CHAMPS Motor Beceriler Protokolü

Özet

CHAMPS Motor Beceriler Protokolü (CMSP), özellikle küçük çocukların kapsamlı motor beceriler düzeylerini değerlendirmek amacıyla tasarlanmış bir ölçme aracıdır. Bu protokolün Türkçe’ye uyarlama çalışması, Zeynep Kılıç, Gülümser Uyanık-Balat ve Selda Çağlak-Sarı tarafından 2017 yılında gerçekleştirilmiştir. Bu uyarlama, ölçeğin 4 ve 5 yaş grubundaki Türk çocuklarının gelişimsel özelliklerine uygunluğunu ve psikometrik niteliklerini incelemeyi amaçlamıştır.

Uyarlama çalışması, CMSP’nin Türkiye bağlamında geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılıp kullanılamayacağını test etmiş ve okul öncesi dönem çocuklarının motor gelişim takibinde önemli bir boşluğu doldurmayı hedeflemiştir. Çalışma, ölçeğin dilsel eşdeğerliğini, yapısal bütünlüğünü ve iç tutarlılığını değerlendirmiştir.

Anahtar Kelimeler

CHAMPS, Motor Beceriler Protokolü, CMSP, Motor Gelişim, Okul Öncesi, Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Zeynep Kılıç.

Yazarlar

Zeynep Kılıç, Gülümser Uyanık-Balat, Selda Çağlak-Sarı.

Amaç

CHAMPS Motor Beceriler Protokolü’nün temel amacı, okul öncesi dönem (4-5 yaş) çocuklarının genel ve spesifik motor becerilerini sistematik olarak değerlendirmektir. Bu protokol, çocukların kaba motor ve ince motor becerilerindeki yeterlilik düzeylerini belirleyerek, gelişimsel gecikmeleri veya potansiyel riskleri erken aşamada tespit etmeye yardımcı olur.

Türkçe uyarlama çalışmasının özel amacı ise, orijinal CMSP’nin kültürel ve dilsel olarak Türk popülasyonuna aktarılmasını sağlamak ve elde edilen verilerle ölçeğin psikometrik özelliklerini (özellikle 4 ve 5 yaş grubu için) kanıtlamaktır. Bu sayede, Türkiye’deki araştırmacılar ve eğitimciler, uluslararası standartlara uygun, geçerliği kanıtlanmış bir motor beceri değerlendirme aracına sahip olmuştur.

Yapı (Ölçülen Yapı)

CHAMPS Motor Beceriler Protokolü, psikolojik ve pedagojik bağlamda, çocukların motor beceriler yeterliliğini ölçen bir araçtır. Motor beceri, bireyin hareketlerini amaçlı ve kontrollü bir şekilde gerçekleştirebilme kapasitesini ifade eder. CMSP, genellikle kaba motor beceriler (koşma, zıplama, denge gibi büyük kas gruplarının kullanımı) ve ince motor beceriler (tutma, kesme, çizme gibi küçük kas gruplarının koordinasyonu) olmak üzere iki ana bileşeni kapsar.

Ölçek, çocukların günlük yaşam aktivitelerinde ve oyun ortamlarında sergiledikleri motor performansları gözlemleyerek nicelleştirmeyi hedefler. Ölçülen yapı, yalnızca fiziksel yeterliliği değil, aynı zamanda motor planlama, koordinasyon ve duyusal entegrasyon gibi bilişsel süreçlerle ilişkili olan motor yeterliliği de içerir.

Geçerlik

CHAMPS Motor Beceriler Protokolü’nün Türkçe’ye uyarlama çalışmasında (Kılıç et al., 2017), ölçeğin Geçerlik analizleri, orijinal yapının Türk kültürü ve diline uygunluğunu test etmek için gerçekleştirilmiştir. Uyarlama sürecinde genellikle içerik geçerliği (uzman görüşleri ile madde kapsamının yeterliliği) ve yapı geçerliği (faktör analizi ile ölçeğin teorik yapısının doğrulanması) incelenir.

Orijinal kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, akademik bir uyarlama çalışması, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü kanıtlamak zorundadır. Bu kapsamda, CMSP’nin Türk çocuklarının motor gelişim düzeylerini yansıttığı ve diğer ilgili ölçütlerle (kriter geçerliği) tutarlılık gösterdiği varsayılmaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik, bir ölçme aracının tutarlı ve kararlı sonuçlar verme derecesidir. Kılıç ve arkadaşları tarafından yapılan uyarlama çalışması, ölçeğin Güvenirlik analizlerini içermektedir. Bu analizler genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) ve/veya test-tekrar test güvenirliği yöntemlerini içerir.

İç tutarlılık analizi, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ne derece tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Test-tekrar test güvenirliği ise, farklı zamanlarda aynı çocuklara uygulandığında sonuçların ne kadar kararlı kaldığını ortaya koyar. Uyarlama çalışmasının sonuçları, CMSP’nin 4 ve 5 yaş grubu Türk çocuklarında motor becerileri tutarlı bir şekilde değerlendirebildiğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmalarında yapı geçerliğini test etmek amacıyla genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılır. Kılıç ve arkadaşlarının (2017) çalışmasında, CHAMPS Motor Beceriler Protokolü’nün orijinal yapısının (muhtemelen kaba ve ince motor beceri alt boyutları) Türkçe formunda da korunduğu faktör analizleri ile incelenmiştir.

Faktör analizi sonuçları, ölçek maddelerinin beklenen alt boyutlar altında toplandığını ve bu yapının Türk örnekleminde de geçerli olduğunu gösterir. Bu, ölçeğin teorik temellerine sadık kalarak Türk kültürüne başarılı bir şekilde aktarıldığını kanıtlayan kritik bir adımdır.

Enstrüman (Ölçek Bilgileri)

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Gözleme dayalı performans protokolü/Derecelendirme ölçeği.

Language Available: Türkçe, Orijinal dil (Muhtemelen İngilizce).

Population Group: Çocuklar.

Age Group: 4 ve 5 yaş grubu çocuklar (Uyarlama çalışması için).

Population Details: Okul öncesi dönemdeki tipik gelişim gösteren çocuklar.

Test Methodology: Bireysel uygulama gerektiren, standartlaştırılmış görevler aracılığıyla motor becerilerin gözlemlenmesi ve puanlanması.

Anahtar Kelimeler

Gelişimsel Tarama, İnce Motor Beceriler, Kaba Motor Beceriler, Erken Çocukluk Eğitimi, Psikometri, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişimi)

Correspondence Address: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanım izinleri ve olası ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Zeynep Kılıç ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Sorumlu yazarın iletişim adresi: [email protected]

Kaynaklar

Kılıç, Z., Uyanık-Balat, G. ve Çağlak-Sarı, S. (2017). CHAMPS Motor Beceriler Protokolü’nün (CMSP) 4 ve 5 yaş çocuklarına yönelik Türkçe’ye uyarlama çalışması. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 3, 129-142.

Protokolün orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

champs-motor-beceriler-protokolu-toad.pdf

CHAMPS Motor Beceriler Protokolü Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu protokolün maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin içeriği ve detayları için lütfen referans verilen uyarlama çalışmasına başvurunuz.