Algısal Beceriler Ölçeği

Özet

Algısal Beceriler Ölçeği (ABÖ), Cesur ve Köksal-Akyol (2021) tarafından geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, bireylerin çeşitli duyusal girdileri algısal beceriler bağlamında organize etme, yorumlama ve kullanma yeteneklerini sistematik olarak ölçmeyi amaçlamaktadır. Geliştirme çalışması, Türkiye bağlamında algısal yeteneklerin değerlendirilmesinde kullanılan standartlaştırılmış ve güvenilir bir envanter ihtiyacına yanıt olarak yapılmıştır. Ölçek, özellikle eğitim psikolojisi ve gelişim alanlarında, bireylerin öğrenme süreçlerini etkileyen temel algısal yeterliliklerini belirlemek için tasarlanmıştır.

2021 yılında yayımlanan geçerlik ve güvenirlik çalışması, ölçeğin yapısal tutarlılığını ve ölçüm yeterliliğini göstermektedir. ABÖ, bu alandaki araştırmacılara ve uygulayıcılara, algısal işlev bozukluklarının erken teşhisi ve ilgili müdahale programlarının etkinliğinin değerlendirilmesi konusunda önemli bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Algısal beceriler, ölçek geliştirme, geçerlik, güvenirlik, faktör analizi, psikometri, duyu bütünleme, bilişsel süreçler.

Yazarlar

Elifcan Cesur, A. Köksal-Akyol

[quads id=5]

Amaç

Algısal Beceriler Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin görsel, işitsel, dokunsal ve kinestetik girdileri etkili bir şekilde işleme ve yorumlama yeteneklerini ölçmektir. Bu beceriler, özellikle akademik başarı ve günlük yaşam işlevleri için kritik öneme sahiptir. Ölçek, bu becerilerin düzeyini nesnel ve standart bir yöntemle belirleyerek, bireysel farklılıkların anlaşılmasına ve uygun eğitim stratejilerinin geliştirilmesine katkıda bulunmayı hedeflemiştir.

Ölçeğin geliştirilmesi, Türkiye’deki psikolojik ve pedagojik araştırmalarda kullanılabilecek, kültüre özgü olarak geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış, güncel bir ölçme aracının literatüre kazandırılması ihtiyacından doğmuştur. Bu amaçla, ölçek geliştirme süreci titizlikle yürütülmüş ve psikometrik standartlara uygun hale getirilmiştir.

Yapı

Algısal Beceriler Ölçeği, algısal işlevselliğin çok boyutlu doğasını temsil eden bir yapı ölçmektedir. Ölçek, bireyin çevresinden gelen bilgileri organize etme, ayırt etme ve bu bilgileri motor tepkilere dönüştürme yeteneği etrafında şekillenmiştir. Bu yapı, genellikle görsel algı, işitsel algı ve mekansal oryantasyon gibi alt boyutları içermektedir.

Ölçeğin ölçtüğü yapı, algısal süreçlerin bilişsel gelişimin temelini oluşturduğu varsayımına dayanır. Bu nedenle, ölçek maddeleri, karmaşık problem çözme yeteneği, dikkat ve hafıza gibi daha üst düzey bilişsel işlevlerle yakından ilişkili olan temel algısal yetkinlikleri hedef almaktadır.

Geçerlik

Algısal Beceriler Ölçeği’nin geçerlik çalışması, Cesur ve Köksal-Akyol (2021) tarafından detaylıca rapor edilmiştir. Ölçeğin geçerlik çalışmaları kapsamında öncelikle kapsam geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuştur. Uzman değerlendirmeleri sonucunda maddelerin ilgili yapıyı ne ölçüde temsil ettiği belirlenmiştir.

Yapı geçerliği ise Faktör Analizi yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak öngörülen alt boyutlarını ampirik olarak destekleyip desteklemediğini ortaya koymuştur. Çalışmada elde edilen sonuçlar, ölçeğin algısal beceriler yapısını başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. (Not: Orijinal kaynakta belirtilmediğinden, detaylı geçerlik katsayıları bu girişte sunulamamıştır, ancak geçerlik çalışmasının yapıldığı teyit edilmiştir).

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçümün tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Geliştirme çalışmasında, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değerleri hesaplanmıştır. Bu katsayılar, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne derece tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, Algısal Beceriler Ölçeği’nin iç tutarlılığının yeterli düzeyde olduğunu işaret etmektedir.

Ayrıca, ölçeğin zaman içinde kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik analizlerinin de yapıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler, aynı bireylere farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar elde edilip edilmediğini kontrol ederek, ölçeğin ölçüm hatasını minimize etme yeteneğini desteklemektedir. (Not: Orijinal kaynakta belirtilmediğinden, detaylı güvenirlik katsayıları bu girişte sunulamamıştır, ancak güvenirlik çalışmasının yapıldığı teyit edilmiştir).

Faktör Analizi

Algısal Beceriler Ölçeği’nin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla faktör analizi prosedürleri uygulanmıştır. Geliştirme sürecinde genellikle önce Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak ölçeğin temel boyutları ortaya çıkarılmış, ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile elde edilen faktör yapısının teorik modele uygunluğu test edilmiştir.

Elde edilen faktör yapısı, algısal becerilerin birden fazla boyuttan oluştuğunu göstermiş ve maddelerin ilgili faktörlere yüksek yükler verdiği tespit edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin çok boyutlu yapısının istatistiksel olarak sağlam olduğunu ve ölçmek istediği temel algısal alt becerileri başarıyla ayrıştırdığını kanıtlamaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Orijinal çalışmada derecelendirme bilgisi yer almamasına rağmen, gelişim ve beceri ölçekleri genellikle Likert tipi veya performans tabanlı puanlama formatını kullanır. Bu ölçek, muhtemelen çok seçenekli veya dereceli bir yanıt formatına sahiptir.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Gelişimsel psikoloji veya eğitim alanındaki bireyler (Orijinal çalışma, Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi’nde yayımlandığından, popülasyonun muhtemelen okul öncesi, okul çağı çocukları veya öğretmen adayları olduğu varsayılmaktadır).

Yaş Grubu: Çalışmanın bağlamına bağlı olarak genellikle 5-18 yaş arası çocuklar veya genç yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışmasına katılan örneklem, ölçeğin uygulanabilirliğini ve normlarını belirlemek için yeterli büyüklükte seçilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim veya Performans Temelli Değerlendirme Envanteri.

Anahtar Kelimeler

Algı, gelişimsel psikoloji, psikometrik özellikler, duyu işleme, Çukurova Üniversitesi, Elifcan Cesur, A. Köksal-Akyol.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Elifcan Cesur

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2021

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik araştırmalarda kullanım için genellikle yazarlardan izin alınmasını gerektirir. Ticari kullanım için ek ücret veya lisanslama gereklilikleri olabilir. İletişim e-posta adresi üzerinden sorumlu yazar ile irtibata geçilmesi tavsiye edilir.

Bu ölçek ile ilgili orijinal makale, Dergipark üzerinden erişime açıktır: google.com.

Kaynaklar

Cesur, E., & Köksal-Akyol, A. (2021). Algısal beceriler ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 50(1), 458-486. doi: 10.14812/cufej.870725

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: algisal-beceriler-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Algısal Beceriler Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Algısal Beceriler Ölçeği’nin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddeler için yayımlanmış makaleye (Cesur & Köksal-Akyol, 2021) başvurulması gerekmektedir.