Antrenör- Sporcu İlişkisi Ölçeği

Özet

Antrenör- Sporcu İlişkisi Ölçeği, spor psikolojisi alanında, antrenörler ve sporcular arasındaki karmaşık etkileşim kalitesini ve dinamiklerini ölçmek amacıyla tasarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkiye adaptasyonu ve kapsamlı psikometrik özellikleri, Mert Tunga Ekenci, Murat Gürkan Yücel ve Güner Ekenci (2017) tarafından gerçekleştirilen bir çalışma ile incelenmiştir. Ölçek, spor ortamlarında ilişkinin temel bileşenlerini sistematik bir şekilde değerlendirerek, ilişkinin kalitesini ve bunun sporcu performansı ve refahı üzerindeki potansiyel etkilerini anlamayı hedefler. Ölçeğin Türkiye uyarlaması, Türk spor bilimleri araştırmacılarına ve uygulamacılarına geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sunmuştur. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin uluslararası literatürde kabul görmüş yapısal özelliklerinin Türk kültürü bağlamında da korunduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Antrenör-Sporcu İlişkisi, Spor Psikolojisi, İlişki Kalitesi, Güvenirlik, Geçerlik, Ölçek Uyarlama, Spor Bilimleri.

Yazarlar

Mert Tunga Ekenci, Murat Gürkan Yücel, Güner Ekenci.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, sporcu ile antrenör arasındaki etkileşimde algılanan yakınlık, bağlılık ve tamamlayıcılık düzeylerini ölçmek suretiyle ilişkinin kalitesini nicel olarak belirlemektir. Bu ilişki, sporcuların motivasyon, performans ve takım içi uyum gibi kritik sonuç değişkenlerini doğrudan etkilediği için, ilişkinin güçlü ve zayıf yönlerinin belirlenmesi spor psikolojisi müdahaleleri açısından hayati öneme sahiptir.

Türkiye adaptasyon çalışmasının özel amacı ise, uluslararası alanda kabul görmüş olan bu ölçeğin (muhtemelen Coach-Athlete Relationship Questionnaire – CART-Q) Türk diline ve kültürel yapısına uygunluğunu test etmek ve böylece Türk spor araştırmacılarının kullanabileceği sağlam bir psikometrik araç sağlamaktır. Bu çalışma, ölçeğin uluslararası geçerliliğini destekleyen kanıtlar üretmeyi ve Türk spor ortamına özgü olası farklılıkları tespit etmeyi amaçlamıştır.

Yapı (Konstrukt)

Antrenör-Sporcu İlişkisi Ölçeği, genellikle Jowett ve meslektaşlarının geliştirdiği “3 C” modeline (Closeness, Commitment, Complementarity – Yakınlık, Bağlılık, Tamamlayıcılık) dayanan çok boyutlu bir yapıyı ölçer. Bu model, ilişkinin kalitesini tanımlayan üç ana bileşenden oluşur. Yakınlık, duygusal bağın gücünü, karşılıklı saygıyı ve güveni ifade eder. Bağlılık, antrenör ve sporcunun ilişkiyi sürdürme arzusunu ve ortak hedeflere ulaşma kararlılığını kapsar. Son olarak, Tamamlayıcılık, antrenör ve sporcunun rollerini kabul etme, işbirliği yapma ve etkileşimde uyum sağlama derecesini temsil eder.

Ölçek, bu alt boyutlardaki sporcunun ve/veya antrenörün algılarını ayrı ayrı ölçerek, ilişkinin genel psikolojik yapısını detaylı bir şekilde ortaya koyar. Uyarlama çalışması, bu teorik yapının Türk sporcuları arasında da geçerli olduğunu göstermeyi amaçlamıştır. Bu yapı, özellikle sporcuların duygusal deneyimlerini ve antrenörlerinden aldıkları desteği anlamada temel bir rol oynar.

Geçerlik

Ekenci, Yücel ve Ekenci (2017) tarafından yürütülen adaptasyon çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliği kanıtları detaylıca incelenmiştir. Yapı geçerliğini test etmek için kullanılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, ölçeğin orijinal üç faktörlü yapısının Türk örnekleminde de iyi bir uyum sergilediğini göstermiştir. Bu bulgu, maddelerin ölçmek istediği teorik yapı olan antrenör-sporcu ilişkisi boyutlarını başarılı bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamaktadır.

Ayrıca, ölçeğin diğer ilgili değişkenlerle olan ilişkileri, yani kriter Geçerlik kanıtlarını sunar. Ölçekten elde edilen yüksek puanların, sporcu memnuniyeti, takım uyumu ve başarı gibi pozitif sonuçlarla ilişkili olması beklenir. Adaptasyon çalışmasının yayımlandığı makale, detaylı geçerlik analizleri için temel kaynaktır. Orijinal PDF makaleye buradan ulaşılabilir: asosjournal.com

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık Güvenirlik kanıtları, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Adaptasyon çalışmasında, hem ölçeğin toplam puanı hem de Yakınlık, Bağlılık ve Tamamlayıcılık alt boyutları için elde edilen Alfa değerlerinin yüksek olduğu rapor edilmiştir. Yüksek Alfa katsayıları, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçüm hatasının düşük olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik analizleri, ölçeğin Türk sporcularından elde edilen verilerle tutarlı sonuçlar ürettiğini teyit etmiştir. Bu güçlü psikometrik özellikler, ölçeğin Türkiye’deki spor psikolojisi araştırmalarında tekrarlanabilir ve güvenilir ölçümler sunma kapasitesine sahip olduğunu doğrulamaktadır. Çalışmada ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını gösteren test-tekrar test güvenirliği sonuçları da sunulmuş olabilir, ancak bu detaylar kaynak metinde özetlenmemiştir.

Faktör Analizi

Antrenör-Sporcu İlişkisi Ölçeği’nin kültürel Uyarlama sürecinde, ölçeğin boyut yapısının Türk sporcuları için de geçerli olup olmadığını belirlemek amacıyla Faktör Analizi teknikleri uygulanmıştır. Araştırmacılar, orijinal ölçeğin teorik temeline uygun olarak üç faktörlü yapıyı test etmişlerdir.

Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, veri setinin üç faktörlü modeli desteklediğini ve her bir maddenin ait olduğu teorik faktöre yüksek ve anlamlı yükler verdiğini göstermiştir. Bu bulgular, ölçeğin yapısal geçerliliğini pekiştirmiş ve ölçeğin Yakınlık, Bağlılık ve Tamamlayıcılık boyutlarını kültürel sınırlar arasında da başarılı bir şekilde ayrıştırdığını kanıtlamıştır. Elde edilen faktör yükleri ve uyum indeksleri, makalenin metodoloji kısmında detaylı olarak sunulmuştur.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama Çalışması (Orijinal ölçek bir öz bildirim ölçeğidir).

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Genellikle 5 veya 7 noktalı bir skalada cevaplanır).

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlanmış Versiyon), Orijinal Dil (Genellikle İngilizce).

Popülasyon Grubu: Aktif Sporcular ve Antrenörler.

Yaş Grubu: Genellikle ergenlik döneminden yetişkinliğe kadar (Aktif spor yapan 14 yaş ve üzeri bireyler).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki spor kulüplerinde farklı spor dallarında (takım ve bireysel sporlar) yer alan örneklemler üzerinde çalışılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği. Katılımcılar, antrenörleriyle (veya sporcularıyla) olan ilişkilerinin niteliğini yansıtan ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Antrenör-Sporcu İlişkisi, Geçerlik, Psikometri, Sporcu Performansı, Güvenirlik, Sosyal Psikoloji, İlişki Yönetimi.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Mert Tunga Ekenci

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Makalenin yayımlandığı dönemdeki kurumsal adres (Detaylı bilgi kaynakta belirtilmemiştir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin akademik veya uygulamalı amaçlarla kullanımı için öncelikle sorumlu yazar Mert Tunga Ekenci ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir. Ölçeğin orijinal versiyonunun geliştiricilerinden de izin alınması gerekebilir.

Ücret: Ölçeğin Türkiye adaptasyon çalışması, açık erişimli bir dergide yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için telif veya ücret bilgisi mevcut değildir, ancak büyük ölçekli ticari kullanımlar için yazarlarla görüşülmelidir.

Test Yılı (Uyarlama): 2017 (Ekenci, Yücel ve Ekenci tarafından Türkiye adaptasyon çalışmasının yayımlandığı yıl).

Referanslar

• Ekenci, M.T., Yücel, M.G. ve Ekenci, G. (2017). Antrenör-Sporcu İlişkisi ölçeğinin Türkiye için güvenirlik ve geçerlik çalışması. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5,(40),1-13.

• Makale PDF Linki: asosjournal.com

[quads id=5]

Antrenör- Sporcu İlişkisi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelere ulaşmak ve ölçeği uygulamak için lütfen yukarıda belirtilen referans makalenin tam metnine başvurunuz. Makale, ölçeğin Türkçeye çevrilmiş ve adapte edilmiş maddelerini içermektedir.