Wingate Sporcular İçin Başarının Sorumluluğunu Alma Ölçeği

Özet

Wingate Sporcular İçin Başarının Sorumluluğunu Alma Ölçeği (WSARS), sporcuların başarı ve başarısızlık durumlarını neye yüklediğini, yani denetim odağı eğilimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, özellikle performans sporcularına odaklanmakta olup, bireysel spor dalları ve takım spor dallarıyla uğraşanlar için ayrı ayrı uyarlanmış iki farklı formu bulunmaktadır. Her iki form da 22 zorunlu madde ve ek alternatif sorular içermektedir. Ölçek, içsel ve dışsal yüklemleme eğilimlerini 5’li Likert Tipi Ölçek üzerinde değerlendirmektedir. Bu ölçek, Seyhan Hasırcı’nın 1990 yılında yayımladığı doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Wingate Ölçeği, Spor Psikolojisi, Denetim Odağı, Başarı Yüklemlemesi, Sporcu Performansı, Yapı Geçerliliği, Güvenirlik

Yazarlar

Seyhan Hasırcı

Amaç

WSARS’ın temel amacı, performans sporcularının hem başarı hem de başarısızlık durumlarında sorumluluğu nerede algıladıklarını (içsel veya dışsal faktörler) belirlemektir. Bu ayrım, sporcuların motivasyonel ve psikolojik profillerini anlamak için kritik öneme sahiptir. Ölçek, sporcunun performansı üzerindeki kontrol algısını ve yüklemleme stilini ölçerek, spor psikolojisi alanında uygulamalı çalışmalara zemin hazırlar.

Ölçek, sporcuların olumlu ve olumsuz yaşam olaylarına verdikleri tepkileri değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Bu, sporcuların karşılaştıkları zorluklar karşısında gösterdikleri psikolojik dayanıklılığı ve gelecekteki performans beklentilerini tahmin etmeye yardımcı olur.

Yapı

WSARS, psikolojideki temel yüklemleme (atribution) teorisine dayanmaktadır. Ölçülen temel yapı, bir bireyin yaşadığı olayların nedenlerini içsel (kişisel yetenek, çaba) ya da dışsal (şans, görev zorluğu, hakem kararları) faktörlere atfetme eğilimi olan denetim odağıdır. Ölçek, bu yapıyı hem pozitif (başarılı) hem de negatif (başarısız) spor olayları bağlamında çift boyutlu olarak ele alır.

Ölçek toplam 22 maddeden oluşur; bu maddelerden 11 tanesi içsel yüklemlemeyi, 11 tanesi ise dışsal yüklemlemeyi temsil etmektedir. Her bir madde, katılımcının içsel veya dışsal bir durumu seçmesini gerektirir. Bu yapısal ayrım, sporcunun sorumluluk algısının detaylı bir şekilde analiz edilmesini sağlar.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Türkçe çevirisinin madde analizi sonuçları ve yapı geçerliliği incelemelerini kapsamıştır. Madde analizi, Klasik Test Teorisi çerçevesinde madde-toplam korelasyonları ve güvenirlik indeksleri hesaplanarak gerçekleştirilmiştir.

Yapı geçerliliğini desteklemek amacıyla, WSARS’tan elde edilen toplam puanların yaş, kulüpte geçirilen süre gibi çeşitli demografik ve sporla ilgili değişkenlerle olan ilişkisi incelenmiştir. Ayrıca, ölçeğin bireysel sporcular ve takım sporcuları için ayrı ayrı hazırlanmış olması (bireysel formda 6, takım formunda 5 ek alternatif soru bulunması), spor dalına özgü yüklemleme farklılıklarını yakalama yeteneği açısından yapısal geçerliliğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, İsrail örnekleminde toplam 107 yetişkin sporcu (38 bireysel, 69 takım sporcusu) üzerinde gerçekleştirilmiştir. Güvenirliğin temel göstergesi olarak Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı ve Spearman-Brown yarıya bölme güvenirlik katsayıları kullanılmıştır.

Elde edilen güvenirlik katsayıları aşağıdaki gibidir:

• Bireysel Sporlar Ölçeği:
  • Başarılı yaşam olayları için: 0.46
  • Başarısız yaşam olayları için: 0.55
  • Toplam puan için: 0.75
• Takım Sporları Ölçeği:
  • Başarılı yaşam olayları için: 0.50
  • Başarısız yaşam olayları için: 0.52
  • Toplam puan için: 0.75

Toplam puan güvenirlik katsayısı her iki form için de kabul edilebilir düzeyde (0.75) olup, alt boyutlardaki (başarılı/başarısız olaylar) katsayıların daha düşük olduğu görülmektedir. Ayrıca, güvenirlik kapsamında ölçekten elde edilen toplam puanların yaş ve kulüp yılı gibi değişkenlerle olan ilişkileri de incelenmiştir.

Faktör Analizi

WSARS’ın geliştirilme sürecinde, ölçeğin temel yapısının içsel (11 madde) ve dışsal (11 madde) yüklemleme boyutlarını ayrıştırması beklenmektedir. Her ne kadar kaynakta formel bir Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA/AFA) rapor edilmemiş olsa da, yapısal farklılaşma, madde analizleri ve bireysel/takım sporcuları arasındaki puan farklılaşmalarının incelenmesi yoluyla sağlanmıştır. Ölçeğin iki ayrı formda (bireysel ve takım) sunulması, sporcuların yüklemleme stillerinin sporun doğasına göre farklılaştığı varsayımına dayanan güçlü bir yapısal kararı temsil etmektedir.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme

Format: Kağıt tabanlı, çok seçenekli Likert tipi yanıt formatı.

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal çalışma tezin Türkçe uyarlamasını içermektedir.)

Popülasyon Grubu: Performans Sporcuları (Bireysel ve Takım Sporcuları).

Yaş Grubu: Yetişkin Sporcular.

Popülasyon Detayları: Güvenirlik çalışması İsrail örnekleminde 107 yetişkin sporcu (38 bireysel, 69 takım) üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Katılımcıların, sunulan sporla ilgili pozitif veya negatif durumlara ilişkin içsel veya dışsal nedenlerden birini seçmeleri ve bu seçime ne kadar katıldıklarını 5’li Likert derecelendirmesiyle belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Performans Sporcuları, Bireysel Sporlar, Takım Sporları, Yüklemleme Stili, Cronbach Alfa, Spearman-Brown, Klasik Test Teorisi

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Seyhan Hasırcı tarafından 1990 yılında doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve ücret bilgisi için sorumlu yazar ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: wingate-sporcular-icin-basarinin-sorumlulugunu-alma-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Hasırcı, S. (1990). Performans sporcularında denetim odağı (Bireysel ve takım sporcuları) (Doktora tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir.

Wingate Sporcular İçin Başarının Sorumluluğunu Alma Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek, toplam 22 maddeden oluşmaktadır: 11 adet içsel yüklemleme maddesi ve 11 adet dışsal yüklemleme maddesi. Buna ek olarak, bireysel spor dalları için 6, takım sporları için 5 alternatif soru bulunmaktadır. Derecelendirme 5’li Likert tipindedir (1 = hiç katılmıyorum, 5 = Tamamen doğru).