016 yılında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanım izni ve olası ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazarlarla doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Ölçeğin orijinal makalesi Dergipark üzerinden erişime açıktır.

Kaynaklar

Erol, M. ve Yıldırım, İ. (2016). Yükseköğrenim yaşam doyumu ölçeğinin geliştirilmesi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 12(1), 221-243.

Makalenin orijinal bağlantısı: dergipark.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyaları aşağıdan indirilebilir:

• yuksekogrenim-yasam-doyumu-olcegi-toad.pdf
• yuksekogrenim-yasam-doyumu-olcegi-toad.pdf

Yükseköğrenim Yaşam Doyumu Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

YYDÖ’de 29 madde bulunmaktadır. Örnek maddeler aşağıdadır:

1. Tekrar tercih yapacak olsam yine bu üniversiteyi seçerim.
2. Bu üniversite birçok yönüyle beklentilerimi karşıladı.
3. Bu üniversitede aldığım eğitimle ideallerimi gerçekleştireceğimden eminim.
4. Bu üniversitenin öğrencisi olmaktan gurur duymaktayım.
5. Öğretim üyelerinin öğrencilere değer vermediği kanısındayım.
6. Üniversite yönetiminin öğrencilere değer vermediği kanısındayım.