Spreitzer’nin Psikolojik Güçlülük Ölçeği

Özet

Spreitzer’nin Psikolojik Güçlülük Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması, bireylerin iş ortamına yönelik motivasyonel yönelimlerini ve aktif iş rolü oryantasyonlarını ölçmek üzere tasarlanmış 12 maddelik bir araçtır. Bu ölçek, psikolojik güçlülük kavramını oluşturan dört temel bilişsel boyutu (anlam, yeterlilik, kendi kaderini tayin ve etki) değerlendirmektedir. Ölçek, 2010 yılında Üner ve Turan tarafından Türk kültürüne uyarlanmış ve özellikle halk sağlığı alanındaki çalışanların güçlülük düzeylerini belirlemek amacıyla kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik Güçlülük, Örgütsel Psikoloji, Güçlendirme, Spreitzer, Uyarlama, Likert Ölçeği, Yapı Geçerliliği, İkinci Dereceden Faktör Analizi.

Yazarlar

Ölçeğin orijinal geliştiricisi Gretchen M. Spreitzer’dır. Türkçe uyarlama ve geçerlik-güvenirlik çalışması 2010 yılında Sarp Üner ve Seda Turan tarafından gerçekleştirilmiştir.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin iş ortamına yönelik motivasyonel yönelimlerini ve iş rollerine dair algılarını yansıtan psikolojik güçlülük düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu araç, çalışanların işlerinde ne ölçüde anlam, yetkinlik, özerklik ve etki hissettiklerini belirleyerek örgütsel davranış araştırmalarına katkı sağlamayı hedefler.

Uyarlama çalışmasının özel amacı, Spreitzer’ın teorik olarak temellendirilmiş dört boyutlu yapısının Türk kültüründe ve özellikle sağlık sektörü çalışanları arasında ampirik olarak doğrulanabilirliğini incelemektir.

Yapı

Spreitzer’nin Psikolojik Güçlülük Ölçeği, bireyin iş rolüne aktif bir oryantasyonunu yansıtan psikolojik güçlülük yapısını ölçer. Bu yapı, 12 madde ve 4 alt boyut aracılığıyla değerlendirilir:

• Anlam (Meaning): Bireyin iş amacının kendi değer sistemleri ve inançlarıyla ne kadar uyumlu olduğu algısı.
• Yeterlilik (Competence/Self-Efficacy): Bireyin iş görevlerini başarılı bir şekilde yerine getirme yeteneğine ve yeterliliğine olan inancı.
• Kendi Kaderini Tayin (Self-Determination): Bireyin işe başlama, yöntemleri seçme ve eylemleri düzenleme konusunda sahip olduğu özerklik algısı.
• Etki (Impact): Bireyin iş yerindeki stratejik, idari veya operasyonel sonuçları etkileyebileceğine dair inancı.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliği, Üner ve Turan (2010) tarafından gerçekleştirilen ikinci dereceden faktör analizleri ile kapsamlı bir şekilde değerlendirilmiştir. Bu analiz, ölçeğin teorik olarak varsayılan dört boyutlu yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemeyi amaçlamıştır.

İkinci mertebe faktör analizinin temel amacı, ilk mertebe faktörler (anlam, yeterlilik, kendi kaderini tayin ve etki) ile varsayılan tek bir ikinci mertebe faktör (Psikolojik Güçlülük) arasındaki ilişkiyi incelemektir. Analiz sonuçları, dört alt boyutun tutarlı bir şekilde bir üst yapı olan psikolojik güçlülüğü oluşturduğunu ve modelin Türk örnekleminde geçerli olduğunu doğrulamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri kullanılarak incelenmiştir. Uyarlama çalışması, ölçeğin genel olarak ve dört alt boyutunda da kabul edilebilir düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir. Bu yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ölçmede tutarlı olduğunu ve ölçümlerin güvenilir olduğunu teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, toplam 12 madde ve 4 alt boyuttan oluşan çok boyutlu bir yapıya sahiptir. Yapılan doğrulayıcı faktör analizi (DFA), anlam, yeterlilik, kendi kaderini tayin ve etki boyutlarının birbirinden ayrışan ancak psikolojik güçlülük kavramı altında birleşen faktörler olduğunu ortaya koymuştur.

İkinci dereceden faktör analizi, Spreitzer’ın orijinal teorik modelini test etmiştir. Bu analiz, dört faktörün tamamının tek bir üst düzey latent yapıya (Psikolojik Güçlülük) yüksek ve anlamlı yükler verdiğini kanıtlayarak, ölçeğin yapısal geçerliliğini güçlendirmiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 12 madde ve 4 alt boyuttan (Anlam, Yeterlilik, Kendi Kaderini Tayin, Etki) oluşan öz bildirim ölçeği.

Language Available: Türkçe (Orijinal dil: İngilizce)

Population Group: Yetişkinler, özellikle örgütsel veya işyeri bağlamında çalışan bireyler. Uyarlama çalışması halk sağlığı çalışanları üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Age Group: Çalışan yetişkin popülasyonu.

Population Details: Kurumsal veya profesyonel ortamlarda çalışan bireylerin psikolojik deneyimlerini ölçmek için uygundur. Derecelendirme 7’li Likert ölçeği formatındadır.

Test Methodology: Maddeler 7’li Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanır (1 = Bütünüyle Uygun Değil – 7 = Bütünüyle Uygun).

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Davranış, Liderlik, Öz-yeterlilik, Motivasyon, İş Tatmini, Sağlık Çalışanları, Bilişsel Boyutlar, Yapısal Eşitlik Modellemesi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Sarp Üner: [email protected]

Correspondence Address: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması 2010 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için izinler ve potansiyel ücret bilgileri hakkında en doğru bilgiye ulaşmak için sorumlu yazar Sarp Üner ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: spreitzers-psychological-empowerment-scale-toad.pdf

Kaynaklar

1. Uner, S., & Turan, S. (2010). The construct validity and reliability of the Turkish version of Spreitzer’s psychological empowerment scale. BMC Public Health, 10(1), 117-125. DOI: 10.1186/1471-2458-10-117

Spreitzer’nin Psikolojik Güçlülük Ölçeği Maddeleri

Ölçek maddeleri, telif hakkı kısıtlamaları veya kaynağın eksikliği nedeniyle bu girişte sunulamamaktadır. Ölçek 12 maddeden ve Anlam, Yeterlilik, Kendi Kaderini Tayin ve Etki olmak üzere 4 alt boyuttan oluşmaktadır.