Ağır Solunum Yetmezliği Anketi

Özet

Ağır Solunum Yetmezliği Anketi (ASY A), orijinal adı Severe Respiratory Insufficiency (SRI) Questionnaire olan ölçeğin Türkçe diline adaptasyon çalışması sonucu elde edilmiş bir araçtır. Bu ölçek, özellikle kronik ve ağır solunum yetmezliği yaşayan hastaların sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi düzeylerini ve bu durumun günlük yaşam üzerindeki etkilerini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, 2017 yılında Ergan ve arkadaşları tarafından Türkçeye çevrilmiş ve kültürel uyarlaması yapılmıştır.

ASY A, solunum yetmezliği tanısı almış bireylerin fiziksel, psikososyal ve semptomlarla ilgili boyutlardaki zorluklarını değerlendirerek, tedavi yanıtlarını ve hastalığın ilerlemesini izlemede klinisyenlere önemli veriler sunar. Ölçeğin Türkiye’deki kullanımı, bu hasta grubunun yaşam kalitesini standart ve güvenilir bir yöntemle değerlendirmeyi mümkün kılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ağır Solunum Yetmezliği, Severe Respiratory Insufficiency, SRI Questionnaire, Yaşam Kalitesi, Transkültürel Adaptasyon, Solunum Hastalıkları, Psikometri.

Yazarlar

Begüm Ergan, Gökhan Dabak, Önder Şenbaklavacı, Serap Uslu, Wolfgang Wındısch.

Amaç

Ağır Solunum Yetmezliği Anketinin temel amacı, kronik ağır solunum yetmezliği (ASY) olan hastaların sağlıkla ilişkili yaşam kalitesini (HRQoL) kapsamlı bir şekilde değerlendirmektir. Bu ölçek, solunum yetmezliğinin fiziksel fonksiyon, duygusal durum, sosyal etkileşimler ve semptom yükü üzerindeki etkilerini nicelleştirmeyi hedefler.

Ölçek, hastaların kendi algıladıkları sağlık durumlarını ölçerek, non-invaziv ventilasyon (NIV) gibi tedavi yöntemlerinin etkinliğini değerlendirmede ve uzun süreli hasta takibinde önemli bir araç olarak kullanılmak üzere Türkçeye uyarlanmıştır. Orijinal ölçek, bu hasta grubuna özgü zorlukları yakalamak için tasarlanmıştır ve adaptasyon çalışması, ölçeğin Türkiye’deki klinik ve araştırma ortamlarında geçerliliğini sağlamayı amaçlamıştır.

Yapı

ASY A, Solunum Yetmezliğinin neden olduğu çok boyutlu zorlukları ölçen bir yapıyı temel alır. Orijinal SRI Anketi genellikle birden fazla alt boyuttan oluşur (örneğin, fiziksel fonksiyon, psikososyal fonksiyon, uyku, semptom yükü). Türkçe uyarlamasının da bu yapısal bütünlüğü koruması beklenmektedir.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, hastalığın bireyin genel yaşam kalitesi üzerindeki etkisidir. Bu, sadece fizyolojik durumu değil, aynı zamanda hastanın psikolojik dayanıklılığını, sosyal katılımını ve günlük aktiviteleri gerçekleştirme yeteneğini de içerir. Adaptasyon çalışması, bu yapısal geçerliliğin Türk kültüründe de tutarlı olduğunu göstermeyi amaçlamıştır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlamasına ait geçerlik verileri, kaynak içerikte detaylandırılmamıştır. Ancak, Ergan ve arkadaşlarının (2017) çalışması, ölçeğin Türkçeye çevirisi ve transkültürel adaptasyonu sürecini kapsamaktadır. Bu süreç, genellikle dilsel ve kavramsal eşdeğerliği sağlamanın yanı sıra, yapı geçerliği (örneğin, faktör analizi) ve kriter geçerliği gibi psikometrik değerlendirmeleri de içerir.

Detaylı geçerlik sonuçları için, kullanıcıların Ergan, Dabak ve arkadaşları tarafından 2017 yılında yayımlanan “Severe Respiratory Insufficiency (SRI) anketinin Türkçeye çevirisi ve transkültürel adaptasyonu” başlıklı makaleye başvurmaları gerekmektedir.

Güvenirlik

Ağır Solunum Yetmezliği Anketinin güvenirlik bilgileri, kaynak içerikte belirtilmemiştir. Adaptasyon çalışmalarında güvenirlik, genellikle iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenilirliği gibi yöntemlerle değerlendirilir.

Ölçeğin Türkçe versiyonunun güvenilirliğini tam olarak anlamak için, 2017 tarihli adaptasyon makalesinin incelenmesi zorunludur. Yüksek güvenilirlik değerleri, ölçeğin aynı bireyden farklı zamanlarda veya farklı maddeler aracılığıyla tutarlı sonuçlar ürettiğini gösterir, bu da klinik ve araştırma uygulamaları için kritik öneme sahiptir.

Faktör Analizi

Ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde korunup korunmadığını belirlemek amacıyla faktör analizi yapılması, transkültürel adaptasyonun önemli bir adımıdır. Kaynak metin bu bilgiyi içermese de, adaptasyon çalışmasının, ölçeğin çok boyutlu yapısını (örneğin, 4 veya 5 alt boyut) doğrulamak için doğrulayıcı veya açıklayıcı faktör analizi tekniklerini kullanmış olması muhtemeldir. Bu analizler, ölçeğin teorik yapısının geçerliliğini destekler.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Derecelendirme formatı (Orijinal ölçek genellikle Likert tipi bir derecelendirme kullanır.)

Language Available: Türkçe, Orijinal İngilizce (ve diğer uyarlanmış diller)

Population Group: Ağır Kronik Solunum Yetmezliği olan Hastalar

Age Group: Yetişkinler

Population Details: Non-invaziv mekanik ventilasyon (NIV) kullanan veya kullanması gereken şiddetli solunum yetmezliği hastaları.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Questionnaire)

Anahtar Kelimeler

SRI, Kronik Hastalık, Solunum Fonksiyonu, Yaşam Kalitesi, Akciğer Hastalığı, Uyarlama Çalışması, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Begüm Ergan

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Begüm Ergan (İletişim adresi adaptasyon makalesinde bulunabilir.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanım izinleri ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Begüm Ergan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik çalışmalarda genellikle referans gösterilerek kullanım izni alınır.

Test Yılı: Türkçe Adaptasyon Çalışması Yayın Yılı: 2017.

PDF: Ölçeğin PDF formatındaki hali aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir. Orijinal PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: agir-solunum-yetmezligi-anketi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Ergan, B., Dabak, G., Şenbaklavacı, Ö., Uslu, S. ve Wındısch, W. (2017). ”Severe Respiratory Insufficiency (SRI)” anketinin Türkçeye çevirisi ve transkültürel adaptasyonu. Tuberk Toraks, 65(1), 66-68.

Ağır Solunum Yetmezliği Anketinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Ağır Solunum Yetmezliği Anketinin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için lütfen yukarıda belirtilen PDF dosyasını inceleyiniz veya sorumlu yazar ile iletişime geçiniz.