Sporcu Bağlılık Ölçeği

Özet

Sporcu Bağlılık Ölçeği, sporcuların kendi branşlarına yönelik motivasyonel ve duygusal bağlılık düzeylerini ölçmek amacıyla Kelecek, Kara ve Aşçı (2018) tarafından Türkçe’ye uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Ölçek, sporcuların antrenman ve rekabet ortamlarına karşı hissettikleri dört temel boyutu değerlendirir: Güven, Coşku, Dinçlik ve Adanmışlık. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk sporcu popülasyonunda yüksek düzeyde yapı geçerliği ve iç tutarlılık gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu araç, spor psikolojisi araştırmalarında sporcuların motivasyonel durumlarını ve spora devam etme eğilimlerini nicel olarak belirlemek için önemli bir kaynak sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sporcu Bağlılığı, Spor Psikolojisi, Psikometrik Ölçek, Güven, Adanmışlık, Dinçlik, Coşku, Uyarlama.

Yazarlar

Selen Kelecek, M.F. Kara, H. Aşçı.

[quads id=5]

Amaç

Sporcu Bağlılık Ölçeği’nin temel amacı, sporcuların aktif olarak katıldıkları spor branşına yönelik gösterdikleri psikolojik ve duygusal bağlılık seviyelerini sistematik olarak ölçmektir. Bu bağlılık, genellikle sporcunun antrenmanlara katılım sıklığını, zorluklar karşısındaki direncini ve genel olarak spordan aldığı tatmini etkileyen kritik bir faktördür.

Kelecek ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini Türk sporcu popülasyonu üzerinde test ederek, geçerli ve güvenilir bir Türkçe ölçüm aracı sağlamayı hedeflemiştir. Bu sayede, Türkiye’deki spor bilimleri ve spor psikolojisi alanında çalışan araştırmacılar, sporcuların bağlılık düzeylerini doğru bir şekilde analiz etme ve müdahale programları geliştirme imkanı bulmuştur.

Yapı

Ölçek, sporcu bağlılığını dört farklı, ancak birbiriyle ilişkili faktörden oluşan çok boyutlu bir yapı olarak kavramsallaştırmaktadır. Bu faktörler, sporcunun spora olan genel tutumunu ve motivasyonel durumunu kapsamaktadır.

• Güven: Sporcunun kendi teknik ve beceri yeterliliğine olan inancını ve başarılı olma beklentisini ölçer.
• Adanmışlık: Sporcunun hedeflerine ulaşma konusundaki kararlılığını ve sporda kalma azmini yansıtır.
• Dinçlik: Spor faaliyetleri sırasında hissedilen yüksek enerji seviyesi, dinamizm ve canlılık durumunu kapsar.
• Coşku: Spor branşından alınan keyif, eğlence ve pozitif duygusal deneyimleri ölçer.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla, veri setine Temel Bileşenler Faktör Analizi uygulanmıştır. Bu analizde faktörlerin netleşmesi için Varimax dik döndürme yöntemi kullanılmıştır. Faktör analizi öncesinde, verinin analize uygunluğunu değerlendirmek için Kaiser-Meyer-Olkin (KMO testi) ve Barlett Küresellik Testi kullanılmıştır.

Analiz sonuçlarına göre, KMO değeri tüm katılımcılar için 0.77 olarak tespit edilmiştir. Bu değer, örneklem büyüklüğünün ve verinin Faktör Analizi için yeterli olduğunu göstermektedir. Barlett testi sonucu ise 2140.921 (p<0.01) olarak anlamlı bulunmuş olup, bu durum değişkenler arasındaki korelasyonların faktör analizi için uygun olduğunu doğrulamaktadır. Bu bulgular, ölçeğin yapısal olarak geçerli olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik düzeyi, maddelerin birbirleriyle olan tutarlılığını gösteren Cronbach alfa iç tutarlık katsayısı hesaplanarak değerlendirilmiştir. Yüksek alfa katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ifade eder.

Yapılan güvenirlik analizleri sonucunda, ölçeğin alt boyutlarına ait Cronbach alfa katsayıları şu şekildedir:

• Güven alt boyutu: 0.92 (Mükemmel)
• Coşku alt boyutu: 0.90 (Mükemmel)
• Dinçlik alt boyutu: 0.83 (Çok İyi)
• Adanmışlık alt boyutu: 0.75 (İyi)

Tüm alt boyutların katsayılarının 0.70’in oldukça üzerinde olması, Sporcu Bağlılık Ölçeği’nin Türk popülasyonunda yüksek düzeyde güvenilirliğe sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Yapı geçerliğini sağlamak amacıyla uygulanan temel bileşenler analizinde, faktörlerin döndürülmesi için Varimax tekniği kullanılmıştır. Bu teknik, faktör yapısının sadeleşmesine ve alt boyutların birbirinden net bir şekilde ayrılmasına olanak tanımıştır.

Analizler, ölçeğin orijinal yapısına uygun olarak dört faktörlü bir yapıyı desteklemiştir. Bu dört faktör, sporcu bağlılığının farklı yönlerini temsil etmekte ve sporcuların motivasyonel profillerini kapsamlı bir şekilde ortaya koymaktadır. KMO ve Barlett testi sonuçları, bu faktör modelinin veriye uygunluğunu istatistiksel olarak kanıtlamıştır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama

Format: Likert Tipi Kendini Değerlendirme Ölçeği

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Sporcular

Yaş Grubu: Çalışmada spesifik bir yaş aralığı belirtilmemiştir; genellikle genç ve yetişkin sporcular.

Popülasyon Detayları: Çeşitli spor branşlarında aktif olarak yer alan Türk sporcular.

Test Metodolojisi: Maddeler, katılımcıların ne sıklıkta hissettiklerini veya inandıklarını belirten 5’li Likert ölçeği üzerinden değerlendirilir.

Derecelendirme: 1= (Neredeyse Hiç) ile 5= (Hemen Hemen Her Zaman)

Anahtar Kelimeler

Sporcu Motivasyonu, Psikometri, Temel Bileşenler Analizi, Varimax, Likert Ölçeği, İç Tutarlılık, Adaptasyon.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Selen Kelecek ([email protected])

Yazışma Adresi: Başkent Üniversitesi, Ankara, Türkiye (Sorumlu yazarın akademik kurumu).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışması 2018 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için bilimsel etik kurallara uyulması ve sorumlu yazar (Selen Kelecek) ile iletişime geçilerek izin alınması önerilir. Sorumlu yazarın iletişim e-posta adresi: [email protected].

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: sporcu-baglilik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Kelecek, S., Kara, M.F., ve Aşçı, H. (2018). Sporcu Bağlılık Ölçeği’nin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi. 16(3). 39-47.

[quads id=5]

Sporcu Bağlılık Ölçeği Maddeleri

Aşağıda, ölçeğin alt boyutlarını temsil eden örnek maddeler ve ölçtükleri yapılar listelenmiştir:

• Güven: “Spor branşımda başarılı olmak için gerekli beceri/tekniğe sahip olduğuma inanırım.”
• Adanmışlık: “Spordaki hedeflerimi başarma konusunda kararlıyımdır.”
• Dinçlik: “Spor branşım ile uğraşırken kendimi enerjik/dinamik hissederim.”
• Coşku: “Spor branşımda eğlenirim.”