Sporcular için Antrenör Davranışlarını Değerlendirme Ölçeği

Özet

Sporcular için Antrenör Davranışlarını Değerlendirme Ölçeği (SADDÖ), sporcuların kendi antrenörlerinin davranışlarını ve öğretim stratejilerini algılama biçimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal bir yapının Türkçeye uyarlanması çalışması olup, spor bilimleri alanında antrenör-sporcu ilişkisinin kalitesini ve antrenörün farklı alanlardaki yeterliliğini değerlendirmek için kullanılmaktadır. Ölçek, toplam 47 maddeden ve antrenör davranışlarının hem olumlu hem de olumsuz yönlerini kapsayan yedi temel faktörden oluşmaktadır. Bu faktörler, Fiziksel Antrenman, Teknik Beceri, Zihinsel Hazırlık, Hedef Belirleme, Yarışma Stratejisi, Olumlu Antrenör Davranışları ve Olumsuz Antrenör Davranışlarıdır. Ölçek, spor psikolojisi araştırmaları için yüksek düzeyde geçerlik ve güvenirlik değerleri sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sporcular için Antrenör Davranışlarını Değerlendirme Ölçeği, SADDÖ, Antrenör Davranışları, Spor Psikolojisi, Ölçek Uyarlaması, Güvenirlik, Yapı Geçerliliği.

Yazarlar

Ahmet Yapar, L. Merve İnce.

Amaç

SADDÖ’nün temel amacı, sporcuların bakış açısıyla antrenörlerinin sergilediği davranışları sistematik ve kapsamlı bir şekilde değerlendirmektir. Bu değerlendirme, antrenörlerin sporcular üzerindeki etkisini, eğitim ve öğretim stratejilerinin etkinliğini ve sporcu gelişimine olan katkılarını nicel olarak belirlemeyi hedefler. Ölçek, özellikle antrenörlerin teknik, taktik, fiziksel ve psikolojik hazırlık süreçlerindeki rollerini ayırt etmek için tasarlanmıştır. Ölçek aynı zamanda, olumlu ve olumsuz antrenör davranışlarını ayrıştırarak, antrenör eğitim programlarına rehberlik edecek spesifik geri bildirimler sağlamayı amaçlamaktadır.

Yapı

Ölçek, antrenör davranışlarının çok boyutlu doğasını yansıtan yedi ana faktörden oluşan karmaşık bir yapıyı ölçmektedir. Bu faktörler, sporcunun gelişimindeki kritik alanlara odaklanmaktadır. Ölçek, sporcuların antrenörleriyle olan etkileşimlerini 7’li Likert Ölçeği formatında (1=hiçbir zaman’dan 7= her zaman’a) değerlendirmesine olanak tanır. Ölçeğin yapısı, sporcuların algıladığı antrenör davranışlarını sadece performans odaklı değil, aynı zamanda ilişkisel ve psikolojik boyutlarda da ele almaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlaması için yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, ölçeğin yapı geçerliliğini desteklemektedir. Analizler, orijinal ölçek yapısına uygun olarak yedi faktörlü bir modelin kabul edilebilir düzeyde iyi bir uyum gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu bulgular, ölçeğin teorik olarak varsayılan yedi alt boyutu ölçme yeteneğine sahip olduğunu ve sporcuların antrenör davranışlarına ilişkin algılarını geçerli bir şekilde yansıttığını göstermektedir.

Güvenirlik

SADDÖ’nün Türkçe uyarlamasının güvenirlik analizleri, yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir. Tüm alt boyutlar için hesaplanan Cronbach Alfa katsayıları .70 eşiğinin oldukça üzerindedir, bu da ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü kanıtlamaktadır. Elde edilen değerler şöyledir:

• Hedef Belirleme: .87
• Fiziksel Antrenman ve Planlama: .86
• Teknik Beceri: .85
• Yarışma Stratejisi: .85
• Zihinsel Hazırlık: .84
• Olumlu Antrenör Davranışı: .81
• Olumsuz Antrenör Davranışı: .79

Bu yüksek alfa değerleri, ölçeğin Türkçe formunun güvenilir olduğunu ve orta ile yüksek düzeyde madde ayırt ediciliğine sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, yedi temel boyuttan oluşmaktadır. Yapılan doğrulayıcı faktör analizi (DFA), bu yedi faktörlü yapının verilerle uyumlu olduğunu kanıtlamıştır. Ölçek, toplam 47 madde ile bu yedi faktörü kapsamaktadır. Bu faktörler, antrenörün görevlerini ve etkileşimlerini çok yönlü bir şekilde ele almaktadır:

• Fiziksel Antrenman ve Planlama: 7 madde
• Teknik Beceri: 8 madde
• Zihinsel Hazırlık: 5 madde
• Hedef Belirleme: 6 madde
• Yarışma Stratejisi: 7 madde
• Olumlu Antrenör Davranışları: 6 madde
• Olumsuz Antrenör Davranışları: 8 madde

Bu faktör yapısı, antrenör davranışlarının sadece pedagojik yönlerini değil, aynı zamanda sporcunun duygusal ve psikolojik deneyimini etkileyen olumlu ve olumsuz etkileşim biçimlerini de ayrı ayrı değerlendirmeye olanak tanır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Maddeler ve Yapı: Ölçek 47 maddeden ve 7 alt boyuttan oluşmaktadır.

Derecelendirme: 7’li Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır (1=hiçbir zaman – 7= her zaman).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Sporcular

Yaş Grubu: Araştırma detayları belirtilmemiş olsa da, genellikle rekabetçi sporlara katılan genç ve yetişkin sporcular için uygundur.

Popülasyon Detayları: Ölçeğin uyarlama çalışması Türkiye’deki çeşitli spor dallarından sporcularla gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Uygulama, sporcuların antrenörlerinin sergilediği davranışları ne sıklıkla algıladıklarını veya deneyimlediklerini belirten maddeleri işaretlemesi yoluyla gerçekleştirilir.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ahmet Yapar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2014 yılında yayınlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ticari kullanım ve telif hakları için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Test Yılı (Uyarlama): 2014

Bu ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: sporcular-icin-antrenor-davranislarini-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Yapar, A. ve İnce, L.M. (2014). Sporcular için Antrenör Davranışlarını Değerlendirme Ölçeğinin Türkçe uyarlaması (SADDÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Journal of Sport Sciences, 25 (4), 203–212.

Sporcular için Antrenör Davranışlarını Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddelerinin tam metni kaynakta açıkça belirtilmediğinden, ölçeğin yapısal bileşenleri ve madde sayıları aşağıda listelenmiştir:

Ölçek toplam 47 maddeden ve yedi ana faktörden oluşmaktadır. Sporcular, antrenörlerinin bu alanlardaki davranışlarını 7’li Likert ölçeğinde değerlendirirler.

• Fiziksel Antrenman ve Planlama: 7 madde (m)
• Teknik Beceri: 8 madde (m)
• Zihinsel Hazırlık: 5 madde (m)
• Hedef Belirleme: 6 madde (m)
• Yarışma Stratejisi: 7 madde (m)
• Olumlu Antrenör Davranışları: 6 madde (m)
• Olumsuz Antrenör Davranışları: 8 madde (m)