Ergenler İçin Duygu Düzenleme Ölçeği

Özet

Ergenler İçin Duygu Düzenleme Ölçeği (EIDDÖ), ergen bireylerin kullandığı işlevsel ve işlevsel olmayan duygu düzenleme stratejilerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, Duy ve Yıldız (2014) tarafından orijinal bir ölçeğin Türkçe’ye adaptasyonu ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi yoluyla Türk kültürüne kazandırılmıştır. Bu ölçek, duygu düzenleme süreçlerinin dört temel boyutunu kapsamaktadır ve bu boyutlar, ergenlik dönemine özgü duygusal tepkileri ve başa çıkma yöntemlerini değerlendirmek için kritik öneme sahiptir.

Ölçek, toplam 18 maddeden oluşmakta olup, 5’li Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanmaktadır. Yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, ölçeğin dört faktörlü yapısının kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığını ve alt boyutlarının iç tutarlılık katsayılarının yeterli olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Duygu Düzenleme, Ergenlik, Psikometrik Ölçek, Uyarlama, İçsel Düzenleme, Dışsal Düzenleme, Likert Ölçeği

Yazarlar

Baki Duy, Mehmet Ali Yıldız

Amaç

Ergenler İçin Duygu Düzenleme Ölçeği’nin temel amacı, ergenlerin duygusal deneyimlerini yönetmek için kullandıkları çeşitli stratejileri sistematik bir şekilde değerlendirebilecek geçerli ve güvenilir bir Türkçe araç sağlamaktır. Ölçek, özellikle duygu düzenleme mekanizmalarını içsel (bireyin kendisine yönelik) ve dışsal (çevreye veya diğer kişilere yönelik) olarak ayırmakta ve her iki alandaki işlevsel ve işlevsel olmayan yaklaşımları belirlemeyi hedeflemektedir.

Bu aracın kullanımı, ergen psikolojisi alanında çalışan araştırmacılara ve ruh sağlığı uzmanlarına, ergenlerin duygusal gelişim düzeylerini ve riskli başa çıkma yöntemlerini tespit etme imkanı sunar. Böylece, önleyici ve müdahale edici psikolojik danışmanlık programlarının etkinliği artırılabilir.

Yapı

Ölçek, ergenlerin duygu düzenleme becerilerini dört ana boyutta inceleyen çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, duygusal tepkilerle başa çıkma yöntemlerinin hem kaynağına (içsel/dışsal) hem de sonucuna (işlevsel/işlevsel olmayan) odaklanmaktadır. Bu dört alt boyut, ergenlerin duygusal zorluklarla karşılaştıklarında kullandıkları karmaşık stratejileri temsil etmektedir.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapılar şunlardır:

• İçsel İşlevsel Duygu Düzenleme: Bireyin kendi içinde duygularını yapıcı bir şekilde yönetme becerisi.
• İçsel İşlevsel Olmayan Duygu Düzenleme: Bireyin kendine zarar veren veya duygusal durumu kötüleştiren içsel stratejileri kullanması.
• Dışsal İşlevsel Duygu Düzenleme: Çevreden veya sosyal destekten yapıcı yollarla faydalanarak duyguları düzenleme.
• Dışsal İşlevsel Olmayan Duygu Düzenleme: Çevreye yönelik yıkıcı veya bağımlı stratejilerle duyguları düzenlemeye çalışma.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla yapılan analizler, dört boyutlu modelin Türk kültürü için uygunluğunu doğrulamıştır. Yapılan açımlayıcı faktör analizi (AFA) sonucunda hesaplanan uyum indeksi değerleri, modelin veriye kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığını göstermiştir. Elde edilen istatistiksel bulgular şunlardır: χ² = 517.94, serbestlik derecesi (sd)= 129, χ² /df= 4.01 ve p= 0.00. Bu değerler, önerilen teorik yapının empirik olarak desteklendiğini göstermektedir.

Ayrıca, ölçekteki maddelerin faktör yükleri incelenmiş ve bu yüklerin .50 ile .85 arasında değiştiği belirlenmiştir. Faktör yüklerinin bu aralıkta olması, her bir maddenin ilgili alt boyutu temsil etme gücünün yüksek olduğunu ve yapı geçerliğine katkıda bulunduğunu işaret etmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık katsayıları ve düzeltilmiş madde toplam puan korelasyonları üzerinden değerlendirilmiştir. Alt boyutlara ilişkin iç tutarlılık (Cronbach Alfa) katsayıları .59 ile .76 arasında değişmektedir. Bu katsayılar, özellikle psikolojik yapılar için kabul edilebilir sınırlar içinde yer almakla birlikte, araştırmacılar tarafından dikkatle yorumlanmalıdır.

Ölçeğin madde düzeyindeki güvenirliğini gösteren düzeltilmiş madde toplam puan korelasyon katsayıları ise .51 ile .70 arasında değiştiği görülmüştür. Bu yüksek korelasyon değerleri, maddelerin ölçtüğü genel yapıyla uyumlu olduğunu ve ölçeğin içsel bütünlüğünün güçlü olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ergenler İçin Duygu Düzenleme Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasında, ölçeğin orijinal yapısını doğrulamak amacıyla açımlayıcı faktör analizi (AFA) kullanılmıştır. Analiz sonuçları, ölçeğin teorik olarak öngörülen dört faktörlü yapısının, Türk ergen örnekleminde de geçerli olduğunu ortaya koymuştur. Bu dört faktör, ölçekteki 18 maddenin dağılımını başarılı bir şekilde açıklamaktadır.

Faktör analizinde elde edilen faktör yükleri, maddelerin ilgili alt boyutlara güçlü bir şekilde yüklendiğini (yük aralığı: .50 – .85) kanıtlamıştır. Bu bulgular, EIDDÖ’nün, ergenlerdeki duygu düzenleme stratejilerini içsel/dışsal ve işlevsel/işlevsel olmayan dikotomileri çerçevesinde başarılı bir şekilde ayrıştırdığını göstermektedir.

Enstrüman

Test Türü:

Uyarlama (Adaptasyon)

Format:

18 maddeden oluşan, dört alt boyutlu öz bildirim ölçeği.

Mevcut Dil:

Türkçe

Popülasyon Grubu:

Ergenler (Ortaokul ve Lise Öğrencileri)

Yaş Grubu:

Tipik olarak 12-18 yaş aralığı (Ergenlik dönemi)

Popülasyon Detayları:

Ölçeğin uyarlama çalışması, Türkiye’deki ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören ergenler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi:

5’li Likert Tipi Derecelendirme (1=hiçbir zaman – 5= her zaman). Yüksek puanlar ilgili duygu düzenleme stratejisinin daha sık kullanıldığını gösterir.

Anahtar Kelimeler

Duygu Stratejileri, Psikoloji, Ergen Gelişimi, Öz Bildirim Ölçeği, Faktör Yükü, Cronbach Alfa

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı:

Mevcut değil (Kaynakta belirtilmemiştir)

Bağlılık E-posta Adresleri:

Baki Duy: [email protected]

Yazışma Adresi:

Baki Duy (Sorumlu Yazar olarak belirtilmiştir.)

İzinler & Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret:

Ölçek, akademik çalışmalarda kullanım için genellikle yazarlardan izin alınmasını gerektirir. Ticari kullanım için özel izin gerekebilir. Sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Test Yılı:

Türkçe’ye uyarlama çalışması 2014 yılında yayınlanmıştır.

Referanslar

Duy, B., & Yıldız, M. A. (2014). Ergenler İçin Duygu Düzenleme Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 5 (41), 23-35.

Makalenin orijinal bağlantısı: pdrdergisi.org

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: ergenler-icin-duygu-duzenleme-olcegi-toad.pdf

Ergenler İçin Duygu Düzenleme Ölçeği Maddeleri

Ergenler İçin Duygu Düzenleme Ölçeği, toplam 18 maddeden oluşmakta ve dört alt boyuta ayrılmaktadır:

• İçsel İşlevsel Duygu Düzenleme (5 m)
• İçsel İşlevsel Olmayan Duygu Düzenleme (5 m)
• Dışsal İşlevsel Duygu Düzenleme (5 m)
• Dışsal İşlevsel Olmayan Duygu Düzenleme (3 m)