Sporda Sürdürülebilirlik Ölçeği

Özet

Sporda Sürdürülebilirlik Ölçeği (SSÖ), Koçak, Tuncel ve Tuncel (2015) tarafından geliştirilmiş, psikometrik özellikleri Türk üniversite öğrencileri üzerinde test edilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, spor faaliyetleri bağlamında sürdürülebilirlik kavramına yönelik tutumları çok boyutlu olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. SSÖ, sürdürülebilirliğin sosyal, bireysel, katılım, ekonomik, organizasyonel ve çevresel boyutlarını kapsayan altı alt faktörden ve toplam 35 maddeden oluşmaktadır. Ölçek, spor bilimleri, çevre yönetimi ve eğitim alanlarında bireysel ve kurumsal sürdürülebilirlik bilincinin ölçülmesi için önemli bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Sporda Sürdürülebilirlik Ölçeği, Sürdürülebilirlik, Spor Tutumları, Üniversite Öğrencileri, Psikometrik Geliştirme, Çevresel Tutum.

Yazarlar

Funda Koçak, Serkan Tuncel, Fatih Tuncel.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, üniversite düzeyindeki öğrencilerin spor ortamlarındaki sürdürülebilirlik ilkelerine yönelik algılarını ve tutumlarını kapsamlı bir şekilde ortaya koymaktır. Ölçek, bu tutumları altı spesifik boyut üzerinden ölçerek, sporun hem toplumsal hem de çevresel etkileri üzerindeki farkındalık düzeyini belirlemeyi hedefler.

Bu geliştirme çalışması, Türkiye’deki spor ve beden eğitimi alanlarında sürdürülebilirlik eğitimlerinin ve politikalarının etkinliğini değerlendirmek, aynı zamanda bu konuda daha ileri araştırmalara zemin hazırlamak için güvenilir bir araç sunmaktadır.

Yapı

Sporda Sürdürülebilirlik Ölçeği, spor bağlamında tutumların karmaşık yapısını yansıtmak üzere 6 alt boyut ve 35 madde ile yapılandırılmıştır. Her bir alt boyut, sürdürülebilirliğin farklı bir yönüne odaklanmaktadır. Bu çok boyutlu yapı, sadece çevresel korumayı değil, aynı zamanda etik, ekonomik ve sosyal sorumlulukları da ölçmeye olanak tanır.

Altı faktörlü yapı, ölçeğin spor alanındaki sürdürülebilirlik kavramının bütüncül bir değerlendirmesini yapabilme yeteneğini güçlendirmektedir. Maddeler, katılımcıların tutumlarını 5’li Likert tipi bir derecelendirme sistemi üzerinden ifade etmelerini sağlamaktadır.

Geçerlik

Koçak ve arkadaşları (2015) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin yapı geçerliği ve kapsam geçerliği incelenmiştir. Yapı geçerliğini test etmek amacıyla faktör analizi kullanılmış ve ölçeğin teorik beklentilere uygun olarak altı faktörlü bir yapı sergilediği tespit edilmiştir.

Faktör yükleri ve madde-toplam korelasyonları, ölçek maddelerinin ilgili alt boyutları yeterli düzeyde temsil ettiğini göstermiştir. Bu sonuçlar, Sporda Sürdürülebilirlik Ölçeği’nin spor ortamlarındaki sürdürülebilirlik tutumlarını ölçme konusunda güçlü bir geçerlik kanıtına sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, ölçeğin genel olarak ve alt boyutlar bazında yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu rapor edilmiştir (Sporda Sürdürülebilirlik Sosyal Tutum, Bireysel Tutum, Katılım Tutumu, Ekonomik Tutum, Organizasyonel Tutum ve Çevresel Tutum).

Elde edilen Cronbach Alfa katsayıları, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin bilimsel araştırmalarda güvenle kullanılabileceğini göstermektedir. Detaylı güvenirlik değerleri için orijinal makaleye başvurulması önerilir.

Faktör Analizi

Ölçek, temel bileşenler analizi ve varimax rotasyonu kullanılarak geliştirilmiştir. Yapılan faktör analizi sonucunda 35 maddelik ölçeğin, özdeğeri 1’in üzerinde olan ve toplam varyansın önemli bir yüzdesini açıklayan altı temel faktörden oluştuğu görülmüştür.

Bu altı faktör, ölçeğin teorik çatısını oluşturan sosyal, bireysel, katılım, ekonomik, organizasyonel ve çevresel tutum boyutlarına karşılık gelmektedir. Bu ayrışma, sürdürülebilirlik kavramının spor alanında ne kadar geniş ve ayrışmış bileşenlere sahip olduğunu psikometrik olarak desteklemektedir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Tutum Ölçeği)

Format: 5’li Likert Tipi Öz Bildirim Ölçeği

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: Genç Yetişkinlik

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerin öğrencileri üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Katılımcılar, 1 (Kesinlikle Katılmıyorum) ve 5 (Kesinlikle Katılıyorum) arasında derecelendirme yaparak maddelere tepki vermektedirler. Ölçek puanının yüksek olması, sporda sürdürülebilirlik tutumunun daha olumlu olduğunu ifade etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Spor Yönetimi, Tutum Ölçeği, Psikometri, Derecelendirme, Geçerlik, Güvenirlik, Çevresel Spor.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresleri: Funda Koçak: [email protected]

Yazışma Adresi: Funda Koçak (Sorumlu Yazar).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar Funda Koçak ile iletişime geçilmesi önerilir. Kullanım koşulları ve potansiyel ücretlendirme yazarın inisiyatifindedir.

Testin Geliştirildiği Yıl: 2015.

Önemli Not: Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: sporda-surdurulebilirlik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Koçak, F., Tuncel, S. ve Tuncel, F. (2015). Sporda Sürdürülebilirlik Ölçeği’nin geçerlik ve güvenirlik çalışması: Türk üniversite öğrencileri. Niğde Üniversitesi Beden Egitimi Ve Spor Bilimleri Dergisi, 9(2), 220-235. Makaleye buradan ulaşılabilir: dergi.nigde.edu.tr

Sporda Sürdürülebilirlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek 6 alt boyut ve 35 maddeden oluşmaktadır:

• Sporda Sürdürülebilirlik Sosyal Tutum (9 m)
• Sporda Sürdürülebilirlik Bireysel Tutum (7 m)
• Sporda Sürdürülebilirlik Katılım Tutumu (5 m)
• Sporda Sürdürülebilirlik Ekonomik Tutum (6 m)
• Sporda Sürdürülebilirlik Organizasyonel Tutum (4 m)
• Sporda Sürdürülebilirlik Çevresel Tutum (4 m)