St. George Solunum Anketi

Özet

St. George Solunum Anketi (SGSA), kronik solunum yolu hastalıkları olan bireylerin sağlık durumlarını ve yaşam kalitesini ölçmek amacıyla geliştirilmiş, yaygın olarak kullanılan bir öz bildirim ölçeğidir. Bu akademik giriş, ölçeğin Türkçe versiyonunun (SGSA-T) psikometrik özelliklerini inceleyen Polatlı ve arkadaşları (2013) çalışmasına dayanmaktadır. Çalışma, ölçeğin Türk popülasyonunda yüksek düzeyde geçerlilik ve güvenilirliğe sahip olduğunu ortaya koymuştur. SGSA, özellikle Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) ve astım gibi rahatsızlıkların hastalar üzerindeki etkilerini değerlendirmede klinik ve araştırma ortamlarında kritik bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

St. George Solunum Anketi, SGSA, Yaşam Kalitesi, Solunum Hastalıkları, KOAH, Güvenilirlik, Geçerlilik, Psikometri.

Yazarlar

Mehmet Polatlı, Abdullah Yorgancıoğlu, Özgür Aydemir, Nazan Y. Demirci, Gülistan Kırkıl, Seher A. Naycı, Gülşen Günakan.

Amaç

St. George Solunum Anketinin temel amacı, solunum hastalıklarının neden olduğu semptomlar, aktivitelerdeki kısıtlılıklar ve psikososyal etkiler dahil olmak üzere hastanın sağlıkla ilgili yaşam kalitesini kapsamlı bir şekilde değerlendirmektir. Bu ölçek, hastalığın şiddetini objektif fizyolojik ölçümlerin ötesinde, hastanın kendi algısı üzerinden ortaya koyarak tedavi yanıtlarını ve hastalığın seyrini izlemeyi sağlar.

Polatlı ve arkadaşlarının (2013) çalışmasının özel amacı, orijinal İngilizce St. George Solunum Anketinin Türkçe diline kültürel ve dilsel olarak uyarlanmasını sağlamak ve bu uyarlanan versiyonun (SGSA-T) Türk popülasyonunda psikometrik açıdan sağlam ve güvenilir olduğunu kanıtlamaktır. Bu adaptasyon çalışması, klinik araştırmaların ve tedavi takibinin Türkiye’de standart bir araçla yapılabilmesi için önemli bir adım teşkil etmiştir.

Yapı

SGSA, kronik solunum hastalığının üç temel boyutunu ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder: Semptomlar (solunumla ilgili belirtilerin sıklığı ve şiddeti), Aktivite (fiziksel aktivitelerdeki kısıtlılıklar) ve Etkiler (psikososyal işlevsellik, sosyal yaşam ve uyku üzerindeki etkiler). Ölçek, bu alt boyutların her biri için ayrı puanlar üretmenin yanı sıra, genel sağlık durumu bozukluğunu yansıtan bir toplam puan da sunar.

Ölçekteki maddeler, bireyin solunum sorunlarının günlük yaşam üzerindeki etkilerini ne ölçüde deneyimlediğini sorgular. Yüksek puanlar, solunum rahatsızlığına bağlı yaşam kalitesinde daha kötü bir durumu veya daha büyük bir bozulmayı işaret ederken, düşük puanlar daha iyi bir sağlık durumunu gösterir. Bu yapı, hastalığın sadece fiziksel değil, aynı zamanda duygusal ve sosyal yükünü de değerlendirmeye olanak tanır.

Geçerlik

Türkçe versiyonunun geçerlilik analizleri, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir. Yapılan geçerlilik çalışmalarında, ölçeğin alt ölçekleri arasında yüksek ve anlamlı düzeyde korelasyon bulunmuştur. Bu bulgu, alt ölçeklerin her ne kadar farklı boyutları ölçse de, genel olarak aynı temel yapının (sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi) bileşenleri olduğunu desteklemektedir.

Çalışma, ayrıca SGSA-T’nin bilinen gruplar arasında ayrım yapma yeteneği (diskriminant geçerlilik) ve diğer klinik ölçütlerle beklenen yönlerde ilişki kurma (kriter geçerliliği) kapasitesi açısından da güçlü kanıtlar sunmuştur. Bu sonuçlar, ölçeğin kronik solunum hastalarının yaşam kalitesini değerlendirmede uluslararası standartlara uygun bir araç olduğunu doğrular.

Güvenirlik

St. George Solunum Anketinin Türkçe versiyonunun güvenirliği, hem iç tutarlılık hem de zamana bağlı kararlılık açısından incelenmiştir. İç tutarlılık analizi sonucunda, ölçeğin genelinde yüksek düzeyde bir tutarlılık olduğu saptanmıştır. Toplam ölçek için Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı 0.88 olarak belirlenmiştir.

Alt ölçeklerin iç tutarlılık katsayıları sırasıyla 0.88, 0.81 ve 0.81 olarak rapor edilmiştir; bu değerler, her bir alt boyutun kendi maddeleri arasında güçlü bir homojenliğe sahip olduğunu gösterir. Ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını ölçen test-tekrar test korelasyonu, alt ölçekler için sırasıyla 0.98, 0.98 ve 0.96 gibi son derece yüksek değerler; toplam ölçek için ise 0.90 bulunmuştur. Bu sonuçlar, SGSA-T’nin zaman içinde tutarlı ve güvenilir ölçümler sağladığını kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Polatlı ve arkadaşlarının geçerlilik çalışmasında, orijinal ölçeğin yapısal modeli temel alınmıştır. St. George Solunum Anketinin çok boyutlu yapısı, teorik olarak Semptomlar, Aktivite ve Etkiler olmak üzere üç temel faktörden oluşmaktadır. Türkçe adaptasyon sürecinde yapılan faktör analizleri (genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi), bu üç temel faktörün Türk popülasyonunda da geçerli olduğunu ve maddelerin beklendiği gibi ilgili faktörlere yüklendiğini ortaya koymuştur.

Bu yapısal uyum, SGSA’nın orijinal İngilizce versiyonu ile Türkçe versiyonu arasında yapısal eşdeğerlik bulunduğunu gösterir. Faktör yüklerinin ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olması, ölçeğin kültürel adaptasyonunun başarılı olduğunu ve klinik araştırmalarda güvenle kullanılabileceğini teyit etmektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Öz Bildirim Ölçeği (Sağlık Durumu ve Yaşam Kalitesi Değerlendirmesi)

Format: Genellikle Evet/Hayır veya frekans tabanlı yanıt formatlarını içeren çok maddeli anket yapısı.

Mevcut Diller: Türkçe (Türkçe Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması 2013 yılında yayınlanmıştır.)

Popülasyon Grubu: Kronik Solunum Hastalığı (KOAH, Astım vb.) tanısı almış yetişkin hastalar.

Yaş Grubu: Yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Çalışma genellikle stabil solunum hastalığı olan, ayakta tedavi gören veya takip edilen hastalardan oluşan klinik örneklemler üzerinde gerçekleştirilir.

Test Metodolojisi: Psikometrik Adaptasyon ve Doğrulama Çalışması.

Anahtar Kelimeler

Solunum Fonksiyonu, Akciğer Hastalıkları, Sağlık Çıktıları, Psikometrik Özellikler, Tıbbi Araştırmalar, Kronik Hastalık Yönetimi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Mehmet POLATLI

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

St. George Solunum Anketinin orijinal versiyonu (SGRQ), akademik amaçlı kullanım için izin gerektiren ve bazen ticari kullanım için ücretli olabilen telif hakkına sahip bir araçtır. Türkçe geçerlilik çalışması 2013 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin Türkçe versiyonunu kullanmak için, sorumlu yazar Mehmet Polatlı veya orijinal ölçeğin telif hakkı sahipleri ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: st-george-solunum-anketi-toad.pdf

Kaynaklar

Polatlı, M., Yorgancıoğlu, A., Aydemir, Ö., Demirci, N. Y., Kırkıl, G., Naycı, S. A., … & Günakan, G. (2013). St. George solunum anketinin Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği. Tuberk Toraks, 61(2), 81-87.

St. George Solunum Anketinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Bu akademik girişe esas teşkil eden kaynak içerikte, St. George Solunum Anketinin maddeleri listelenmemiştir. Maddelerin tam listesi ve puanlama yönergeleri için, ilgili referans makaleye (Polatlı et al., 2013) başvurulması veya sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçek, genellikle solunumla ilgili semptomların sıklığı, fiziksel aktivite kısıtlamaları ve hastalığın sosyal yaşama etkileri üzerine odaklanan 50’den fazla madde içerir.