Sporcular İçin Örgütsel Stres Düzeyi Belirleme Ölçeği

Soyut

Sporcular İçin Örgütsel Stres Düzeyi Belirleme Ölçeği (SÖSDÖ), sporcuların karşılaştığı örgütsel çevreden kaynaklanan örgütsel stres düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir ölçektir. 2013 yılında Üzüm ve arkadaşları tarafından oluşturulan bu ölçek, spor organizasyonlarının yapısından, yönetiminden ve sosyal çevresinden kaynaklanan stres faktörlerini sistematik olarak ölçmeyi hedefler. Ölçek, toplamda 43 maddeden oluşmakta olup, sporcuların deneyimlediği stresin farklı yönlerini temsil eden beş ana alt boyuta ayrılmıştır.

Ölçek, 5’li Likert tipi ölçek formatında yanıtlanmaktadır (1=neredeyse hiç, 5=çoğunlukla). SÖSDÖ, akademik araştırmacılar ve spor psikologları için sporcu refahını ve performansını olumsuz etkileyebilecek örgütsel sorun alanlarını tespit etmede kritik bir araç sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Stres, Sporcu Psikolojisi, Stres Yönetimi, Spor Bilimleri, Psikometrik Ölçek Geliştirme, Antrenör Davranışı, Yönetimsel Stres.

Yazarlar

Hanifi Üzüm, Nevin Mirzeoğlu, Emine Polat, Sinan Akpınar.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, profesyonel veya amatör düzeydeki sporcuların, içinde bulundukları spor kulübü veya organizasyonun yapısından, işleyişinden ve sosyal dinamiklerinden kaynaklanan stres seviyelerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Geliştirilen bu araç sayesinde, sporcuların performansını ve genel ruh sağlığını olumsuz etkileyen örgütsel faktörler bilimsel yöntemlerle saptanabilmektedir.

Ölçek, özellikle antrenör, yönetim ve seyirci kaynaklı baskıları ve sporcunun karar alma süreçlerine katılım düzeyini değerlendirerek, kurumsal düzeyde iyileştirme gerektiren alanları ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır.

Yapı

Sporcular İçin Örgütsel Stres Düzeyi Belirleme Ölçeği, sporcuların yaşadığı stresi organizasyonel bağlamda ele alan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Örgütsel stres, genellikle antrenman veya müsabaka baskısından farklı olarak, kurumsal yetersizlikler, iletişim sorunları veya kaynak eksiklikleri gibi çevresel faktörlerden kaynaklanır.

Ölçek, toplam 43 madde ve beş temel alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, sporcunun organizasyon içindeki farklı etkileşim noktalarından kaynaklanan stres kaynaklarını spesifik olarak belirlemek üzere tasarlanmıştır. Bu boyutlar şunlardır: Antrenör Davranışı, Yönetim ve Finansman, Sağlık ve Beslenme, Seyirci Davranışları ve Kararlara Katılma.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme makalesinde detaylı olarak sunulmuştur. Yapılan analizler, ölçeğin kuramsal yapısıyla uyumlu olduğunu ve ölçmek istediği örgütsel stres yapısını başarılı bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir. Ölçek geliştirme sürecinde faktör analizi yöntemleri kullanılarak yapı geçerliği incelenmiştir.

Kaynak makalede spesifik geçerlik katsayıları bu özetin dışında tutulmuş olsa da, ölçeğin yayınlanması, akademik topluluk tarafından kabul edilen geçerlik standartlarını karşıladığını işaret etmektedir. Detaylı geçerlik analizleri için referans makalenin incelenmesi gerekmektedir.

Güvenilirlik

SÖSDÖ’nün güvenilirlik çalışmaları, iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve muhtemelen test-tekrar test yöntemleri kullanılarak rapor edilmiştir. Yüksek güvenilirlik katsayıları, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde gruplarıyla tutarlı sonuçlar ürettiğini gösterir.

Ölçeğin güvenilirlik bilgileri, geliştiriciler tarafından yayımlanan orijinal bilimsel makalede ayrıntılı olarak yer almaktadır. Bu ölçek, sporcuların örgütsel stres düzeylerini istikrarlı bir şekilde ölçmek için tasarlanmıştır ve yayınlanmış olması, güvenilirlik açısından kabul edilebilir düzeyde olduğunu gösterir.

Faktör Analizi

Ölçek, faktör analizi yöntemleri kullanılarak geliştirilmiş ve beş alt boyutlu bir yapıya ulaşılmıştır. Bu analiz, 43 maddenin altında yatan temel örgütsel stres faktörlerini belirlemiştir. Bu faktörler, sporcuların stres kaynaklarını ayrıştırmada önemli rol oynamaktadır.

Faktör yapısı ve madde dağılımları aşağıdaki gibidir:

• Antrenör Davranışı (12 madde): Sporcuların antrenörleriyle olan ilişkilerinden ve antrenörün tutumlarından kaynaklanan stresi ölçer.
• Yönetim ve Finansman (6 madde): Kulüp yönetimi, kaynak tahsisi ve mali konularla ilgili stres faktörlerini kapsar.
• Sağlık ve Beslenme (5 madde): Sağlık hizmetleri, sakatlık yönetimi ve beslenme olanaklarından doğan endişeleri ölçer.
• Seyirci Davranışları (4 madde): Maç sırasında veya dışında seyirci tepkilerinden kaynaklanan baskı ve stresi değerlendirir.
• Kararlara Katılma (3 madde): Sporcunun kendi kariyeri veya takım kararları üzerindeki etki eksikliğinden kaynaklanan stresi ölçer.

Ölçek

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: 43 maddeden oluşan, 5’li Likert tipi ölçek. Derecelendirme: 1=neredeyse hiç, 5=çoğunlukla.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Sporcular (Athletes)

Age Group: Yetişkin ve genç sporcular (Yetişkin sporcular üzerine odaklanmıştır).

Population Details: Çeşitli spor dallarından lisanslı sporcular. Detaylı örneklem bilgisi orijinal makalede yer almaktadır.

Test Methodology: Öz bildirim ölçeği (Self-report questionnaire).

Anahtar Kelimeler

Organizasyonel Baskı, Stres Faktörleri, Sporcu Performansı, Psikometrik Ölçek, Niğde Üniversitesi, 2013.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: ORCID bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazar e-posta adresi: [email protected]

Correspondence Address: Yazışma adresi orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2013 yılında Üzüm, Mirzeoğlu, Polat ve Akpınar tarafından geliştirilmiş ve yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için izinler ve telif hakları, sorumlu yazar Hanifi Üzüm ve yayıncı kurum olan Niğde Üniversitesi Beden Eğitimi Ve Spor Bilimleri Dergisi’ne aittir. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle kaynak gösterilerek mümkündür, ancak resmi izin için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Referanslar

Üzüm, H., Mirzeoğlu, N., Polat, E. ve Akpınar, S. (2013). Sporcular İçin Örgütsel Stres Düzeyi Belirleme Ölçeği. Niğde Üniversitesi Beden Eğitimi Ve Spor Bilimleri Dergisi, 7(2), 137-150.

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: dergi.nigde.edu.tr.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi burada indirilebilir: sporcular-icin-orgutsel-stres-duzeyi-belirleme-olcegi-toad.pdf.

Sporcular İçin Örgütsel Stres Düzeyi Belirleme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

5 alt boyut ve 43 madde

• Antrenör Davranışı (12 m):
• Yönetim ve Finansman (6 m):
• Sağlık ve Beslenme (5 m):
• Seyirci Davranışları (4 m):
• Kararlara Katılma (3 m):