Sporda Taktiksel Beceriler Envanteri (STBE)

Özet

Sporda Taktiksel Beceriler Envanteri (STBE), sporcuların müsabaka sırasındaki taktiksel performanslarını ve karar verme yeteneklerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu giriş, Yarayan, Esentürk ve İlhan (2019) tarafından gerçekleştirilen STBE’nin Türkçe uyarlama çalışmasına odaklanmaktadır. Adaptasyon çalışması, envanterin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu, ayrıca spor bilimleri alanında güvenilir ve geçerli bir araç olarak kullanılabileceğini göstermeyi amaçlamıştır. Bu envanter, özellikle takım sporlarında sporcuların stratejik düşünme kapasitelerini ölçmek için kritik bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Sporda Taktiksel Beceriler Envanteri, STBE, Taktiksel Beceriler, Spor Psikolojisi, Uyarlama, Performans Değerlendirme, Spor Bilimleri, Psikometri

Yazarlar

Yunus Emre YARAYAN, Oğuz ESENTÜRK, Erdal İLHAN

Amaç

STBE’nin temel amacı, sporcuların spor ortamında sergiledikleri taktiksel düşünme ve uygulama becerilerini sistematik olarak ölçmektir. Bu envanter, sporcuların müsabaka anında karşılaştıkları durumlara ne kadar hızlı ve etkili tepki verebildiklerini belirlemeyi hedefler.

Türkçe uyarlama çalışmasının özel amacı ise, orijinal envanterin psikometrik özelliklerini Türk örnekleminde test etmek ve spor alanında çalışan araştırmacılara ve antrenörlere geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sunmaktır. Bu sayede, sporcuların taktiksel gelişim alanları daha net belirlenebilir ve antrenman programları bu verilere göre optimize edilebilir.

Yapı

STBE, sporcuların oyundaki stratejik kararlarını, durumsal farkındalıklarını ve uygulama becerilerini kapsayan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçek, genellikle sporcunun hem bilişsel süreçlerini (algılama, analiz etme) hem de bu süreçleri eyleme dönüştürme kapasitesini değerlendiren alt boyutlardan oluşur.

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin faktör yapısının Türk sporcular örnekleminde korunup korunmadığı incelenmiştir. Bu yapı, sporcunun taktiksel yetkinliğini bütüncül bir bakış açısıyla ele alarak, sporcunun oyun içi zekasını değerlendirmede önemli bir rol oynar.

Geçerlik

Türkçe uyarlama çalışması kapsamında ölçeğin yapı geçerliği analiz edilmiştir. 2019 çalışmasında, envanterin ölçtüğü yapının teorik beklentilerle uyumlu olduğunu doğrulamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Kaynakta detaylı istatistiksel değerler belirtilmemiş olsa da, çalışmanın bulguları STBE’nin Türk sporcuların taktiksel becerilerini ölçmede yeterli düzeyde geçerliliğe sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Uyarlama çalışmasında STBE’nin iç tutarlılık güvenilirliği incelenmiştir. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme derecesini belirtir ve bu genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile rapor edilir.

Yayınlanan makale, envanterin Türkçe formunun yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve dolayısıyla güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, ölçeğin farklı uygulamalarda istikrarlı sonuçlar verebileceğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Yarayan, Esentürk ve İlhan (2019) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında, STBE’nin faktör yapısını incelemek üzere istatistiksel analizler uygulanmıştır. Çalışmada, ölçeğin orijinal yapısını destekleyip desteklemediğini belirlemek için Doğrulayıcı Faktör Analizi kullanılarak ölçeğin çok boyutlu yapısı test edilmiştir.

Faktör yapısının, Türk sporcular örnekleminde kabul edilebilir uyum indeksleri ile orijinal ölçeğin teorik temellerini destekler nitelikte bulunduğu rapor edilmiştir. Bu, ölçeğin kültürel adaptasyon sürecinin başarılı olduğunu göstermektedir.

Enstrüman

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon) çalışması. Ölçek bir öz bildirim envanteridir.

Format: Detaylı derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak psikometrik envanterlerde yaygın olarak kullanılan Likert tipi ölçek formatındadır.

Language Available: Türkçe (Uyarlama çalışması) ve orijinal dili (Bilinmiyor).

Population Group: Sporcular (Uyarlama çalışması, Türkiye’deki çeşitli spor dallarından sporcular üzerinde gerçekleştirilmiştir).

Age Group: Kaynakta kesin yaş aralığı belirtilmemiştir, ancak genellikle yetişkin ve genç sporcuları kapsamaktadır.

Population Details: Detaylı örneklem bilgisi (spor dalı, cinsiyet, lig seviyesi vb.) uyarlama makalesinde mevcuttur.

Test Methodology: Katılımcıların kendi taktiksel beceri algılarını raporladıkları, kâğıt-kalem veya dijital ortamda uygulanabilen öz bildirim yöntemine dayanır.

Anahtar Kelimeler

Sporda Taktiksel Beceriler, STBE, Geçerlik, Güvenirlik, Spor Performansı, Antrenman Bilimi, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Karar Verme

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Correspondence Address: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Sporda Taktiksel Beceriler Envanteri (STBE)’nin Türkçe uyarlama çalışması 2019 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücretlendirme bilgileri hakkında en doğru bilgiye sorumlu yazar Yunus Emre YARAYAN ile iletişime geçilerek ulaşılabilir.

Uyarlama çalışmasının orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: sporda-taktiksel-beceriler-envanterinin-stbe-turkce-uyarlama-calismasi-toad.pdf

Referanslar

Yarayan, Y., Esentürk, O. ve İlhan, E. (2019). Sporda taktiksel beceriler envanteri’nin (STBE) Türkçe uyarlama çalışması. International Journal of Sport Exercise and Training Sciences – IJSETS , 5(3), 129-137. doi: 10.18826/useeabd.556432

Makalenin Dergipark bağlantısı: dergipark.org.tr

Sporda Taktiksel Beceriler Envanteri (STBE) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Kaynak içerikte envanterin maddelerine yer verilmemiştir. Ölçek maddelerinin tamamına ulaşmak için lütfen referans verilen uyarlama makalesine (Yarayan et al., 2019) başvurunuz.